Αυτοδυναμίες, ξυπόλητα τάγματα και το παζάρι των πολιτικών ψευδαισθήσεων

Υπάρχει κάτι σουρεαλιστικό στην επιμονή κάποιων κομμάτων να μιλούν για αυτοδυναμία ενώ οι δημοσκοπήσεις τα κρατούν καθηλωμένα μεταξύ 10% και 15%.

Η πολιτική όπως και η εξουσία έχουν ανάγκη τη φαντασία. Ειδικά όταν η αριθμητική παραμένει πεζή. Όμως, η ελληνική κοινωνία έχει πολύ σοβαρότερα ζητήματα από τις προσωπικές φιλοδοξίες κομματικών επιτελείων που ονειρεύονται αυτοδυναμίες με ποσοστά τα οποία μετά βίας γεμίζουν δύο τηλεοπτικά πάνελ και μια κομματική εκδήλωση.

Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια παράδοξη κατάσταση. Σύμφωνα με όλες  τις μετρήσεις, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών επιθυμεί πολιτική αλλαγή. Την ίδια στιγμή, τα κόμματα που υποτίθεται ότι εκφράζουν αυτή την απαίτηση, συμπεριφέρονται σαν να συμμετέχουν σε διαγωνισμό μοναχικού καβαλάρη.

Ο ένας αποκλείει τον άλλον, ο δεύτερος αρνείται τον τρίτο, ο επόμενος καταγγέλλει και τους δύο και στο τέλος όλοι μαζί αναρωτιούνται γιατί η απαξιωμένη λόγω σκανδάλων και διαφθοράς κυβέρνηση, στέκει ακλόνητη.

Η πολιτική ιστορία έχει καταγράψει αναρίθμητες κυβερνήσεις συνεργασίας που άλλαξαν χώρες, μεταρρύθμισαν θεσμούς και άφησαν αποτύπωμα. Στην Ελλάδα, αντιθέτως, αρκετοί εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνεργασίες σαν μεταδοτική ασθένεια. Κάθε συζήτηση για προγραμματικές συγκλίσεις προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις. Η λέξη «συμμαχία» αντιμετωπίζεται περίπου σαν ύβρις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αίσιο τέλος στην αναζήτηση του 84χρονου στην Κράψη Ιωαννίνων

Έτσι, η αντιπολίτευση μοιάζει να έχει αναθέσει τη λύση του προβλήματος στους πολίτες. Εκείνοι καλούνται να πραγματοποιήσουν το θαύμα που οι πολιτικοί αρνούνται να συζητήσουν. Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση, με μηδαμινές όμως πιθανότητες επιτυχίας.

Στο μεταξύ, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται διαρκώς γύρω από πρόσωπα. Ποιος ανεβαίνει, ποιος πέφτει, ποιος επιστρέφει, ποιος ετοιμάζεται να εμφανιστεί ως νέος σωτήρας. Το πολιτικό σύστημα δείχνει να πιστεύει ότι η χώρα αποτελεί ένα απέραντο casting πρωθυπουργών.

Οι πολίτες αναζητούν απαντήσεις για την ακρίβεια, τους μισθούς, τη στέγη, τη λειτουργία του κράτους. Το πολιτικό προσωπικό συζητά ποιος θα καθίσει στην καρέκλα. Πρόκειται για δύο διαφορετικές συζητήσεις που σπάνια ανταμώνουν.

Η πραγματικότητα, πάντως, είναι πολύ πιο σκληρή από τα τηλεοπτικά παράθυρα. Όποιος πιστεύει ότι η πολιτική αλλαγή αποτελεί υπόθεση ενός προσώπου ή μιας προεκλογικής καμπάνιας μάλλον υποτιμά το μέγεθος του προβλήματος.

Απέναντι, βρίσκεται ένα πλέγμα εξουσίας που απλώνεται σε κράτος, οικονομία, μέσα ενημέρωσης, μηχανισμούς επιρροής και δίκτυα συμφερόντων.

Η σημερινή κυβέρνηση η ακριβέστερα το καθεστώς Μαξίμου, οικοδόμησε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό σύστημα πολιτικού ελέγχου, επικοινωνιακής διαχείρισης και διανομής επιρροής. Η αναμέτρηση με ένα τέτοιο σύστημα απαιτεί κάτι περισσότερο από έκφραση συναισθημάτων  και φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα.

Χρειάζεται σχέδιο. Απαιτούνται  κοινωνικές συμμαχίες. Είναι απαραίτητη η αντοχή.

Κυρίως όμως έχει ανάγκη από θεσμούς που λειτουργούν.

Και εδώ ακριβώς, αρχίζει η μεγάλη συζήτηση για τη Δικαιοσύνη. Διότι σε κάθε δημοκρατία η εμπιστοσύνη των πολιτών μετριέται από ένα απλό ερώτημα: ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλους;

Όταν η κοινωνία αρχίζει να αμφιβάλλει για την απάντηση, το πρόβλημα παύει να είναι νομικό. Γίνεται πολιτικό και βαθιά δημοκρατικό. Η καχυποψία μετατρέπεται σε καθημερινή συνθήκη. Οι θεσμοί απαξιώνονται.  Η πολιτική γίνεται ανέκδοτο. Και η δημοκρατία δεν έχει οξυγόνο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον στήνεται το σκηνικό της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Το Μαξίμου παρακολουθεί με προσοχή τις διεργασίες γύρω από την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Η κυβερνητική ανάλυση παραμένει απλή: ο πρώην πρωθυπουργός επαναπατρίζει  στη Ν.Δ. τους αντί-ΣΥΡΙΖΑ ψηφοφόρους, ταχύτερα από όσο συσπειρώνει τους δικούς του. Ως εκ τούτου θεωρείται διαχειρίσιμος αντίπαλος.

Η στρατηγική αυτή εξηγεί γιατί η κυβέρνηση μοιάζει να προτιμά τον Τσίπρα ως βασικό αντίπαλο. Ένας γνώριμος αντίπαλος είναι πάντα πιο βολικός από έναν άγνωστο.

Στη Χαριλάου Τρικούπη επικρατεί διαφορετικό κλίμα. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανακάλυψε καθυστερημένα ότι οι δημοσκοπήσεις μπορούν να δημιουργήσουν πολιτικά γεγονότα. Οι δημοσκόποι, πάντως, συνεχίζουν απτόητοι. Άλλωστε, οι ίδιες εταιρείες ήταν αξιόπιστες όταν έδιναν ποσοστά ανόδου και ύποπτες όταν δείχνουν στασιμότητα.

Στο πολιτικό προσκήνιο εμφανίζεται και η Μαρία Καρυστιανού. Εκφράζει ένα αυθεντικό κοινωνικό ρεύμα οργής και αμφισβήτησης, το οποίο ακόμη αναζητά πολιτική μορφή. Η απόρριψη των συνεργασιών, ωστόσο, μοιάζει με γνώριμο ελληνικό πολιτικό έθιμο. Όλοι θέλουν αλλαγή. Κανένας όμως δεν επιθυμεί συνεταιρισμό.

Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά εμφανίζεται ο Τσίπρας, επικεφαλής ενός νέου ξυπόλητου τάγματος που φιλοδοξεί να βαδίσει ξανά προς το κέντρο της πολιτικής σκηνής. Το ερώτημα παραμένει αν η κοινωνία αναζητά επιστροφή ή ανανέωση.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση κάνει αυτό που κάνουν όλες οι κυβερνήσεις όταν πλησιάζουν οι κάλπες. Ανοίγει το πορτοφόλι.

Υγειονομικοί στα βαρέα και ανθυγιεινά. Αυξήσεις σε ειδικές κατηγορίες λειτουργών. Πακέτο παροχών δισεκατομμυρίων στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Το προεκλογικό ημερολόγιο σπάνια κάνει λάθος.

Οι υπουργοί μιλούν για ανάπτυξη. Οι πολίτες κοιτούν τις τιμές στα ράφια. Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί μιλούν για σταθερότητα. Τα νοικοκυριά μετρούν το κόστος του μήνα. Οι δημοσκόποι αναλύουν ποσοστά. Οι πολίτες κρατούν λογαριασμούς.

Και κάπως έτσι πλησιάζουμε προς τις κάλπες.

Με τρεις επίδοξους πρωθυπουργούς, αρκετούς επίδοξους σωτήρες, αμέτρητες δημοσκοπήσεις και μια κοινωνία που δείχνει ολοένα πιο δύσπιστη απέναντι σε όλους.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η τελική δημοσκόπηση θα γίνει μέσα στο παραβάν. Εκεί όπου τελειώνουν οι επικοινωνιακές κατασκευές, σβήνουν τα τηλεοπτικά φώτα και μιλά η πραγματικότητα.

Και η πραγματική ζωή, σε αντίθεση με την πολιτική αγορά υποσχέσεων, συνήθως δεν αγοράζει ξαναειπωμένα παραμύθια. Ιδιαίτερα από μια κυβέρνηση και ένα πρωθυπουργό που μετά από 83 μήνες  και 25 μέρες εξουσίας  διαπιστώνουν ότι το κράτος χρειάζεται βαθιές αλλαγές και συνταγματική αναθεώρηση. Μόνο που οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις συνήθως προηγούνται της φθοράς και δεν εμφανίζονται ως καταφύγιο, λίγο πριν ανοίξει η προεκλογική περίοδος…

*Ο Κώστας Παπαθεοδώρου είναι δημοσιογράφος της ΕΡΑ Ιωαννίνων.