Ιωάννινα: Στην 755η θέση ανάμεσα σε 761 ευρωπαϊκές πόλεις για την ποιότητα του αέρα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, τα Ιωάννινα βρίσκονται στην τελευταία θέση μεταξύ των 14 ελληνικών πόλεων που περιλαμβάνονται στο δείγμα, ενώ η μέση συγκέντρωση λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 φτάνει τα 20,85 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα (μg/m³).

Η τιμή αυτή είναι 4,17 φορές υψηλότερη από την ετήσια κατευθυντήρια τιμή των 5 μg/m³ που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για την προστασία της δημόσιας υγείας. Πρόκειται για σύσταση του ΠΟΥ και όχι για το ισχύον νομικό όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα δεδομένα αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του προβλήματος για μια πόλη όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, αποτελεί επαναλαμβανόμενο αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.

Τα στοιχεία της ευρωπαϊκής κατάταξης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Συμπλοκή στη δομή φιλοξενίας ανηλίκων στο Πέραμα Ιωαννίνων – Εννέα συλλήψεις, τρεις στο Νοσοκομείο

Η κατάταξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος περιλαμβάνει 761 πόλεις και βασίζεται σε μια νέα μεθοδολογία, η οποία δεν περιορίζεται στη μέτρηση ενός μόνο ρύπου.

Συνυπολογίζει την έκθεση του πληθυσμού στα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5, στο διοξείδιο του αζώτου (NO₂) και στο όζον (O₃), εκτιμώντας τον συνδυασμένο κίνδυνο θνησιμότητας που συνδέεται με τη μακροχρόνια έκθεση σε αυτούς τους ρύπους.

Η προσέγγιση αυτή αξιοποιεί μοντελοποιημένα δεδομένα και πληθυσμιακά σταθμισμένες συγκεντρώσεις, ώστε να αποτυπώνει την έκθεση των κατοίκων και όχι μόνο τις μετρήσεις ενός σταθμού.

Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η απόσταση των Ιωαννίνων από το Όουλου της Φινλανδίας, που εμφανίζεται ως η πόλη με την καλύτερη επίδοση στην εξεταζόμενη κατάταξη. Η συγκέντρωση PM2.5 στα Ιωάννινα είναι περίπου 4,74 φορές υψηλότερη.

Η σύγκριση με τις άλλες ελληνικές πόλεις

Αρνητική είναι και η εικόνα που προκύπτει από τη σύγκριση με άλλες ελληνικές πόλεις.

Θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη, από τις 761 πόλεις

Η σύγκριση καταδεικνύει ότι τα Ιωάννινα εμφανίζουν σημαντικά δυσμενέστερη επίδοση ακόμη και σε σχέση με άλλες ελληνικές πόλεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, και οι 14 ελληνικές πόλεις που περιλαμβάνονται στο δείγμα κατατάσσονται στο χειρότερο 30% των ευρωπαϊκών πόλεων.

Οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιβάρυνσης της δημόσιας υγείας, καθώς η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και αναπνευστικών νοσημάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για την Ελλάδα που περιλαμβάνονται στο υλικό της ανάλυσης, εκτιμώνται 10.249 θάνατοι ετησίως συνδεόμενοι με την έκθεση σε PM2.5 πάνω από την κατευθυντήρια τιμή του ΠΟΥ.

Η εκτιμώμενη θνησιμότητα ανέρχεται σε 137 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους ηλικίας άνω των 30 ετών, επίδοση που κατατάσσει τη χώρα στη δεύτερη δυσμενέστερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Βουλγαρία.

Παράλληλα, για την περίοδο 2005–2023 αναφέρεται μείωση της σχετικής θνησιμότητας στην Ελλάδα κατά 35,1%, έναντι μέσης μείωσης 57% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν εκτιμήσεις επιβάρυνσης της υγείας σε εθνικό επίπεδο και δεν αποτελούν καταγεγραμμένους θανάτους ειδικά στα Ιωάννινα. Ο EEA υπολογίζει τη θνησιμότητα που αποδίδεται στην έκθεση στους ρύπους με επιδημιολογικά μοντέλα.

Η ιδιαίτερα δυσμενής θέση των Ιωαννίνων επαναφέρει την ανάγκη συστηματικής αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο Λεκανοπέδιο.

Η λειτουργία του επίσημου σταθμού παρακολούθησης της Περιφέρειας Ηπείρου στο κέντρο της πόλης, στο ΓΕΛ Ζωσιμαίας, παρέχει δεδομένα για την εξέλιξη των συγκεντρώσεων των ρύπων. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή κατάταξη χρησιμοποιεί ευρύτερη μεθοδολογία εκτίμησης της έκθεσης του πληθυσμού και δεν πρέπει να συγχέεται με τις μετρήσεις ενός μόνο σταθμού.

Η ανάγκη για αποτελεσματικές παρεμβάσεις αφορά τόσο τη συνεχή παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα όσο και την τεκμηριωμένη διερεύνηση των πηγών ρύπανσης, ώστε τα μέτρα που θα επιλεγούν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της περιοχής.

Η εικόνα που αποδίδεται στα Ιωάννινα από την ευρωπαϊκή σύγκριση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί και για το κατά πόσο υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο περιορισμού της έκθεσης των κατοίκων στους ατμοσφαιρικούς ρύπους.