Η «Σχεδία» προειδοποιεί: Ο ΕΟΠΑΕ διαλύει την πρόληψη

Με ένα διαφορετικό μήνυμα, φέτος, οι εργαζόμενοι και οι φορείς που ασχολούνται με την πρόληψη και την απεξάρτηση κατά των ναρκωτικών, γιορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών. Το μήνυμα στρέφεται κατά της πολιτικής διάλυσης αυτών των φορέων, του ΟΚΑΝΑ, του ΚΕΘΕΑ και των Κέντρων Πρόληψης, την οποία επιφέρει η ίδρυση και λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), τα πρώτα δείγματα γραφής του οποίου είναι πλέον εμφανή.

Στην καθιερωμένη συνέντευξη τύπου της χρονιάς, για την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, η διοίκηση του Κέντρου Πρόληψης και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας “Σχεδία” στάθηκε κυρίως, στα διαλυτικά αποτελέσματα για τα Κέντρα Πρόληψης που έχει η λειτουργία του ΕΟΠΑΕ.

Η Ανθή Μάστακα, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της «Σχεδία», ανέφερε ότι η παρουσία της διοίκησης στη συνέντευξη Τύπου έχει ως στόχο τη στήριξη του αγώνα των εργαζομένων για την επόμενη ημέρα της πρόληψης, τόσο στα Ιωάννινα όσο και πανελλαδικά. «Βρισκόμαστε σήμερα εδώ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών για να στηρίξουμε ως Διοικητικό Συμβούλιο τον αγώνα των εργαζομένων σε σχέση με την επόμενη ημέρα για την πρόληψη κατά των εξαρτήσεων στην πόλη μας, αλλά και πανελλαδικά», σημείωσε.

Όπως τόνισε, τα Κέντρα Πρόληψης, και στην προκειμένη περίπτωση η «Σχεδία» στα Ιωάννινα, έχουν βαθιές ρίζες στην τοπική κοινωνία και έχουν αποδείξει μέσα από πολυετή δραστηριότητα ότι μπορούν να ανταποκριθούν στον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν. «Η “Σχεδία” στην πόλη μας έχει βαθιές ρίζες μέσα στην τοπική κοινωνία, έχει αποδείξει στα πάρα πολλά χρόνια της δραστηριοποίησής της ότι μπορεί να κάνει τη δουλειά για την οποία συστάθηκε εξ υπαρχής», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η κ. Μάστακα υπογράμμισε ακόμη ότι το Κέντρο Πρόληψης έχει τη στήριξη των εταίρων του, επισημαίνοντας πως έχουν ήδη εκδοθεί ψηφίσματα υπέρ της συνέχισης των Κέντρων Πρόληψης από την Περιφέρεια Ηπείρου, τον Δήμο Ιωαννιτών και τον Δικηγορικό Σύλλογο Ιωαννίνων, ενώ αναμένονται και άλλοι φορείς να τοποθετηθούν ανάλογα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Β. Κούτρας: «Τα παιδιά δοκιμάζουν ουσίες από τα 16 τους χρόνια – Η Ήπειρος παραμένει κάτω από τον εθνικό μέσο όρο»

«Θέλουμε να πούμε ένα ηχηρό ναι στη συνέχιση των Κέντρων Πρόληψης, διότι όταν έχεις ένα μοντέλο το οποίο επί χρόνια έχει αποδείξει ότι λειτουργεί με αποτελεσματικότητα, είναι τουλάχιστον αφελές να προσπαθείς να ξεκινήσεις από την αρχή κάτι το οποίο θα έχει αμφίβολα αποτελέσματα», τόνισε, δηλώνοντας τη στήριξη της διοίκησης στον αγώνα των εργαζομένων.

Οι προβλέψεις του νέου Κώδικα

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν και η κριτική που άσκησε στο περιεχόμενο του νέου θεσμικού πλαισίου που προβλέπει ο Ενιαίος Κώδικας Δήμων, ο επιστημονικός υπεύθυνος της “Σχεδία”, Βασίλης Κούτρας, με την επισήμανση ότι η πρόληψη δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόνομος πυλώνας, αλλά εντάσσεται ουσιαστικά σε έναν φορέα θεραπείας.

Όπως τόνισε ο κ. Κούτρας, στο νομοσχέδιο η πρόληψη εμφανίζεται σαν να περιορίζεται στη δημιουργία γραφείων πρόληψης, ενώ θα έπρεπε να αποτελεί αυτούσιο και διακριτό πυλώνα πολιτικής. «Αν διαβάσετε το νομοσχέδιο, αυτό το οποίο βλέπει κάποιος είναι δύο λέξεις για την πρόληψη. Αυτές οι λέξεις είναι ενημέρωση και ευαισθητοποίηση», τόνισε με έμφαση.

Στο σημείο αυτό επεσήμανε την επιστημονική ένσταση απέναντι στην αντίληψη ότι η πρόληψη μπορεί να εξαντλείται στην ενημέρωση για τα ναρκωτικά. Όπως υποστήριξε, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες είχαν δείξει ότι η απλή γνώση πολλών πληροφοριών γύρω από τα ναρκωτικά δεν λειτουργεί απαραίτητα αποτρεπτικά, αλλά μπορεί να έχει και αντίστροφα αποτελέσματα. Έγινε μάλιστα αναφορά και σε παλαιότερη ερευνητική εμπειρία, σύμφωνα με την οποία η αυξημένη γνώση γύρω από τις ουσίες μπορούσε να συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα δοκιμής, ιδίως όταν η ενημέρωση δεν συνοδεύεται από ουσιαστικές παρεμβάσεις ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης. «Το να κάνω ενημερώσεις μερικές φορές έχει ανάστροφα αποτελέσματα», σημείωσε χαρακτηριστικά, με την επισήμανση ότι η πρόληψη δεν είναι απλή μετάδοση πληροφοριών.

Ένα δεύτερο κρίσιμο σημείο που αναδείχθηκε αφορά την ίδια την ταυτότητα των Κέντρων Πρόληψης, τα οποία δεν είναι μόνο κέντρα πρόληψης των εξαρτήσεων, αλλά και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Όπως τόνισε ο κ. Κούτρας, το νέο πλαίσιο φαίνεται να περιορίζει τη δράση τους μόνο στο πεδίο των εξαρτήσεων, παραγνωρίζοντας ότι η ουσιαστική πρόληψη ξεκινά πολύ νωρίτερα, από την προσχολική και σχολική ηλικία, με δράσεις ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας, της κοινωνικής λειτουργικότητας και της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών και των νέων. Αυτή η διάσταση φαίνεται να χάνεται μέσα στο νέο μοντέλο.

Η κριτική προς τον ΕΟΠΑΕ έγινε ακόμη πιο έντονη με αφορμή περιστατικά που έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στον χώρο των εξαρτήσεων. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά υπόθεση στην Κρήτη, όπου, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, υπήρξε σοβαρό ζήτημα με τη διαχείριση ανθρώπου που χρειαζόταν επιστημονική αξιολόγηση και φροντίδα, γεγονός που ανέδειξε, κατά τον κ. Κούτρα, τα προβλήματα ενός συγκεντρωτικού τρόπου λήψης αποφάσεων.

«Αυτό το οποίο στην πραγματικότητα εξελίσσεται με τον ΕΟΠΑΕ είναι ένας φορέας αυταρχικός, ένας φορέας ο οποίος αποφασίζει για τα πάντα χωρίς να δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους που εργάζονται να αποφασίζουν επιστημονικά», ειπώθηκε.

Η βασική ένσταση είναι ότι κρίσιμες αποφάσεις για την πρόληψη και τη θεραπεία δεν μπορεί να λαμβάνονται κεντρικά, από διοικητικά πρόσωπα ή μηχανισμούς, μακριά από τους επιστήμονες και τις ομάδες που γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των ωφελούμενων και της τοπικής κοινωνίας. «Έχουμε ένα πλαίσιο το οποίο δεν αφήνει τους ανθρώπους που εργάζονται να αποφασίζουν αυτοί επιστημονικά, αλλά κάποιος στην Αθήνα», αναφέρθηκε, με την παρατήρηση ότι ακόμη και λεπτομέρειες δράσεων ή επιλογών φαίνεται να πρέπει να εγκρίνονται κεντρικά.

Σύμφωνα με τον επιστημονικό εκπρόσωπο της «Σχεδία», τέτοιου τύπου αντιλήψεις δεν έχουν σχέση ούτε με την επιστήμη ούτε με την πρόληψη, καθώς η αποτελεσματικότητα πρέπει να κρίνεται στο πεδίο, από τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων και όχι από διοικητικές εντολές.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε τέλος και στη συνολική αντίληψη που μετατοπίζει την ευθύνη της εξάρτησης αποκλειστικά στο άτομο. Ως παραδείγματα αναφέρθηκαν εκφράσεις και καμπάνιες όπως το «παίξε υπεύθυνα» στον τζόγο ή το «μην κολλάς» σε σχέση με τις εξαρτήσεις.

Όπως υποστηρίχθηκε, τέτοια μηνύματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι όποιος εμπλέκεται σε εξαρτητικές συμπεριφορές φταίει αποκλειστικά ο ίδιος, ενώ αποσιωπώνται οι κοινωνικοί, ψυχολογικοί και οικονομικοί παράγοντες που τροφοδοτούν τις εξαρτήσεις. Για τον τζόγο ειδικότερα, επισήμανε ότι τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα υψηλά, ακόμη και σε μικρές ηλικίες, ενώ η έντονη παρουσία διαφημίσεων και εταιρειών δείχνει, όπως ειπώθηκε, ότι το φαινόμενο θα αποδειχθεί καταστροφικό για πολλά οικογενειακά περιβάλλοντα.