Ελλάδα: Το δημογραφικό αδειάζει τα σχολεία – Λιγότεροι μαθητές, περισσότεροι ηλικιωμένοι τις επόμενες δεκαετίες

Η δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδας αρχίζει πλέον να αποτυπώνεται με άμεσο τρόπο στην καθημερινότητα, με τα σχολεία να αποτελούν ένα από τα πρώτα πεδία όπου γίνονται ορατές οι συνέπειές της. Ο μαθητικός πληθυσμός μειώνεται, σχολικές μονάδες κλείνουν και ο εκπαιδευτικός χάρτης της χώρας μεταβάλλεται σταδιακά.

Ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών Βύρων Κοτζαμάνης αποδίδει τη μείωση του αριθμού των μαθητών σε δύο παράλληλες εξελίξεις: στη συνεχή υποχώρηση των γεννήσεων και στη μετανάστευση νέων οικογενειών στο εξωτερικό.

Όπως εξηγεί, ο αριθμός των παιδιών που γεννιούνται μια συγκεκριμένη χρονιά στην Ελλάδα δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με τον αριθμό όσων θα βρίσκονται στη χώρα έξι χρόνια αργότερα, όταν θα φτάσουν στην ηλικία εισόδου στο Δημοτικό. Μέρος των οικογενειών έχει στο μεταξύ μεταναστεύσει, ενισχύοντας περαιτέρω τη μείωση του μαθητικού πληθυσμού.

Η δημογραφική πίεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση σε βάθος χρόνου. Οι μικρότερες γενιές παιδιών που καταγράφονται σήμερα θα αποτελέσουν στο μέλλον και μικρότερες γενιές δυνητικών γονέων.

Έτσι, ακόμη και αν στο μέλλον βελτιωθεί η γεννητικότητα, ο αριθμός των ανθρώπων που θα βρίσκονται σε ηλικία τεκνοποίησης θα είναι ήδη περιορισμένος εξαιτίας της πτώσης των γεννήσεων των προηγούμενων δεκαετιών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Υδροπλάνα: Πιο κοντά η έναρξη των εμπορικών πτήσεων – Από 75 ευρώ το εισιτήριο

Πρόκειται για έναν δημογραφικό μηχανισμό που ενισχύει τη συρρίκνωση: λιγότερες γεννήσεις δημιουργούν μικρότερες γενιές νέων και, στη συνέχεια, μικρότερη βάση για τις επόμενες γεννήσεις.

Οι μεταβολές δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση. Η Ελλάδα αναμένεται να έχει σταδιακά λιγότερους νέους και μικρότερο πληθυσμό σε παραγωγική ηλικία, ενώ θα αυξάνεται ο αριθμός των ηλικιωμένων.

Σύμφωνα με τον Βύρωνα Κοτζαμάνη, για τα επόμενα περίπου 40 χρόνια η μόνη ηλικιακή ομάδα που εκτιμάται ότι θα αυξάνεται αριθμητικά είναι εκείνη των άνω των 65 ετών.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα όχι μόνο για το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και για την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό, τις υπηρεσίες υγείας και συνολικά τον οικονομικό και κοινωνικό σχεδιασμό της χώρας.

Ο καθηγητής Δημογραφίας επισημαίνει, πάντως, ότι η πορεία αυτή δεν πρέπει να θεωρείται ένα τετελεσμένο απέναντι στο οποίο δεν μπορεί να υπάρξει αντίδραση.

Εκτιμά ότι υπάρχει ένα περιθώριο περίπου 20 έως 30 ετών για την εφαρμογή πολιτικών που θα περιορίσουν τις συνέπειες της δημογραφικής μεταβολής.

Οι παρεμβάσεις, σύμφωνα με την προσέγγισή του, δεν μπορούν να περιορίζονται μόνο σε μέτρα για την αύξηση των γεννήσεων. Απαιτούνται αλλαγές στη στήριξη των οικογενειών, στην απασχόληση, στην παραγωγικότητα και στη λειτουργία κρίσιμων θεσμών, ώστε η χώρα να μπορέσει να προσαρμοστεί σε μια διαφορετική πληθυσμιακή πραγματικότητα.

Το γεγονός ότι οι συνέπειες γίνονται ήδη ορατές στα σχολεία αποτελεί ουσιαστικά την πρώτη ένδειξη μιας πολύ ευρύτερης αλλαγής που θα επηρεάσει τα επόμενα χρόνια σχεδόν κάθε τομέα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.

Ολόκληρη η συνέντευξη του Β. Κοτζαμάνη στο liberal.gr