Η ευλογιά των αιγοπροβάτων, που έχει πλήξει εκατοντάδες εκτροφές σε όλη την Ελλάδα τους τελευταίους μήνες, απειλεί όχι μόνο την παραγωγή αλλά και την ίδια τη βιωσιμότητα των σπάνιων αυτόχθονων ελληνικών φυλών προβάτων. Οι φυλές αυτές, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου, αποτελούν πολύτιμο τμήμα του εθνικού κτηνοτροφικού πλούτου, αλλά κινδυνεύουν να χαθούν εξαιτίας των μέτρων υποχρεωτικής σφαγής που εφαρμόζονται για τον έλεγχο της νόσου.
Η προειδοποίηση της ΜΚΟ «Αμάλθεια» και των επιστημόνων
Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Αμάλθεια», που δραστηριοποιείται στη διάσωση και ανάδειξη των ελληνικών αυτόχθονων φυλών αγροτικών ζώων, προειδοποιεί για τον κίνδυνο αφανισμού αυτών των πληθυσμών. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες της οργάνωσης, στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται υποχρεωτική σφαγή, συχνά θανατώνονται και ζώα αυτόχθονων φυλών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνισή τους. Προτείνουν την εφαρμογή διαφοροποιημένων υγειονομικών μέτρων, όπως ο διαχωρισμός, η απομόνωση και η επιτήρηση των ζώων αυτών.
Κρούσματα και θανάτωση σπάνιων φυλών
Σύμφωνα με το Κέντρο Ζωικών Γενετικών Πόρων Νέας Μεσημβρίας Θεσσαλονίκης, έχει ήδη εφαρμοστεί το μέτρο της υποχρεωτικής σφαγής σε κοπάδι της αυτόχθονης φυλής Σερρών, ενώ αναμένεται να ληφθούν παρόμοιες αποφάσεις για τις φυλές Ρουμλουκίου και Καραγκούνικου. Αντίστοιχα, στη Θεσσαλία, αναφέρονται περιπτώσεις θανάτωσης ζώων των σπάνιων φυλών Γλώσσης Σκοπέλου και Πηλίου. Ο δρ Κωνσταντίνος Παπαϊωάννου, κτηνίατρος-επιδημιολόγος και γενικός γραμματέας του Δ.Σ. της «Αμάλθειας», τονίζει ότι η ευλογιά αποτελεί «πραγματική απειλή για την παραδοσιακή ελληνική προβατοτροφία», ιδιαίτερα για φυλές με ελάχιστο πληθυσμό όπως το πρόβατο Άργους, Πελαγονίας και Ρουμλουκίου.
Μπορούν τα αυτόχθονα πρόβατα να επιβιώσουν από την ευλογιά;
Οι επιστήμονες της «Αμάλθειας» υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ενδείξεις πως ορισμένες αυτόχθονες φυλές μπορούν να επιβιώσουν από την ασθένεια και δεν θα έπρεπε να θανατώνονται συλλήβδην. Ο ιός της ευλογιάς, αν και εξαιρετικά μεταδοτικός, δεν προσβάλλει τον άνθρωπο, ενώ οι συνέπειές του είναι κυρίως οικονομικές. Ωστόσο, η επιβίωση του ιού στο περιβάλλον για έως και έξι μήνες καθιστά την εκρίζωσή του δύσκολη, με αποτέλεσμα οι κτηνιατρικές αρχές να επιλέγουν τη σφαγή όλων των ζώων της εκτροφής για να αποτραπεί η διασπορά.
Θεσσαλία και Μακεδονία στο επίκεντρο της κρίσης
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας έχει πληγεί περισσότερο, καθώς παράγει το 15% του αιγοπρόβειου κρέατος και το 1/3 του γάλακτος της χώρας. Ήδη στην Κεντρική Μακεδονία έχουν εντοπιστεί κρούσματα σε 250 εκτροφές και έχουν θανατωθεί περίπου 57.000 αιγοπρόβατα, σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας, Γιώργο Κεφαλά.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις για σπάνιες φυλές
Ο Κανονισμός 2020/687 της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπει στα κράτη-μέλη να εξαιρούν από την υποχρεωτική σφαγή τα ζώα σπάνιων φυλών, υπό την προϋπόθεση ότι τίθενται σε απομόνωση και υπό κλινική επιτήρηση. Η εφαρμογή αυτών των εξαιρέσεων, ωστόσο, προϋποθέτει ενίσχυση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και εργαστηρίων με κατάλληλο εξοπλισμό και προσωπικό.
Η ανάγκη αναγνώρισης των μη καταγεγραμμένων φυλών
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Βασίλης Λέκκας από την «Αμάλθεια», πολλές ελληνικές φυλές παραμένουν μη αναγνωρισμένες, με αποτέλεσμα να μην προστατεύονται νομικά. Ανάμεσά τους βρίσκονται το «βλάχικο πρόβατο», το Κοκοβίτικο και το πρόβατο Άργους. «Αν εμφανιστούν κρούσματα ευλογιάς σε τέτοια κοπάδια, θα χαθούν πολύτιμοι γενετικοί πόροι πριν καν προλάβουν να αναγνωριστούν», τονίζει.
Η ΜΚΟ συνεργάζεται με πανεπιστημιακά ιδρύματα, όπως το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, για τη γενετική ταυτοποίηση αυτών των πληθυσμών. Ήδη έχει δημιουργηθεί πυρήνας εκτροφής της σπάνιας φυλής Ρουμλουκίου στο αγρόκτημα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου.
Ένα στοίχημα για τη διατήρηση της κτηνοτροφικής μας ταυτότητας
Η «Αμάλθεια» ζητά από την Πολιτεία να λάβει άμεσα μέτρα για την προστασία των αυτόχθονων φυλών, εφαρμόζοντας τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και ενισχύοντας τη γενετική έρευνα. Όπως επισημαίνει η οργάνωση, οι αυτόχθονες φυλές αποτελούν ανθεκτικούς, προσαρμοσμένους πληθυσμούς με υψηλής ποιότητας γάλα και κρέας, και η απώλειά τους θα αποτελέσει ανεπανόρθωτο πλήγμα για την ελληνική κτηνοτροφία.