Ευλογιά και αφθώδης πυρετός: Τι αλλάζει στη στρατηγική της Πολιτείας – Άμεσες θανατώσεις με απόφαση κτηνιάτρων

Σε σημαντική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται η ευλογιά των αιγοπροβάτων και ο αφθώδης πυρετός προχωρά η Πολιτεία, επιχειρώντας να περιορίσει τις καθυστερήσεις που μπορούν να αποδειχθούν κρίσιμες όταν εμφανίζεται μία εστία ζωονόσου.

Η νέα κατεύθυνση δεν προβλέπει γενικευμένους ή προληπτικούς εμβολιασμούς. Αντίθετα, ενισχύει τη στρατηγική της άμεσης εκρίζωσης των εστιών, με θανάτωση των ζώων στις προσβεβλημένες εκτροφές και αυστηρότερα μέτρα βιοασφάλειας.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το ποιος αποφασίζει και πόσο γρήγορα μπορεί να εφαρμοστεί η θανάτωση ενός μολυσμένου κοπαδιού.

Οι αποφάσεις περνούν στους κτηνιάτρους

Μέχρι σήμερα, στη διαδικασία εφαρμογής των μέτρων εμπλέκονταν και πολιτικά όργανα των Περιφερειών, γεγονός που μπορούσε να προκαλέσει καθυστερήσεις στην έκδοση και εκτέλεση των σχετικών διοικητικών πράξεων.

Με το νέο πλαίσιο, το βάρος μεταφέρεται στις δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες. Οι υπηρεσιακοί κτηνίατροι αποκτούν τη δυνατότητα να προχωρούν άμεσα στην απομόνωση μιας εκτροφής ακόμη και όταν υπάρχει κλινική υποψία, επιβάλλοντας περιορισμούς στις εισόδους και τις εξόδους μέχρι να ολοκληρωθεί ο εργαστηριακός έλεγχος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μητσοτάκης: Στην Ευρώπη το αίτημα για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα (βίντεο)

Εφόσον η παρουσία του ιού επιβεβαιωθεί εργαστηριακά, προβλέπεται η άμεση εφαρμογή των μέτρων εκρίζωσης χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση περιφερειακού πολιτικού οργάνου. Ακολουθούν η υγειονομική διαχείριση των νεκρών ζώων και η απολύμανση των εγκαταστάσεων.

Η λογική της αλλαγής είναι ότι, στις ζωονόσους με μεγάλη μεταδοτικότητα, ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ του εντοπισμού μιας εστίας και της εφαρμογής των μέτρων μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την εξάπλωση.

Τι ισχύει με τους εμβολιασμούς

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η συζήτηση που έχει αναπτυχθεί για τη δυνατότητα εμβολιασμού των ζώων.

Με βάση το υλικό της έρευνας, δεν υπάρχει αλλαγή πολιτικής προς την κατεύθυνση μαζικού ή προληπτικού εμβολιασμού. Η βασική μέθοδος παραμένει η εκρίζωση της εστίας μέσω του λεγόμενου stamping out.

Στην περίπτωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, το υλικό αναφέρει ότι δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβολιαστικό σκεύασμα στην Ελλάδα και την ΕΕ. Επισημαίνει επίσης ότι σκευάσματα που χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες δημιουργούν προβλήματα ως προς τη διάκριση μεταξύ μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων, καθώς δεν διαθέτουν τεχνολογία DIVA.

Διαφορετική είναι η περίπτωση του αφθώδους πυρετού. Για τη συγκεκριμένη νόσο υπάρχουν ευρωπαϊκές και διεθνείς τράπεζες αντιγόνων, όμως ο εμβολιασμός αντιμετωπίζεται ως εργαλείο έκτακτης ανάγκης και όχι ως πάγια προληπτική πρακτική.

Σύμφωνα με την έρευνα, μπορεί να εξεταστεί σε περίπτωση ανεξέλεγκτης επιζωοτίας και απαιτεί συγκεκριμένη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει εισήγηση του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου, υπουργική απόφαση και ευρωπαϊκή έγκριση.

Αυστηρότερες ζώνες γύρω από τις εστίες

Παράλληλα με την επιτάχυνση των θανατώσεων, ιδιαίτερο βάρος δίνεται στον γεωγραφικό περιορισμό κάθε εστίας.

Το πλαίσιο προβλέπει ζώνη προστασίας τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων, όπου εφαρμόζονται αυστηροί περιορισμοί στη μετακίνηση ευπαθών ζώων και έλεγχοι σε προϊόντα και υλικά που μπορούν να συμβάλουν στη μετάδοση της νόσου.

Ακολουθεί ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον δέκα χιλιομέτρων, με κτηνιατρικούς ελέγχους και περιορισμούς στις μετακινήσεις, ενώ μπορεί να δημιουργηθεί ευρύτερη απαγορευμένη ζώνη έως 20 χιλιόμετρα ή ακόμη και σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας.

Περισσότερη ιχνηλάτηση στις κτηνοτροφικές μονάδες

Το νέο μοντέλο δίνει μεγαλύτερη έμφαση και στην ιχνηλάτηση.

Στις εκμεταλλεύσεις προβλέπεται καθημερινή καταγραφή προσώπων, οχημάτων και προμηθευτών που εισέρχονται στη μονάδα, ώστε σε περίπτωση κρούσματος να μπορεί να ανασυσταθεί γρήγορα η πιθανή διαδρομή μετάδοσης του ιού.

Στο υλικό της έρευνας αναφέρεται ακόμη υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικού ενδοστομαχικού βώλου για εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 αιγοπρόβατα, με στόχο την ασφαλέστερη ηλεκτρονική ταυτοποίηση των ζώων και τον έλεγχο των μετακινήσεων.

Στο βάθος και το ζήτημα των εξαγωγών

Η επιλογή της εκρίζωσης αντί ενός γενικευμένου εμβολιασμού δεν συνδέεται μόνο με επιδημιολογικούς λόγους. Υπάρχει και η εμπορική διάσταση.

Το καθεστώς μιας χώρας ως απαλλαγμένης από συγκεκριμένη νόσο έχει άμεση σχέση με τις δυνατότητες εξαγωγής ζώντων ζώων, κρέατος και ζωικών προϊόντων. Η έρευνα συνδέει για τον λόγο αυτό τη διατήρηση της σημερινής στρατηγικής και με την προστασία των ελληνικών εξαγωγών, ιδιαίτερα των γαλακτοκομικών προϊόντων και της φέτας.

Η ουσία της αλλαγής

Η νέα στρατηγική, επομένως, δεν αλλάζει το βασικό όπλο απέναντι στις δύο ζωονόσους. Αλλάζει κυρίως την ταχύτητα και τον μηχανισμό εφαρμογής του.

Η Πολιτεία επιμένει στην εκρίζωση των εστιών και στις θανατώσεις των προσβεβλημένων κοπαδιών, αλλά επιχειρεί να αφαιρέσει ενδιάμεσα διοικητικά στάδια, δίνοντας μεγαλύτερη επιχειρησιακή αρμοδιότητα στις κτηνιατρικές υπηρεσίες.

Παράλληλα ενισχύονται οι περιορισμοί γύρω από τις εστίες, η ιχνηλάτηση των μετακινήσεων και τα μέτρα βιοασφάλειας, ενώ ο γενικευμένος εμβολιασμός παραμένει εκτός της βασικής στρατηγικής αντιμετώπισης.