Η Μ. Τσολάκη στο epirusgate: Αναδοχή, αποϊδρυματοποίηση, το πρώτο πολυκέντρο γηριατρικής στην Κόνιτσα και οι προσωπικοί πολιτικοί στόχοι (βίντεο)

Η Μαρία Τσολάκη, δικηγόρος και πρώην αντινομάρχης, πρώην νομαρχιακή σύμβουλος Ιωαννίνων και πρώην περιφερειακή σύμβουλος Ηπείρου, είναι το πρόσωπο που τα τελευταία 6,5 χρόνια έχει ταυτίσει το όνομα και την προσφορά της με το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Ηπείρου (ΚΚΠΠΗ). Το πάλαι ποτέ Άσυλο Ανιάτων στην περιοχή της Λούτσας, ονομάζεται πια Ίδρυμα Νεομάρτυς Γεώργιος και με τις νέες του εγκαταστάσεις αποτελεί τη ναυαρχίδα του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Ηπείρου, στο σχήμα των ενοποιημένων δομών κοινωνικής πρόνοιας που λειτουργούν σε Ιωάννινα και Θεσπρωτία, υπό τη σκέπη του ίδιου διοικητικού σχήματος.

Το ΚΚΠΠΗ τα τελευταία χρόνια, έχει πετύχει το στόχο της εξωστρέφειας, έχει ανοίξει στην κοινωνία, κάνει συνέργειες με τον ιδιωτικό τομέα, εξελίσσει τις δομές του, καλύπτοντας τις κοινωνικές ανάγκες που παρουσιάζονται ανά εποχή και για όλα αυτά το όραμα και το σχέδιο της Μαρίας Τσολάκη και των συνεργατών της φέρουν τη δική τους σφραγίδα.

Ο θεσμός της αναδοχής προβλήθηκε ιδιαίτερα τις τελευταίες μέρες και αρκετοί Ηπειρώτες δείχνουν ενδιαφέρον για να πάρουν στην οικογένειά τους και να μεγαλώσουν ένα παιδί από το Κέντρο, ενώ η κ. Τσολάκη ανακοινώνει για πρώτη φορά μέσα από τη συνέντευξή της στο epirusgate την αλλαγή της δομής παιδιών της Κόνιτσας, η οποία θα μετατραπεί σε γηριατρική δομή, το αμέσως επόμενο διάστημα.

Το όραμα 

Το όραμα είναι αυτό που κάνει την κ. Τσολάκη να δείχνει ενεργητική έως υπερκινητική και να διατηρεί ζωντανό το ενδιαφέρον της όλα αυτά τα χρόνια της προεδρίας της – είναι προφανώς η μακροβιότερη επικεφαλής του συγκεκριμένου δημόσιου οργανισμού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Καταγγελία πολίτη για την Εγνατία: «Ταξίδι μετ’ εμποδίων και κανονικά διόδια» (βίντεο)

“Κατά την ανάληψη των καθηκόντων μας το 2019, η έννοια συμπερίληψη, για παράδειγμα, δεν υπήρχε. Παρόλα αυτά, όμως, και σαν ένας άνθρωπος που αντιλαμβάνομαι τα κοινωνικά δικαιώματα, την ισότητα, γενικότερα τα δικαιώματα των ανθρώπων, τα αντιλαμβάνομαι πολύ ουσιαστικά, θεωρούσα ότι τα ιδρύματα, οι κλειστές μονάδες φροντίδας, δεν πρέπει να έχουν αυτή τη μορφή, πρέπει να ξέρει ο κόσμος ότι οι άνθρωποι που ζουν σε τέτοιες δομές είναι ισότιμοι πολίτες και βρέθηκαν σε μια ευαλωτότητα που έπρεπε να μην μπορούν να ζουν στο σπίτι τους. Από εκεί και πέρα, μετά από έξι χρόνια αντιλαμβάνεστε ότι αυτό δεν είναι στατικό. Έχουμε πάει σε μια διαδικασία που πλέον μιλάμε για αποϊδρυματοποίηση, άρα μιλάμε ότι αυτοί οι άνθρωποι μπορούν άνετα να ζήσουν έξω, αν όχι όλοι, οι περισσότεροι, να ζήσουν είτε σε διαμερίσματα, είτε με άλλες μορφές υποστηριζόμενης διαβίωσης. Αυτό λοιπόν, αντιλαμβάνεστε ότι μόνο του, δεν είναι απλή διαχείριση” λέει.

Σημαντικό είναι, όπως τόνισε, το γεγονός ότι στην πολιτική της εφαρμογή, υπάρχει το στοιχείο της συνεργασίας, συνεννόησης με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και συνδιαμόρφωσης. “Αυτό είναι ακόμη πιο challenging και αυτό ακόμη περισσότερο σε κρατάει στη θέση σου. Γιατί ακριβώς λες, ακούγομαι, πηγαίνω την πληροφορία σωστά στην Πολιτεία, λέω δηλαδή την πραγματική ανάγκη, και η Πολιτεία πλέον νομοθετεί και διευκολύνει τις διαδικασίες“.

Οι επιτυχίες

Η βασική επιτυχία στην παρούσα διοίκηση, εκτιμά η κ. Τσολάκη, είναι η εξωστρέφεια και το γεγονός ότι η τοπική κοινωνία γνωρίζει πλέον αρκετά, τη δράση του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Ηπείρου.

Σε αυτό όπως τονίζει, έχει συμβάλει απεριόριστα το προσωπικό του οργανισμού, που ενισχύθηκε στο 100%. Εργάζονταν όταν ανέλαβε, 100 άτομα και σήμερα είναι 200. Και αυτό έρχεται συνδυαστικά με την περίφημη εξωστρέφεια μιας δύσκολης δομής.

“Πλέον ο κόσμος ξέρει το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας, μπορεί να μην το ξέρει στον βαθμό που θα θέλαμε, αλλά σίγουρα ξέρει περισσότερο ότι είναι ένας κρατικός φορέας στην Ήπειρο, που έχει κλειστές δομές φροντίδας και που ταυτόχρονα και παράλληλα δουλεύει και κομμάτια στην αποϊδρυματοποίηση, δηλαδή υπηρεσίες πρωινές, υπηρεσίες που θέλουμε να είναι πιο ανοιχτές στην κοινότητα. Και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ μεγάλο κέρδος, γιατί μας έμαθαν. Δεν μας γνώριζαν” λέει.

Η συμβολή του προσωπικού του Κέντρου σε αυτό, έρχεται με το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι έχουν βγει έξω δυναμικά, μιλάνε για το θέμα της αναδοχής για παράδειγμα, είναι οι άνθρωποι του πεδίου και λένε τι θα πει αναδοχή, γιατί η αναδοχή είναι καλή, πώς πρέπει να προχωρήσει κτλ.

Τι έγινε με την αναδοχή

Τις προηγούμενες εβδομάδες, το Κέντρο Πρόνοιας έτρεξε μια επικοινωνιακή εκστρατεία για την προβολή του θεσμού της αναδοχής, εν πολλοίς άγνωστου στην ελληνική κοινωνία, που μοιάζει με την υιοθεσία αλλά που είναι αρκετά απλούστερη, με τα ίδια ακριβώς οφέλη όμως, για τα ιδρυματοποιημένα παιδιά.

Στο τέλος της ημέρας, προκλήθηκε μεγάλο ενδιαφέρον για την αναδοχή από γονείς σε όλη την Ήπειρο και το επόμενο διάστημα αναμένεται αυτό να αποτυπωθεί και σε επίσημες πράξεις.

“Η αναδοχή είναι ένας πολύ σπουδαίος θεσμός αλληλεγγύης, αλτρουισμού και αγάπης, τον οποίο νομίζω ότι ως Έλληνες μπορούμε να τον ενσωματώσουμε στην κουλτούρα μας, νομίζω ότι το έχουμε πάρα πολύ. Και για τους Ηπειρώτες το πιστεύω ακόμη περισσότερο, κ. Μπούρχα. Θεωρώ ότι οι Ηπειρώτες έχουμε περάσει πάρα πολύ δύσκολα, έχουμε μέσα στο DNA μας και την προσφυγιά και την μετανάστευση και την ορφάνια, δηλαδή αυτά όλα μπορεί σαν εποχή να ακούγεται πίσω, αλλά περνάει μέσα στην κουλτούρα και την ευρύτερη αντίληψη μιας κοινωνίας. Έχουν εγκατασταθεί και πολλοί πρόσφυγες στην Ήπειρο, το ξέρουμε όλοι. Παιδιά ορφανά έχουμε φιλοξενήσει, έχουμε φροντίσει στις μονάδες μας. Νομίζω ότι η Ήπειρος ενδείκνυται γι’ αυτό” λέει η κ. Τσολάκη.

Η αποϊδρυματοποίηση και η επόμενη μέρα

Η συζήτηση για την αναδοχή οδηγεί αναπόφευκτα και στον μεγάλο ευρωπαϊκό στόχο της αποϊδρυματοποίησης μέχρι το 2030. Η κ. Τσολάκη εκτιμά πως η Ελλάδα κινείται πλέον με γρήγορους ρυθμούς προς αυτή την κατεύθυνση, αν και παραμένουν σημαντικές δυσκολίες που δεν επιτρέπουν υπερβολική αισιοδοξία για την επίτευξη του στόχου.

Όπως σημειώνει, τα παιδιά που διαβιούν σήμερα σε ιδρύματα είναι αισθητά λιγότερα σε σχέση με το παρελθόν, ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η θέσπιση το 2022 των πρώτων αυστηρών κανόνων λειτουργίας για τις Μονάδες Παιδικής Προστασίας.

Ο πραγματικός στόχος πλέον, εξηγεί, δεν είναι απλώς να μειωθεί ο αριθμός των παιδιών στα ιδρύματα, αλλά να αποφεύγεται εξ αρχής η ιδρυματοποίηση. «Ένα παιδί το οποίο πρέπει να φύγει από τη βιολογική του οικογένεια να μην περνάει καν από το ίδρυμα. Να πηγαίνει κατευθείαν σε μία ανάδοχη οικογένεια. Αυτό είναι το πραγματικά καινούριο, το ζητούμενο και ο στόχος της πολιτείας και ο δικός μας φυσικά σαν Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας», αναφέρει.

Παρόλα αυτά, θεωρεί πως η πλήρης αποϊδρυματοποίηση μέχρι το 2030 είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί. Όπως εξηγεί, δεν υπάρχει ακόμη επαρκής αριθμός πιστοποιημένων αναδόχων οικογενειών, ενώ σημαντικά εμπόδια δημιουργούν και οι χρονοβόρες νομικές διαδικασίες που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα και την εμπλοκή διαφορετικών υπουργείων και υπηρεσιών.

Εξίσου σημαντική θεωρεί τη στελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών των Δήμων και των κοινοτήτων. Κατά την άποψή της, η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας κοινωνικής φροντίδας θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις περιπτώσεις παιδιών που καταλήγουν σε ιδρυματική φροντίδα. «Αν ήταν καλύτερα στελεχωμένες οι πρωτοβάθμιες υπηρεσίες πρόνοιας, θα ήταν μικρότερη η ιδρυματική φροντίδα. Θα μπορούσε να στηριχθεί η οικογένεια στο σπίτι της», σημειώνει.

Παράλληλα, η πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας δηλώνει ένθερμη υποστηρίκτρια των συνεργασιών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, θεωρώντας πως οι συνέργειες αποτελούν βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και δομών. «Ούτε πρέπει να παίρνουμε, να το πω έτσι, δράσεις και υποχρεώσεις της πολιτείας και να τις αφήνουμε στον ιδιωτικό τομέα ανεξέλεγκτα, ούτε όμως με τις δυσκολίες που έχει το δημόσιο πρέπει να είμαστε κολλημένοι εκεί και να λέμε όχι θα είναι κρατικό κι ας είναι δυσλειτουργικό», τονίζει.

Η «ναυαρχίδα» και οι δομές του Κέντρου

Αναφερόμενη στις δομές που λειτουργούν σήμερα υπό την ομπρέλα του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Ηπείρου, η κ. Τσολάκη χαρακτηρίζει το Ίδρυμα Νεομάρτυς Γεώργιος ως τη «ναυαρχίδα» του οργανισμού. Πρόκειται για μια δομή 100 κλινών, η οποία εξελίχθηκε από το παλαιό ίδρυμα χρονίων παθήσεων σε παράρτημα ατόμων με αναπηρία και η οποία κατά τα χρόνια της πανδημίας φιλοξένησε μεγάλο αριθμό γηριατρικών περιστατικών, κυρίως ασθενών με άνοια. Παρότι η άνοια δεν περιλαμβάνεται τυπικά στο αντικείμενο των Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας, το Κέντρο της Ηπείρου επέλεξε να καλύψει αυτό το κενό, ανταποκρινόμενο σε μια κοινωνική ανάγκη που διαρκώς αυξάνεται.

Παράλληλα λειτουργούν οι γηριατρικές δομές της Θεσπρωτίας, οι μονάδες παιδικής προστασίας στην Πωγωνιανή για τα μικρότερα παιδιά, καθώς και η καινοτόμος δομή οικογενειακού τύπου για εννέα παιδιά με ήπιες αναπηρίες, που στεγάζεται σε πλήρως ανακαινισμένους χώρους μέσα στο “Νεομάρτυς Γεώργιος”.

Στις Φιλιάτες λειτουργεί η δομή φιλοξενίας εφήβων αγοριών, με 17-18 παιδιά σήμερα, ενώ τα παιδιά ηλικίας άνω των 15 ετών από τη δομή των Ιωαννίνων, έχουν μεταφερθεί πλέον σε πέντε διαμερίσματα ημιαυτόνομης διαβίωσης των πέντε ατόμων, μέσα στην πόλη των Ιωαννίνων, στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους για την ανεξάρτητη ζωή.

Η Κόνιτσα αλλάζει ρόλο

Την πιο σημαντική ίσως αποκάλυψη της συνέντευξης επιφύλασσε η κ. Τσολάκη για τη δομή της Κόνιτσας, ανακοινώνοντας ουσιαστικά για πρώτη φορά τον νέο σχεδιασμό που έχει ήδη δρομολογηθεί για την περιοχή.

Η δομή της Κόνιτσας, που μέχρι σήμερα φιλοξενούσε κορίτσια, πρόκειται να αλλάξει φυσιογνωμία και να αποτελέσει το πρώτο πολυκέντρο κοινωνικής φροντίδας του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας στην Ήπειρο.

Όπως εξηγεί η πρόεδρος του ΚΚΠΠΗ, όταν ανακαινίστηκαν οι εγκαταστάσεις της Κόνιτσας προ μερικών ετών, είχε προβλεφθεί εξαρχής η δυνατότητα διαφορετικών χρήσεων, καθώς ήταν ήδη γνωστός ο στρατηγικός στόχος της πολιτείας για δραστική μείωση των δομών παιδικής προστασίας έως το 2030.

Η πρώτη μεγάλη αλλαγή αφορά τη δημιουργία της πρώτης Στέγης Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ) του Κέντρου σε ιδιόκτητο κτίριο, για ενήλικα άτομα με αναπηρίες. Στη παλιά δομή τώρα, της Κόνιτσας, θα μεταφερθούν ενήλικα άτομα με αναπηρίες από το παράρτημα ΑμεΑ Ιωαννίνων, ενώ θα εξεταστεί κατά προτεραιότητα η μετακίνηση ανθρώπων που κατάγονται από την ευρύτερη περιοχή της Κόνιτσας. Προβλέπεται η υποστήριξη εκεί της δομής για διεύρυνσή της ως γηριατρικής, καθώς και η λειτουργία ΣΥΔ και Κέντρου Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας (ΚΔΗΦ), που είναι ανοιχτό πρόγραμμα στην κοινότητα, δημιουργώντας έναν ολοκληρωμένο πυρήνα κοινωνικής φροντίδας για ολόκληρη την Ήπειρο. «Αυτό θα είναι ένα πολυκέντρο στην Κόνιτσα και το ονειρευόμαστε. Το έχουμε ήδη προγραμματίσει και το γνωρίζει και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου», ανέφερε η πρόεδρος κάνοντας για πρώτη φορά τη σχετική ανακοίνωση.

Η ίδια θεωρεί πως η ανάπτυξη τέτοιων δομών στην περιφέρεια δεν οδηγεί σε απομόνωση αλλά ακριβώς στο αντίθετο αποτέλεσμα. Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα έναν ηλικιωμένο φιλοξενούμενο, ο οποίος μπορεί να απολαμβάνει μεγαλύτερη κοινωνική συμμετοχή σε μια μικρή κοινότητα όπως η Κόνιτσα, όπου η καθημερινή ζωή εξελίσσεται γύρω από την πλατεία και τα καταστήματα της περιοχής. “Προσωπικά θεωρώ, για παράδειγμα, ότι ένας λειτουργικός γηριατρικός, ένα περιστατικό γηριατρικό που ζει εδώ στο Ίδρυμα Νεομάρτυς Γεώργιος, που είναι κλειστή δομή, είναι πιο καταπιεσμένος ενώ αν πάει στην Κόνιτσα, που ακριβώς απέναντι είναι η πλατεία του χωριού και το καφέ, θα μπορούσε να πιει το καφεδάκι του, να καθίσει με άλλους παππούδες, εφόσον στερείται οικογένειας, αλλιώς το ιδανικό είναι να μείνει σπίτι του“. Αυτό θα γίνει με αξιολόγηση φυσικά των περιστατικών από την επιστημονική ομάδα του Κέντρου.

Δηλώνει ενδιαφέρον και “παρών” για την Περιφέρεια Ηπείρου

Έχοντας περάσει από τα έδρανα του Νομαρχιακού Συμβουλίου Ιωαννίνων και όντας μία φορά υποψήφια βουλευτής Ιωαννίνων με τη ΝΔ, υπηρετώντας τα τελευταία 6,5 χρόνια από την υπεύθυνη θέση διοίκησης ενός μεγάλου οργανισμού με εκτελεστική εξουσία, δεν έπαψε να είναι ενεργή στην πολιτική με την ευρύτερη έννοια.

Θέσαμε στην κ. Τσολάκη το ερώτημα αν την ενδιαφέρει η ενασχόληση με την πολιτική μέσα από ένα αιρετό αξίωμα, καθώς το όνομά της ακούγεται συχνά στην τοπική πολιτική “πιάτσα”. Θέτει κατ’ αρχάς όμως, μία πολύ συγκεκριμένη προϋπόθεση, με την οποία μπαίνει απέναντι σε αιρετούς και τοπικούς άρχοντες που έχουν πάρα πολλά χρόνια ρόλο, στην τοπική πολιτική σκηνή και ο νοών νοείτω: “δεν πρέπει να κάθεσαι επ’ άπειρον σε ένα φορέα, για πάρα πολλούς λόγους“. “Όσο καλός και να είσαι, όσο καλά και να το κάνεις, θεωρώ ότι η εναλλαγή προσώπων μετά από 8-10 χρόνια είναι απαραίτητη, είναι δικλίδα ασφαλείας. Πιστεύω πάρα πολύ στις δύο θητείες, κύριε Μπούρχα. Εντάξει, αφού μιλάμε για πολιτική πια, πιστεύω πολύ στις δύο θητείες. Σας λέω, ουσιαστικά, όχι έτσι τυπικά, δηλαδή πρέπει να φεύγει, όσο καλός και να είναι κάποιος, όταν διοικείς και έχεις εκτελεστική αρμοδιότητα σε ένα φορέα, στην αυτοδιοίκηση παντού, δημιουργούνται δίκτυα και καταστάσεις, οι οποίες μοιραία μπορεί να σε κάνουν να μην βλέπεις. Να γίνεσαι λίγο τυφλός, θα το πω. Κι εγώ αυτό το πιστεύω, ότι πρέπει να αλλάζουμε. Δηλαδή, θεωρώ ότι μετά τα 8 χρόνια πρέπει να φύγω από το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας. Έχω άλλο ενάμιση χρόνο, ακριβώς“.

Και ακολούθησε ο εξής διάλογος:

– Πάντα ενεργή στην πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον ιδιαίτερο για κάποιο τομέα της πολιτικής ή της τοπικής αυτοδιοίκησης;

Με την έννοια του προσωπικού στόχου, όχι. Με την έννοια της αρχικής μου σκέψης και γενικά της αρχικής μου διάθεσης που όλοι την ξέρουν, γιατί με ξέρουν στην πόλη. Της προσφοράς μου όπου μπορώ να είμαι χρήσιμη, φυσικά οπουδήποτε θεωρήσω μετά την ολοκλήρωση της θητείας μου εδώ, ότι μπορώ να είμαι χρήσιμη, φυσικά έχω και ενέργεια και έχω φυσικά και τις δυνατότητες και τις σωματικές και τις πνευματικές και με μια ωραία ομάδα, τα βάζω όλα μαζί, θα έκανα κάτι, ναι.

– Στο Δήμο, στην Περιφέρεια;

Κοιτάξτε τώρα, στο Δήμο ζω, έχει μια δυναμική με νέο κόσμο, έχει και μια δυναμική γενικότερα.

Νομίζω ότι η Περιφέρεια, και επειδή δούλεψα πολύ με το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Ηπείρου σε επίπεδο Περιφέρειας, πιθανώς να ήταν λίγο πιο κοντά σε αυτό που εγώ έχω σαν όραμα για όλη την περιοχή.