Η Ήπειρος και οι Κυκλάδες στο διεθνές roadshow των ελληνικών κρασιών ΠΓΕ

Με αιχμή τα ιδιαίτερα terroir της Ηπείρου και των Κυκλάδων, τις γηγενείς ποικιλίες που δίνουν ταυτότητα στον ελληνικό αμπελώνα και το μήνυμα της υπεύθυνης κατανάλωσης, ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη το διεθνές roadshow για την προώθηση των οίνων Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).

Η δράση θα συνεχιστεί στο Βουκουρέστι και στο Βερολίνο, αναδεικνύοντας όχι μόνο τη δυναμική των ελληνικών κρασιών στις διεθνείς αγορές αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, από την κλιματική αλλαγή μέχρι τη διατήρηση της αυθεντικότητας και του ιδιαίτερου χαρακτήρα κάθε περιοχής.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι οίνοι ΠΓΕ Ηπείρου και ΠΓΕ Κυκλάδων, δύο αμπελουργικές ζώνες με εντελώς διαφορετικές κλιματικές και γεωμορφολογικές συνθήκες, που όμως αποτυπώνουν με μοναδικό τρόπο τη σύνδεση του τόπου, της ποικιλίας και του ανθρώπου με το τελικό προϊόν. Από τη δροσερή και ορεινή Ήπειρο έως τα άνυδρα και ανεμόδαρτα νησιά των Κυκλάδων, το terroir διαμορφώνει τη φυσιογνωμία του κρασιού, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνετή κατανάλωση και στη σύνδεση του οίνου με τη μεσογειακή διατροφή και την ελληνική γαστρονομία.

Η δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του roadshow που υλοποιεί η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών ως φορέας υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος ενημέρωσης για την υπεύθυνη κατανάλωση οίνου και το ενωσιακό καθεστώς των ΠΓΕ Ηπείρου και ΠΓΕ Κυκλάδων. Μετά την εκδήλωση της Θεσσαλονίκης, επόμενος σταθμός θα είναι το Βουκουρέστι στις 28 Μαΐου και στη συνέχεια το Βερολίνο στις 11 Ιουνίου. Τον συντονισμό έχει ο Gastronomy & Wine Expert Γιώργος Παλησίδης, ο οποίος ανέδειξε τη σημασία του ελληνικού αμπελώνα, της οινικής παράδοσης αλλά και των σύγχρονων προκλήσεων για τον χώρο του κρασιού.

Ο ελληνικός αμπελώνας, το terroir και οι γεωγραφικές ενδείξεις

Ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Γεωπονίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σεραφείμ Θεοχάρης, μίλησε για τη σημασία του terroir και τον ρόλο των γεωγραφικών ενδείξεων στην ποιότητα και στην ταυτότητα του ελληνικού κρασιού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ηγουμενίτσα: «Ξηλώθηκε» κύκλωμα τηλεφωνικών απατών με λεία άνω των 1,6 εκατ. – 96 υποθέσεις σε όλη την χώρα

Όπως εξήγησε, το κρασί είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία και τον πολιτισμό, ενώ η αμπελοκαλλιέργεια πέρασε σταδιακά από το στάδιο της εμπειρικής γνώσης στη σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση. Το terroir, όπως σημείωσε, αποτελεί ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα που περιλαμβάνει το κλίμα, το έδαφος, το υπέδαφος, την ποικιλία αλλά και τον ανθρώπινο παράγοντα, δηλαδή τον αμπελουργό και τον οινοποιό.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η έννοια αυτή οδήγησε στα συστήματα γεωγραφικής ονομασίας προέλευσης, τα οποία διασφαλίζουν ποιότητα, γνησιότητα, αυθεντικότητα και φήμη. Όπως υπογράμμισε, περισσότερο από το 80% των κρασιών που παράγονται στην Ελλάδα φέρουν γεωγραφική ένδειξη, με περίπου 63% να ανήκουν στην κατηγορία ΠΓΕ και περίπου 20% στην κατηγορία ΠΟΠ.

Επεσήμανε ακόμη ότι οι οίνοι ΠΟΠ διέπονται από ιδιαίτερα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, καθώς προέρχονται αποκλειστικά από σταφύλια συγκεκριμένης περιοχής και με σαφείς περιορισμούς στις αποδόσεις. Αντίθετα, οι οίνοι ΠΓΕ διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις ποικιλίες και τους συνδυασμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει υστέρηση σε ποιότητα.

Ήπειρος και Κυκλάδες: Δύο διαφορετικοί κόσμοι στο ποτήρι

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των δύο περιοχών, οι οποίες αποτυπώνονται ευδιάκριτα στο τελικό προϊόν.

Για την ΠΓΕ Ήπειρος, ο κ. Θεοχάρης σημείωσε ότι πρόκειται για μια ορεινή αμπελουργική ζώνη, με αμπελώνες που βρίσκονται ακόμη και πάνω από τα 1.000 μέτρα υψόμετρο. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες και οι δροσερές νύχτες κατά την περίοδο ωρίμανσης ευνοούν τη βραδεία ωρίμανση του σταφυλιού, προσδίδοντας στα κρασιά φινέτσα, υψηλή οξύτητα και κομψότητα.

Οι κυριότερες γηγενείς ποικιλίες της περιοχής είναι η Ντεμπίνα, το Βλάχικο και το Μπεκάρι, ενώ έχουν εγκλιματιστεί επιτυχώς και αρκετές διεθνείς ποικιλίες, κυρίως γαλλικές.

Αντίθετα, στις Κυκλάδες κυριαρχούν η ξηρασία, οι ισχυροί άνεμοι και τα άγονα, ηφαιστειακά ή αμμώδη εδάφη, συνθήκες που προκαλούν έντονο υδατικό στρες στα φυτά. Το αποτέλεσμα είναι κρασιά με υψηλή συμπύκνωση, γεμάτο σώμα, ένταση και χαρακτηριστική ορυκτότητα.

Στις Κυκλάδες κυριαρχούν γηγενείς ποικιλίες όπως το Ασύρτικο, το Αθήρι, το Αηδάνι, η Μονεμβασιά, η Μανδηλαριά και το Μαυροτράγανο. Ο κ. Θεοχάρης χαρακτήρισε το Ασύρτικο ως μία από τις τέσσερις εμβληματικές ποικιλίες του ελληνικού αμπελώνα, καθώς μπορεί να διατηρεί υψηλή οξύτητα ακόμη και σε εξαιρετικά θερμά και άνυδρα περιβάλλοντα.

Αναφερόμενος στις διαφορές terroir μεταξύ Ηπείρου και Κυκλάδων, εξήγησε ότι στα κρασιά της Ηπείρου κυριαρχεί η φρεσκάδα, η κομψότητα και η «ψυχρή» ορυκτότητα, ενώ στα κρασιά των Κυκλάδων αποτυπώνονται η αλμύρα, η μεταλλικότητα και η ένταση που θυμίζει θάλασσα και βρεγμένη πέτρα.

Η «βασίλισσα» της Ηπείρου και η δυναμική της Ντεμπίνας

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτέλεσε η Ντεμπίνα, η ιστορική λευκή ποικιλία της Ηπείρου, την οποία ο κ. Θεοχάρης χαρακτήρισε «βασίλισσα της Ηπείρου».

Πρόκειται για μια όψιμη ποικιλία που ωριμάζει από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως και τα μέσα Οκτωβρίου και χρησιμοποιείται τόσο για ξηρούς λευκούς οίνους όσο και για αφρώδεις και ημιαφρώδεις ετικέτες. Ωστόσο, όπως εξήγησε, οι βροχοπτώσεις και οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες κατά την περίοδο ωρίμανσης αποτελούν σημαντική πρόκληση για τους παραγωγούς, καθώς ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων.

Παρά τις δυσκολίες, οι αμπελουργοί της περιοχής έχουν αναπτύξει εξειδικευμένες τεχνικές διαχείρισης, διατηρώντας υψηλή ποιότητα παραγωγής. Δεν είναι τυχαίο, όπως αναφέρθηκε, ότι η Ζίτσα υπήρξε μία από τις πρώτες ζώνες ΠΟΠ στην Ελλάδα και συγκαταλέγεται στους πρώτους αφρώδεις οίνους της χώρας.

Τη μοναδικότητα της Ντεμπίνας ανέδειξε και ο υπεύθυνος πωλήσεων και ανάπτυξης δικτύου του οινοποιείου ΖΟΙΝΟΣ, Νίκος Μπαρμπούνης, ο οποίος χαρακτήρισε την ποικιλία «σήμα κατατεθέν» της περιοχής.

Όπως σημείωσε, η Ντεμπίνα δεν καλλιεργείται πουθενά αλλού στον κόσμο και δίνει κρασιά με αρώματα εσπεριδοειδών και πυρηνόκαρπων φρούτων, υψηλή οξύτητα και ιδιαίτερη φρεσκάδα. Τόνισε ακόμη ότι το ιδιαίτερο μικροκλίμα της Ηπείρου, με τη δροσιά και την υγρασία, θυμίζει περισσότερο Βόρεια Ευρώπη παρά μεσογειακή ζώνη. Ο ίδιος στάθηκε και στη δυναμική των αφρωδών οίνων από Ντεμπίνα, οι οποίοι έχουν ήδη αποκτήσει διεθνή παρουσία σε αγορές όπως ο Καναδάς και η Νέα Υόρκη.

Κλιματική αλλαγή και ανησυχία για το μέλλον των αμπελώνων

Έντονος προβληματισμός εκφράστηκε και για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον ελληνικό αμπελώνα. Όπως επισημάνθηκε, οι χρονιές 2023 και 2024 ήταν από τις θερμότερες που έχουν καταγραφεί, με τις Κυκλάδες να αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήματα επιβίωσης των αμπελώνων λόγω ακραίας ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών. Παράλληλα, τονίστηκε ότι αν δεν υπάρξει έγκαιρη ενεργοποίηση όλων των εμπλεκομένων στον τομέα του κρασιού, υπάρχει κίνδυνος να αλλοιωθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των κρασιών που έκαναν γνωστές τις συγκεκριμένες περιοχές.

Ο κ. Μπαρμπούνης ανέφερε ότι η Ήπειρος δείχνει μέχρι στιγμής μεγαλύτερη ανθεκτικότητα χάρη στο ιδιαίτερο μικροκλίμα της, ωστόσο οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά.

Υπεύθυνη κατανάλωση και μεσογειακή διατροφή

Κεντρικός άξονας της δράσης είναι το μήνυμα της υπεύθυνης κατανάλωσης. Ο κ. Θεοχάρης υπογράμμισε ότι το κρασί είναι προϊόν απόλαυσης, συνδεδεμένο με την παρέα, το φαγητό και τη γαστρονομία, όχι όμως με την υπερβολή. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η ουσία βρίσκεται «στη γουλιά και όχι στην ποσότητα», υπενθυμίζοντας ότι πρόκειται για αλκοολούχο ποτό που απαιτεί σεβασμό και μέτρο.

Στη σημασία της συνετής κατανάλωσης αναφέρθηκε και ο καρδιολόγος Κώστας Γιαννακάκης. Όπως εξήγησε, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η ασφαλής κατανάλωση διαφοροποιείται ανά φύλο. Για τις γυναίκες αντιστοιχεί περίπου σε 100-120 ml έως τέσσερις φορές την εβδομάδα, ενώ για τους άνδρες η ποσότητα είναι περίπου διπλάσια.

Πέρα από αυτά τα όρια, όπως προειδοποίησε, τα πιθανά οφέλη των πολυφαινολών και της ρεσβερατρόλης δίνουν τη θέση τους στην τοξική επίδραση της αλκοόλης. Παράλληλα, συνέστησε τουλάχιστον τρεις ημέρες αποχής την εβδομάδα, ώστε ο οργανισμός και κυρίως το ήπαρ να μπορεί να αποβάλλει τα επιβαρυντικά παράγωγα του μεταβολισμού της αλκοόλης.

Από την πλευρά της, η διαιτολόγος Αιμιλία Βασιλοπούλου υπογράμμισε ότι το κρασί αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεσογειακής διατροφής και της κοινωνικής ζωής, ωστόσο η κατανάλωσή του πρέπει να παραμένει περιορισμένη και συνειδητή.

Όπως υποστήριξε, τα σύγχρονα διατροφικά πρότυπα προτείνουν μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, χωρίς όμως να αποκλείουν το κρασί από μια ισορροπημένη διατροφή. Σημείωσε ακόμη ότι μια μικρή ποσότητα, ιδιαίτερα κόκκινου κρασιού, μπορεί να συνδέεται με χαλάρωση και συνολική ευεξία, εφόσον εντάσσεται σε ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό μοντέλο.

Η σχέση κρασιού και γαστρονομίας

Στη σχέση κρασιού και γαστρονομίας αναφέρθηκε ο sommelier Χρήστος Παπαδόπουλος, τονίζοντας ότι οι συνδυασμοί φαγητού και κρασιού δεν διέπονται από αυστηρούς κανόνες αλλά κυρίως από προσωπικό γούστο. Όπως σημείωσε, υπάρχουν βασικές κατευθυντήριες γραμμές στο food and wine pairing, ωστόσο ο τελικός συνδυασμός είναι προσωπική υπόθεση. «Δεν υπάρχουν λάθη, αρκεί να μας αρέσει αυτό που πίνουμε και τρώμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το roadshow ανέδειξε δύο παράλληλες διαστάσεις του ελληνικού κρασιού: την οικονομική και εξαγωγική δυναμική των οίνων ΠΓΕ, αλλά και την ανάγκη υπεύθυνης σχέσης με την κατανάλωση. Από την ορεινή Ήπειρο έως τις άνυδρες Κυκλάδες, ο ελληνικός αμπελώνας διαθέτει ισχυρή ταυτότητα, ποικιλομορφία και διεθνείς προοπτικές.

Πηγή makedonikanea.gr