Η Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων και η κληρονομιά της στην ελληνική τυροκομική παράδοση

Στην ελληνική τυροκομική παράδοση, στους ανθρώπους που τη διαμόρφωσαν με τον μόχθο τους και στη σύνδεσή της με τον τόπο και την εκπαίδευση ήταν αφιερωμένη η ξεχωριστή εκδήλωση που διοργάνωσε ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στις εγκαταστάσεις της ιστορικής Γαλακτοκομικής Σχολής Ιωαννίνων.

Υπό τον τίτλο «Διατοπικές κληρονομιές της ελληνικής τυροκομίας. Άνθρωποι, τόποι και πρακτικές στο χρόνο», η εκδήλωση φώτισε την ιστορική διαδρομή και τη διαρκή εξέλιξη της παραγωγής, τη διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και τη διαδρομή των ίδιων των αποφοίτων της Σχολής από τα εργαστήρια έως τις σύγχρονες παραγωγικές μονάδες.

Το καλωσόρισμα στους παρευρισκόμενους απηύθυνε η Διευθύντρια της Γαλακτοκομικής Σχολής, Αλεξάνδρα Μέγα, η οποία εστίασε στη μέθοδο της βιωματικής εκπαίδευσης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Η φιλοσοφία της εκπαίδευσης στη Γαλακτοκομική Σχολή είναι η βιωματική εκπαίδευση. Τα παιδιά μαθαίνουν με την πράξη, στην πράξη.»

Παράλληλα, εξήγησε πως η εκπαιδευτική αυτή διαδικασία οδήγησε στην εκπόνηση πτυχιακών εργασιών μέσα από επιτόπια έρευνα, αναφέροντας ότι οι σπουδαστές επισκέφθηκαν γαλακτοβιομηχανίες, τυροκομικές μονάδες, παραδοσιακά τυροκομεία και στάνες σε όλη τη χώρα. Όπως υπογράμμισε η κ. Μέγα, τα παιδιά συνομίλησαν με τους ανθρώπους του κλάδου και κατέγραψαν γνώσεις, μοναδικές συνταγές και πρακτικές. Όλο αυτό το υλικό συνθέτει πλέον ένα σπάνιο αρχείο πτυχιακών εργασιών, όπου κανείς μπορεί να εντοπίσει από ένα πλούσιο λεξιλόγιο με ντόπιους ιδιωματισμούς και παραδοσιακή ορολογία μέχρι τυριά, βιοτεχνίες και μονάδες που πια δεν υπάρχουν, αποτυπωμένα μέσα από ένα πλούσιο φωτογραφικό αρχείο.

Τη σημασία των ιδιαίτερων γεωγραφικών συνθηκών ανέδειξε στον χαιρετισμό του ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός. Ο κ. Ανδριανός σημείωσε πως ο ισχυρός δεσμός γνώσης, ποιότητας και καινοτομίας συνδέει τη Σχολή με ολόκληρη την επικράτεια, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Οι ιδιαίτερες, διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα ορεινά βοσκοτόπια της Ηπείρου, στα νησιά του Αιγαίου, στην Κρήτη, στη Θεσσαλία, είναι ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα που δίνει στα προϊόντα της ελληνικής αγροδιατροφής και κατεξοχήν στα τυριά μας το μοναδικό τους χαρακτήρα.»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Διανομή τροφίμων από το Κοινωνικό Παντοπωλείο του Δήμου Αρταίων

Ο Υφυπουργός συμπλήρωσε ότι συνδυάζοντας την παράδοση με τη γνώση κάθε περιοχή ανέπτυξε δικές της τεχνικές, γεύσεις και διαδικασίες παραγωγής και συντήρησης, υπενθυμίζοντας παράλληλα την εγγραφή της παραδοσιακής τυροκομίας των Κυκλάδων στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. «Δεν πρόκειται λοιπόν για κάτι που ανήκει στο παρελθόν αλλά για έναν ζωντανό πλούτο που διατηρεί την αξία του επειδή εξακολουθεί να παράγεται, να εντάσσεται στην καθημερινότητα των ανθρώπων και να εξελίσσεται μαζί τους», κατέληξε.

Στην άρρηκτη σχέση της τοπικής κοινωνίας με τον πρωτογενή τομέα στάθηκε ο εκπρόσωπος της Περιφέρειας Ηπείρου, Μάκης Γαϊτανίδης. Όπως τόνισε, η Ήπειρος, με το ιδιαίτερο φυσικό της περιβάλλον και τη μακρά παράδοσή της, κατέχει ξεχωριστή θέση στη σχέση φύσης, παραγωγής και πολιτισμού. Υπογράμμισε μάλιστα ότι πίσω από κάθε προϊόν βρίσκονται ο μόχθος του κτηνοτρόφου, η τεχνογνωσία του τυροκόμου, η ποιότητα της πρώτης ύλης και η αγάπη για τον τόπο, στοιχεία που προσδίδουν στην ελληνική τυροκομία την ιδιαίτερη αξία της.

Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας, εξέφρασε την υπερηφάνεια της τοπικής κοινωνίας για το ιστορικό εκπαιδευτικό ίδρυμα, αναφέροντας: «Είναι ιδιαίτερη χαρά για μένα να βρίσκομαι σήμερα εδώ, στη Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων, σε έναν χώρο που αποτελεί πραγματικό σημείο αναφοράς για την πόλη μας, την Ήπειρο, αλλά πιστεύω και για ολόκληρη τη χώρα. Η Γαλακτοκομική Σχολή είναι ένα από τα ιστορικότερα και σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του τόπου μας. Με μια διαδρομή που ξεκινάει από το 1916, συμπληρώνει φέτος 110 χρόνια προσφοράς στην εκπαίδευση, στην παραγωγή και στην ελληνική οικονομία.»

Ο κ. Μπέγκας πρόσθεσε ότι όλοι οι Γιαννιώτες έχουν κάθε λόγο να νιώθουν υπερήφανοι, καθώς από τα θρανία της Σχολής έχουν περάσει ολόκληρες γενιές ανθρώπων που απέκτησαν στέρεες γνώσεις και τις μετέφεραν στη συνέχεια σε κάθε γωνιά της πατρίδας.

Στο έργο και στη διαχρονική προσφορά του ιδρύματος αναφέρθηκε και ο Πρόεδρος του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Σπύρος Μάμαλης. Αφού εξέφρασε τη χαρά και την περηφάνια του για τη μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου, σημείωσε ότι η εκδήλωση αποδεικνύει πως η Σχολή παράγει ένα έργο αναγνωρισμένο από την κοινωνία, νευραλγικό για τον πρωτογενή τομέα και την ανάπτυξη της υπαίθρου. Ο κ. Μάμαλης στάθηκε ιδιαίτερα στην αξία του αρχειακού υλικού που συγκεντρώθηκε, επισημαίνοντας: «Γι’ αυτό άλλωστε αποτελεί το υλικό το οποίο συλλέχθηκε, το οποίο ψηφιοποιείται και το οποίο θα χρησιμοποιηθεί από τις επόμενες γενιές τυροκόμων, στοιχείο της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.»

Παράλληλα, ευχαρίστησε το Υπουργείο Πολιτισμού για τη γόνιμη συνεργασία, χάρη στην οποία διασώζεται μια ζωντανή συνέχεια και μια βιωματική γνώση που τροφοδοτεί διαρκώς τις τυροκομικές επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα.

Τα συγχαρητήριά της προς τη διεύθυνση της Σχολής εξέφρασε το στέλεχος της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, Ιωάννα Τζαβάρα, κάνοντας λόγο για μια πρωτοβουλία με εξαιρετική συμβολή στην έρευνα, την τεκμηρίωση και τη διαφύλαξη ενός σπουδαίου αρχείου, που παράλληλα προσφέρει μια θετική ορατότητα και εξωστρέφεια στην κοινωνία. Απευθυνόμενη μάλιστα στους αποφοίτους, τους διαβεβαίωσε πως το Υπουργείο παραμένει στο πλευρό τους για να στηρίξει και να αναδείξει την τυροκομική παράδοση του τόπου τους.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε σε πανηγυρικό τόνο με την απονομή των βεβαιώσεων επαγγελματικής κατάρτισης στους αποφοίτους. Στον χώρο της διοργάνωσης λειτούργησε παράλληλα η έκθεση «Τόποι και τυριά», βασισμένη σε καταγραφές και ντοκουμέντα από το Αρχείο Σπουδαστικών Εργασιών της Γαλακτοκομικής Σχολής, καθώς και έκθεση παραδοσιακών τυροκομικών προϊόντων από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.