«Η Εγνατία του Λαϊκού Πολιτισμού»: Από την Ήπειρο ως τη Θράκη δίνουν ραντεβού στη Δράμα για τη ζώσα πολιτιστική κληρονομιά

Από την Ήπειρο μέχρι τη Θράκη, κοινότητες, πολιτιστικοί σύλλογοι, επιστήμονες και φορείς που υπηρετούν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά δίνουν ραντεβού στη Δράμα, στην πρώτη περιφερειακή συνάντηση του Δικτύου Ζώσας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Με τίτλο «Η Εγνατία του Λαϊκού Πολιτισμού», η τριήμερη διοργάνωση που ξεκινάει σήμερα στον δήμο Δοξάτου και θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 31 Μαΐου, φιλοδοξεί να αναδείξει τον λαϊκό πολιτισμό όχι ως μουσειακό αποτύπωμα του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτιστικής πραγματικότητας.

Πρόκειται για μια διοργάνωση με ιδιαίτερο πολιτιστικό και συμβολικό βάρος, αφιερωμένη στην ζώσα πολιτιστική κληρονομιά, δηλαδή στις παραδόσεις, τα έθιμα, τις πρακτικές, τις γνώσεις και τις μορφές λαϊκής έκφρασης που συνεχίζουν να μεταδίδονται από γενιά σε γενιά και να αποτελούν ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης κοινωνικής ζωής.

Το Δίκτυο Ζώσας Πολιτιστικής Κληρονομιάς δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΔΙΝΕΠΟΚ) του υπουργείου Πολιτισμού (ΥΠΠΟ), ως ένα αυτοδιαχειριζόμενο δίκτυο συνεργασίας φορέων που δραστηριοποιούνται ενεργά στην διαχείριση και προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η ανάγκη δημιουργίας του προέκυψε μέσα από τη μακρόχρονη συνεργασία της ΔΙΝΕΠΟΚ με πολιτιστικούς φορείς από όλη τη χώρα, οι οποίοι είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την εγγραφή στοιχείων στο Εθνικό Ευρετήριο ‘Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ή στο Εθνικό Ευρετήριο Καλών Πρακτικών Διαφύλαξης.

Η διοργάνωση πραγματοποιείται στο Συνεδριακό Κέντρο Πηγών του Δήμου Δοξάτου, με τη στήριξη του ομώνυμου δήμου και της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, υπό την αιγίδα και με την αμέριστη υποστήριξη της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πάργα: Μουσική βραδιά για τα 70 χρόνια του Club Med στο Ιόνιο

Η σημασία της διοργάνωσης για την βόρεια Ελλάδα

Η πρόεδρος του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου (ΜΠΣ) Καλαμπακίου Δράμας και μέλος της επταμελούς Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου Ζώσας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Αθανασία Θεοδωρίδου, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, υπογραμμίζει τη σημασία της επιλογής του δήμου Δοξάτου για την φιλοξενία της διοργάνωσης.

Όπως επισημαίνει, «η πρώτη περιφερειακή συνάντηση του Δικτύου φιλοξενείται σ΄έναν μικρό δήμο της ακριτικής Δράμας, που έχει όμως να παρουσιάσει πολλά εγγεγραμμένα στοιχεία στο Εθνικό Ευρετήριο ‘Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς». Η ίδια αναφέρεται και στη σημασία του φυσικού χώρου όπου θα πραγματοποιηθούν οι εργασίες του τριημέρου, σημειώνοντας ότι το νέο σύγχρονο συνεδριακό κέντρο στους Ποταμούς βρίσκεται «σε μια περιοχή απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς», στοιχείο που, όπως εκτιμάται, συνδέει ιδανικά το φυσικό τοπίο με την βιωματική διάσταση της παράδοσης και της πολιτιστικής μνήμης.

Η κ. Θεοδωρίδου χαρακτηρίζει τη διοργάνωση ως «μια ξεχωριστή συνάντηση αφιερωμένη στους ανθρώπους, τις κοινότητες και τους φορείς που διαφυλάσσουν, μεταδίδουν και εξελίσσουν την ζώσα πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας», δίνοντας έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα και στις τοπικές κοινωνίες που κρατούν ζωντανά τα στοιχεία της παράδοσης. «Πρέπει να τονιστεί και να γίνει ευρέως γνωστός», υπογραμμίζει η δραστήρια πρόεδρος του ΜΠΣ Καλαμπακίου, «πως η βόρεια Ελλάδα έχει μεγάλο πολιτιστικό απόθεμα, αλλά δεν προβάλλεται επαρκώς και σε αυτό έχουμε όλοι ευθύνη».

Παράλληλα, αναδεικνύει και τη μεγάλη συμμετοχή που έχει η συνάντηση, καθώς περισσότεροι από σαράντα εισηγητές από πολλές περιοχές της βόρειας Ελλάδας και όχι μόνο, θα λάβουν μέρος στις εργασίες με ομιλίες. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν πέντε θεματικά στρογγυλά τραπέζια και περίπου δεκαοκτώ βιωματικά εργαστήρια στον περιβάλλοντα χώρο του συνεδριακού κέντρου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο συμβολισμός του τίτλου της διοργάνωσης. Όπως τονίζει η ίδια στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, η «Εγνατία δεν αποτελεί μια τυχαία επιλογή, καθώς ο ιστορικός αυτός δρόμος συνδέει διαχρονικά τόπους, ανθρώπους και πολιτισμούς, μεταφέροντας μνήμες, επιρροές και κοινές πολιτιστικές αναφορές από την Ήπειρο έως τη Θράκη». Μέσα από τη διοργάνωση επιχειρείται να αναδειχθεί αυτό ακριβώς το πολιτισμικό συνεχές της βόρειας Ελλάδας, αλλά και να δημιουργηθούν νέες γέφυρες συνεργασίας ανάμεσα σε συλλόγους, κοινότητες και φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αξίζει να τονιστεί πως ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμπακίου έχει πέντε στοιχεία εγγεγραμμένα στο Εθνικό Ευρετήριο ‘Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας: Το Κουρμπάνι (2023), την Καλογεροδευτέρα (2023), τα Θρακιώτικα κάλαντα, το Πολίτικο Χασάπικο και την παραγωγή του παραδοσιακού Κους Κους.

Το Δίκτυο Ζώσας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και ο ρόλος του

Η συγκρότηση του Δικτύου ανακοινώθηκε επίσημα τον Νοέμβριο του 2023, κατά την πρώτη δια ζώσης συνάντηση των φορέων, με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι χρόνων από την υιοθέτηση της Σύμβασης της UNESCO του 2003, για τη Διαφύλαξη της ‘Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Σύμφωνα με τους στόχους του, το Δίκτυο επιδιώκει να δημιουργήσει ένα δυναμικό πλαίσιο επικοινωνίας, ανταλλαγής εμπειριών και ανάπτυξης συνεργασιών ανάμεσα σε κοινότητες, επιστήμονες, συλλόγους και θεσμικούς φορείς.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών, στην ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας, στη μελέτη του λαϊκού πολιτισμού με σύγχρονα επιστημονικά εργαλεία, αλλά και στην ανάπτυξη πολιτικών «από τα κάτω», μέσα από συνεργασίες που ξεκινούν από τις ίδιες τις κοινότητες.

Κεντρικό ρόλο στη λειτουργία του Δικτύου διαδραματίζει και η ηλεκτρονική πλατφόρμα livingheritage.net.gr, η οποία σχεδιάστηκε ως ένα σύγχρονο εργαλείο δικτύωσης, τεκμηρίωσης, εκπαίδευσης και ανταλλαγής πληροφοριών ανάμεσα στα μέλη. Στόχος είναι να λειτουργήσει όχι μόνο ως χώρος καταγραφής και χαρτογράφησης των φορέων της ζώσας πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και ως πεδίο ανάπτυξης συνεργειών, εκπαιδευτικών δράσεων και κοινών πολιτιστικών πρωτοβουλιών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε μια περίοδο πάντως όπου οι τοπικές κοινωνίες αναζητούν νέους τρόπους συλλογικής έκφρασης και πολιτιστικής συνέχειας, η πρώτη περιφερειακή συνάντηση του Δικτύου Ζώσας Πολιτιστικής Κληρονομιάς επιχειρεί να αναδείξει ότι η παράδοση δεν αποτελεί στατικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά μια ζωντανή διαδικασία που εξελίσσεται, μετασχηματίζεται και συνεχίζει να παράγει πολιτισμό, μνήμη και κοινωνική συνοχή.