Τι παιδιά μεγαλώνουμε;

Η δολοφονία της 25χρονης Πηνελόπης στην Ηγουμενίτσα από τον 27χρονο πρώην σύντροφό της είναι ακόμη μία γυναικοκτονία που αφήνει πίσω της ένα αναπάντητο «γιατί». Ο 27χρονος έχει ομολογήσει, ενώ οι Αρχές διερευνούν τις ακριβείς συνθήκες και το κίνητρο.

Μπορεί, τελικά, να μη μάθουμε ποτέ αν πίσω από τη συγκεκριμένη πράξη υπήρχε η απόρριψη, ένας χωρισμός, οικονομική διαφορά ή οτιδήποτε άλλο. Και ίσως το σημαντικότερο ερώτημα να βρίσκεται ένα βήμα πιο πίσω: πότε ένας άνθρωπος μαθαίνει ότι το «όχι» του άλλου είναι «όχι»; Ότι η επιθυμία του έχει όρια; Ότι δεν του ανήκει ούτε ο άνθρωπος που αγαπά ούτε η ζωή του;

Μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η βία εμφανίζεται όλο και συχνότερα στην κοινωνική μας ζωή, η συμμετοχή παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων σε περιστατικά επιθετικότητας μας αναγκάζει να κοιτάξουμε και προς το σπίτι. Και να κάνουμε ως γονείς μια δύσκολη ερώτηση στον εαυτό μας: τι παιδιά μεγαλώνουμε;

Τα όρια δεν αρχίζουν στα 18 ή στα 25. Χτίζονται πολύ νωρίτερα. Στο πρώτο «δεν μπορείς να τα έχεις όλα». Στο πρώτο «έκανες λάθος και πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη». Στην πρώτη ήττα, στην πρώτη απόρριψη, στην πρώτη επιθυμία που δεν μπορεί να ικανοποιηθεί.

Κι όμως, πόσες φορές δεν ειπώθηκε το περίφημο «έλα μωρέ, τι έκανε το παιδί;».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΕΛ.Α.Σ.: Καινούργιο όχημα ή πολιτικό ρεκτιφιέ;

Πόσες φορές ένας γονιός έσπευσε να αμφισβητήσει τον εκπαιδευτικό επειδή επέβαλε μια ποινή; Πόσες φορές αντιμετώπισε κάθε παρατήρηση ως επίθεση στο παιδί του και κάθε συνέπεια μιας παραβατικής συμπεριφοράς ως αδικία;

Κάπως έτσι ο εκπαιδευτικός, ήδη επιβαρυμένος και συχνά χωρίς ουσιαστική θεσμική κάλυψη, μπορεί να καταλήξει στην ασφαλέστερη επιλογή: να αποφεύγει να μπλέξει. Και το παιδί παίρνει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο μάθημα. Ότι κάποιος θα βρίσκεται πάντα εκεί για να ακυρώσει τις συνέπειες των πράξεών του.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα «θέλω». Σε μια οικογένεια που μετρά το τελευταίο ευρώ για να βγει ο μήνας, δεν μπορεί το παιδί να μεγαλώνει θεωρώντας αυτονόητο ότι δικαιούται το ακριβότερο κινητό, το ακριβότερο παπούτσι ή το ακριβότερο παντελόνι. Όχι επειδή πρέπει να στερηθεί. Αλλά επειδή πρέπει να μάθει ότι η επιθυμία δεν δημιουργεί αυτομάτως δικαίωμα στην ικανοποίησή της και βάρη στους γύρω του. Αυτό είναι ένα μάθημα πολύ μεγαλύτερο από την κατανάλωση.

Γιατί αύριο το αντικείμενο της επιθυμίας δεν θα είναι ένα κινητό. Θα είναι μια θέση εργασίας, μια επιτυχία, μια σχέση, ένας άνθρωπος. Και τότε πρέπει ήδη να έχει μάθει να ακούει το «όχι», να διαχειρίζεται τη ματαίωση, να χάνει, να χωρίζει, να απογοητεύεται και να συνεχίζει.

Προφανώς, δεν υπάρχει μια ευθεία γραμμή που συνδέει μια χαλαρή ανατροφή με ένα έγκλημα. Θα ήταν άδικο και επιστημονικά αυθαίρετο να φορτώσουμε στους γονείς κάθε πράξη ενός ενήλικου ανθρώπου. Η ευθύνη για ένα έγκλημα ανήκει σε αυτόν που το διαπράττει.

Υπάρχει όμως μια ευθύνη που μας αφορά όλους πολύ νωρίτερα. Να μεγαλώνουμε παιδιά που γνωρίζουν ότι ο κόσμος δεν περιστρέφεται γύρω από αυτά. Που σέβονται τα όρια των άλλων επειδή πρώτα έμαθαν ότι υπάρχουν όρια και στα ίδια. Που καταλαβαίνουν ότι η αγάπη δεν σημαίνει ιδιοκτησία και ότι ένας χωρισμός δεν είναι ταπείνωση που απαιτεί εκδίκηση.

Και κυρίως αγόρια που μαθαίνουν από μικρά κάτι απολύτως στοιχειώδες: καμία γυναίκα δεν τους ανήκει.

Η Πηνελόπη ήταν 25 ετών. Ο άνθρωπος που κατηγορείται ότι της αφαίρεσε τη ζωή είναι 27. Σε αυτές τις ηλικίες δεν μεγαλώνουμε πια παιδιά. Βλέπουμε, όμως, και όσα τους μάθαμε όταν ήταν παιδιά.