Βρυξέλλες: Σχέδιο «σοκ» από τη Φον ντερ Λάιεν – Στον αέρα τα 600 δισ. της πολιτικής συνοχής και η DG REGIO

Σε τροχιά βαθιάς αβεβαιότητας εισέρχεται η DG REGIO, μία από τις παλαιότερες και σημαντικότερες γενικές διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία διαχειρίζεται σχεδόν το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών δαπανών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Politico, η υπηρεσία ενδέχεται να αποτελέσει το επόμενο «θύμα» της ευρύτερης αναδιάρθρωσης που προωθεί η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με στόχο τον απόλυτο έλεγχο των επενδύσεων.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες αναφέρουν ότι η παραδοσιακή πολιτική συνοχής θεωρείται πλέον από αρκετούς στις Βρυξέλλες ως «ξεπερασμένη». Η τάση αυτή ενισχύθηκε μετά την εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω του οποίου η Κομισιόν παρέκαμψε τις περιφέρειες και διοχέτευσε κονδύλια ταχύτερα, deal-to-deal, απευθείας με τις εθνικές κυβερνήσεις.

Το σχέδιο «DG INVEST» και τα δύο σενάρια

Η Φον ντερ Λάιεν επιδιώκει να ανακατευθύνει σημαντικό μέρος των περιφερειακών πόρων προς την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τις στρατηγικές επενδύσεις. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο σενάρια:

• Σενάριο 1 (Υπερ-Διεύθυνση): Δημιουργία μιας νέας υπερ-γενικής διεύθυνσης με την ανεπίσημη ονομασία «DG INVEST». Αυτή θα συγκεντρώσει υπό κοινή ομπρέλα τα περιφερειακά και κοινωνικά ταμεία, καθώς και το μελλοντικό ταμείο ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε.

• Σενάριο 2 (Συγχώνευση): Συγχώνευση της DG REGIO με την ομάδα εργασίας SG REFORM, η οποία διαχειρίζεται το Ταμείο Ανάκαμψης και υπάγεται απευθείας στη Γενική Γραμματεία της προέδρου.

  

  ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

  Κ. Γάτσιος: Ας μιλήσουμε λοιπόν για το χρέος, κύριε πρωθυπουργέ

Αξιωματούχος της Κομισιόν περιέγραψε στο Politico το κλίμα στην DG REGIO παρομοιάζοντας το προσωπικό ως «ένα αυγό στο ψυγείο», υπονοώντας ότι η υπηρεσία έχει πλέον ημερομηνία λήξης. Η επικείμενη συνταξιοδότηση της Ελληνίδας γενικής διευθύντριας, Θέμιδος Χριστοφίδου, το επόμενο έτος ενισχύει αυτά τα σενάρια.

Αντιδράσεις για το «μοντέλο Delors» και τον συγκεντρωτισμό

Η μετατόπιση αυτή προκαλεί τριγμούς. Η αντιπρόεδρος της Επιτροπής περιφερειακής πολιτικής (REGI) του Ευρωκοινοβουλίου, Λιούμπιτσα Καρβάσοβα, προειδοποίησε για ισχυρές αντιστάσεις, τονίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές περιφέρειες δεν μπορούν να διοικούνται μέσα από ένα υπερβολικά συγκεντρωτικό μοντέλο.

Την ίδια στιγμή, αναλυτές του Bloomberg επισημαίνουν ότι η Φον ντερ Λάιεν έχει συγκεντρώσει ισχύ που πολλοί συγκρίνουν μόνο με εκείνη του Ζακ Ντελόρ τη δεκαετία του ’80 και του ’90. Ωστόσο, η διοίκηση μέσω ενός κλειστού κύκλου συμβούλων κατηγορείται για «μικροδιαχείριση» και καθυστερήσεις, την ώρα που η ευρωπαϊκή οικονομία χάνει το τρένο της ανταγωνιστικότητας έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Χαρακτηριστικό είναι το «καμπανάκι» της ASML (της πολυτιμότερης τεχνολογικής εταιρείας της Ευρώπης), η οποία δήλωσε ότι μόλις το 1% των εσόδων της προέρχεται πλέον από την ευρωπαϊκή αγορά.

Υποχώρηση της Πράσινης Συμφωνίας και των Κοινωνικών Πολιτικών

Η δεύτερη θητεία της Φον ντερ Λάιεν, που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, σηματοδοτεί μια καθαρή δεξιά, βιομηχανική και στρατιωτική στροφή. Όπως αποκαλύπτει το EU Influence του Politico, η νέα «κάθετη» δομή δημιουργεί σοβαρά εμπόδια πρόσβασης στην κοινωνία των πολιτών.

• Πράσινη Συμφωνία: Οργανώσεις όπως η Greenpeace και η CAN Europe καταγγέλλουν «δομική ασάφεια», σημειώνοντας ότι ακόμη και υψηλόβαθμα στελέχη της Επιτροπής αγνοούν ποιες αποφάσεις προωθούνται στο παρασκήνιο.

• Ισότητα: Έντονες είναι οι διαμαρτυρίες για την υποβάθμιση των χαρτοφυλακίων ισότητας υπό τη νέα επίτροπο Χάτζα Λαχμπίμπ, με το European Disability Forum να κάνει λόγο για «στόχο δεύτερης κατηγορίας».

Ο νέος δημοσιονομικός κύκλος του 2028 και η διαπραγμάτευση για το νέο πολυετές πλαίσιο θα αποτελέσουν το τελικό πεδίο μάχης. Το βέβαιο είναι ότι η παραδοσιακή Ευρώπη της «συνοχής» και των περιφερειών υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε μια Ευρώπη ισχυρού κεντρικού ελέγχου.