Ήπειρος: Το νέο ΕΣΠΑ 2028-2034 σχεδιάζεται χωρίς να έχουν καθοριστεί τα κονδύλια – Οι δέκα εθνικές και επτά περιφερειακές στρατηγικές

Στο Περιφερειακό Συμβούλιο παρουσιάστηκαν οι δέκα εθνικές και επτά περιφερειακές στρατηγικές για το ΕΣΠΑ 2028-2034. Η Ήπειρος προετοιμάζει τις προτάσεις της έως τις 30 Νοεμβρίου, ενώ εκκρεμούν αποφάσεις για χρηματοδότηση και διαχείριση.

Ήπειρος: Το νέο ΕΣΠΑ 2028-2034 σχεδιάζεται χωρίς να έχουν καθοριστεί τα κονδύλια – Οι δέκα εθνικές και επτά περιφερειακές στρατηγικές

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του epirusgate.gr στην Google

Χωρίς να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί το ύψος των ευρωπαϊκών πόρων που θα διατεθούν στην Ήπειρο, αλλά και ο ρόλος, κρίσιμος ή μη, που θα διατηρήσουν οι Περιφέρειες στη διαχείρισή τους, προχωρά η προετοιμασία για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034, με προθεσμία για την υποβολή του πρώτου σχεδίου στις 30 Νοεμβρίου του 2026. Η Περιφέρεια Ηπείρου βρίσκεται στο στάδιο διαμόρφωσης της αναπτυξιακής στρατηγικής της, με επτά προτεινόμενες στρατηγικές κατευθύνσεις και πέντε θεματικές ομάδες εργασίας που έχουν ήδη ξεκινήσει την επεξεργασία των αναγκών και των παρεμβάσεων. Η πορεία προετοιμασίας του Εθνικού και Περιφερειακού Εταιρικού Σχεδίου (ΕΠΕΣ) 2028-2034 παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου, το μεσημέρι της Δευτέρας, έπειτα και από αίτημα της παράταξης της μείζονος αντιπολίτευσης «Κοινό των Ηπειρωτών».

Την ενημέρωση πραγματοποίησαν η προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Ήπειρος», Εύη Παπανικολάου, και ο προϊστάμενος της Μονάδας Προγραμματισμού και Αξιολόγησης, Θανάσης Μανταλόβας.

Η συζήτηση ανέδειξε ότι η επόμενη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική περίοδος θα συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές στην οργάνωση των προγραμμάτων, στις διαδικασίες διαχείρισης και στις προθεσμίες υλοποίησης των έργων, με σημαντική μείωση του χρόνου ωρίμανσης και ολοκλήρωσης του κάθε χρηματοδοτούμενου έργου – από το ν+3 στο ν+1 στη νέα διαχειριστική περίοδο. Παράλληλα, έγινε σαφές ότι ο σχεδιασμός βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο, καθώς το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό και θεσμικό πλαίσιο παραμένει υπό διαπραγμάτευση.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι δέκα στρατηγικές της Ελλάδας

Η Εύη Παπανικολάου παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις του προτεινόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για την περίοδο 2028-2034, ο οποίος οργανώνεται σε τέσσερις πυλώνες.

Ο πρώτος αφορά την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, τη γεωργία, την αγροτική και θαλάσσια ευημερία και την ασφάλεια. Σε αυτόν ενσωματώνονται οι πολιτικές περιφερειακής σύγκλισης, η κοινωνική στήριξη, η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η αλιεία. Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην ανταγωνιστικότητα, την ευημερία και την ασφάλεια, με παρεμβάσεις για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, την έρευνα, την καινοτομία, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση και την άμυνα. Ο τρίτος αφορά την εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη διεύρυνση, την ανθρωπιστική βοήθεια και τη διεθνή συνεργασία, ενώ ο τέταρτος καλύπτει τη διοίκηση και τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών. Ο τέταρτος πυλώνας τέλος αφορά τη Διοίκηση (διοικητικές δαπάνες των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης της Ένωσης).

Στο προτεινόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο προβλέπονται περίπου 865 δισ. ευρώ για τον πρώτο πυλώνα, 409 δισ. ευρώ για την ανταγωνιστικότητα, περίπου 200 δισ. ευρώ για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης, ενώ στην παρουσίαση έγινε αναφορά και σε 49 δισ. ευρώ για την εκπαίδευση.

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η συγκέντρωση των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων κάθε κράτους-μέλους σε ένα ενιαίο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει εθνικά, περιφερειακά και τοπικά κεφάλαια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Ήπειρος», Εύη Παπανικολάου, ο ενδεικτικός εθνικός χρηματοδοτικός φάκελος της Ελλάδας για την περίοδο 2028-2034 ανέρχεται σε περίπου 49,5 δισ. ευρώ.

Το ποσό αυτό κατανέμεται σε τρεις βασικές κατηγορίες χρηματοδότησης:

  • 43,2 δισ. ευρώ για την Πολιτική Συνοχής, την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

  • 3,5 δισ. ευρώ για τη μετανάστευση, την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων.

  • 2,8 δισ. ευρώ για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Στον αναλυτικό πίνακα προσωρινών κατανομών που παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο, τα ποσά εξειδικεύονται ως εξής:

Κατηγορία χρηματοδότησης Ποσό
Κατανεμημένο κονδύλιο 28,24 δισ. €
Ασφάλεια, μετανάστευση και σύνορα 3,50 δισ. €
Μερικό σύνολο 31,74 δισ. €

(3,2 δισ. για αγροτικές περιοχές και 15,4 δισ. για λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες)

Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 14,60 δισ. €
Κοινή Αλιευτική Πολιτική 0,26 δισ. €
Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο 2,80 δισ. €
Γενικό σύνολο, όπως παρουσιάστηκε 49,43 δισ. €
Interreg 0,14 δισ. €

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας έχουν προσδιοριστεί δέκα στρατηγικές για την Ελλάδα, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως εξής:

  1. Θεσμική αποτελεσματικότητα, δημόσια διοίκηση και χρηστή διακυβέρνηση
  2. Ανταγωνιστικότητα, επιχειρηματικότητα και παραγωγικός μετασχηματισμός
  3. Πράσινη μετάβαση, ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή
  4. Βιώσιμη εδαφική ανάπτυξη και διαχείριση αποβλήτων
  5. Ανθρώπινο κεφάλαιο, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή
  6. Στέγαση και δημογραφικές προκλήσεις
  7. Υγεία και ανθεκτικότητα των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης
  8. Πολιτική προστασία, στρατηγική ανθεκτικότητα, ασφάλεια και άμυνα
  9. Φορολογία, ιδιωτικό χρέος και δημοσιονομική αποτελεσματικότητα
  10. Χωρική συνοχή- Ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη

Οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία θα διαμορφωθούν τα επιμέρους κεφάλαια του εθνικού σχεδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών προτάσεων.

Οι επτά στρατηγικές της Ηπείρου και οι παρεμβάσεις που εξετάζονται

Για την Περιφέρεια Ηπείρου παρουσιάστηκαν επτά προτεινόμενες στρατηγικές, με βάση τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά, τις ελλείψεις και τις ανάγκες της περιοχής.

Οι στρατηγικές αυτές αποτυπώνονται ως εξής:

  1. Παραγωγικός μετασχηματισμός, επιχειρηματικότητα και καινοτομία: ενίσχυση παραγωγικότητας, βελτίωση ανταγωνιστικότητας
  2. Πράσινη μετάβαση και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, πολιτική προστασία και στρατηγική ανθεκτικότητα: αντιμετώπιση κινδύνου πλημμυρών και τρωτότητας από την κλιματική αλλαγή
  3. Ενεργειακή ασφάλεια και αποδοτική χρήση πόρων: αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, και διασφάλιση πρόσβασης σε καθαρή ενέργεια
  4. Χωρική συνοχή – ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη, Στέγαση και δημογραφικές προκλήσεις
  5. Υγεία και ανθεκτικότητα συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης
  6. Ανθρώπινο κεφάλαιο, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή
  7. Βιώσιμες μεταφορές: οδική ασφάλεια, αντιμετώπιση σύνδεσης ορεινών περιοχών και αντιμετώπιση γεωγραφικής απομόνωσης

Η εξειδίκευση των στρατηγικών πραγματοποιείται μέσα από πέντε θεματικές ομάδες εργασίας, οι οποίες συνεδρίασαν το διάστημα 11 έως 13 Νοεμβρίου.

Η πρώτη ομάδα, για τον παραγωγικό μετασχηματισμό, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, εξετάζει την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την ψηφιακή τους αναβάθμιση, τη μεταφορά τεχνολογίας και την αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων για παραγωγικές επενδύσεις.

Η δεύτερη ομάδα ασχολείται με το περιβάλλον, την ενέργεια, την κλιματική ανθεκτικότητα και την πολιτική προστασία. Στο αντικείμενό της περιλαμβάνονται η ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων και κατοικιών, οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης, η μείωση των απωλειών νερού, η ανακύκλωση και η πρόληψη κινδύνων από δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και σεισμούς.

Η τρίτη ομάδα εξετάζει τις υποδομές εκπαίδευσης, υγείας και φροντίδας. Στις παρεμβάσεις που συζητούνται περιλαμβάνονται η αναβάθμιση παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών, ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού των μονάδων υγείας και η ενίσχυση των κοινωνικών δομών.

Η τέταρτη ομάδα αφορά τη χωρική συνοχή, τη στέγαση και τη δημογραφική ανθεκτικότητα. Πρόκειται για πεδίο που αποκτά αυξημένη βαρύτητα στον νέο σχεδιασμό, καθώς εξετάζονται προτάσεις για προσιτή κατοικία νέων και ζευγαριών, στέγαση δημόσιων λειτουργών και εργαζομένων κρίσιμων υπηρεσιών, αξιοποίηση κενών κτιρίων και βελτίωση της προσβασιμότητας πόλεων, τοπικών κέντρων και ορεινών περιοχών. Εδώ περιλαμβάνεται και η πρόταση για νέα ΟΧΕ που θα αφορά περιοχές με έντονο δημογραφικό πρόβλημα.

Η πέμπτη ομάδα επικεντρώνεται στην απασχόληση, τις δεξιότητες, την κοινωνική ένταξη και τις υπηρεσίες φροντίδας και πρόνοιας. Περιλαμβάνει παρεμβάσεις για ηλικιωμένους, ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, οικογένειες και γυναίκες που αντιμετωπίζουν ενδοοικογενειακή βία. Στην παρουσίαση επισημάνθηκε ακόμη ότι υφιστάμενα προγράμματα στήριξης οικογενειών, τα οποία χρηματοδοτούνται μέσω ΕΣΠΑ και υλοποιούνται από την ΕΕΤΑΑ, δεν προβλέπεται να συνεχιστούν με την ίδια μορφή, γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη αναζήτησης νέων πόρων και χρηματοδοτικών λύσεων.

Ο Θανάσης Μανταλόβας διευκρίνισε ότι σε αυτή τη φάση διαμορφώνεται η στρατηγική της επόμενης περιόδου και όχι ένα οριστικό πρόγραμμα έργων. Όπως εξήγησε, οι θεματικές ομάδες καλούνται να συμβάλουν στην αποτύπωση των αναπτυξιακών αναγκών, στον καθορισμό των στρατηγικών στόχων και στην ιεράρχηση των παρεμβάσεων.

Η προθεσμία για την υποβολή γραπτών προτάσεων έχει παραταθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2026, ενώ μέσα στον Δεκέμβριο προβλέπεται η αποστολή αναλυτικότερης πρότασης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε έγινε αναφορά και στον Ιανουάριο του 2028 ως ορίζοντα για τις καταληκτικές προτάσεις.

Η Εύη Παπανικολάου κάλεσε τους περιφερειακούς συμβούλους να καταθέσουν τις δικές τους προτάσεις, τονίζοντας ότι οι κατηγορίες παρεμβάσεων που έχουν παρουσιαστεί μπορούν να συμπληρωθούν. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι προθεσμίες έχουν τεθεί κεντρικά και δεν μπορούν να τροποποιηθούν από την Περιφέρεια.

Το ανοιχτό ζήτημα της χρηματοδότησης και της διαχείρισης

Παρά την πρόοδο της προετοιμασίας, η προϊσταμένη της Διαχειριστικής Αρχής ξεκαθάρισε ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί το ποσό που θα λάβει η Ήπειρος. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο εξακολουθεί να βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, ενώ εκκρεμούν αποφάσεις και για τον τρόπο διαχείρισης των νέων προγραμμάτων. Η ίδια εκτίμησε ότι η Περιφέρεια θα εξακολουθήσει να έχει σημαντικό διαχειριστικό ρόλο, με φορείς υλοποίησης την Περιφέρεια, τους δήμους, τα επιμελητήρια και άλλους οργανισμούς. Ωστόσο, η τελική κατανομή των αρμοδιοτήτων παραμένει ανοιχτή.

Σημαντική αλλαγή αναμένεται και στις προθεσμίες απορρόφησης των πόρων. Στη νέα περίοδο προβλέπεται η εφαρμογή του κανόνα ν+1, αντί του ν+3 που ισχύει σήμερα, αυξάνοντας τις απαιτήσεις για ταχύτερη ωρίμανση και συμβασιοποίηση έργων. Ο κ. Μανταλόβας επισήμανε ότι το 2029 θα συνυπάρχουν οι υποχρεώσεις των δύο προγραμματικών περιόδων, με διαφορετικούς κανόνες υλοποίησης, γεγονός που θα απαιτήσει αυξημένη ετοιμότητα από τις υπηρεσίες και τους δικαιούχους.

Στο ζήτημα του διαχειριστικού ρόλου των Περιφερειών στη νέα προγραμματική περίοδο παρενέβη ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, εκφράζοντας έντονη αντίθεση στο ενδεχόμενο να περιοριστούν οι αρμοδιότητές τους. «Εμείς θα φτάσουμε στην παραίτηση. Είμαστε άνευ αντικειμένου», ανέφερε, επικαλούμενος και τις σχετικές τοποθετήσεις που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας. Η προειδοποίησή του αφορά το ενδεχόμενο οι Περιφέρειες να αποκλειστούν από τη διαχείριση του ΕΠΕΣ, με τις σχετικές αρμοδιότητες να συγκεντρώνονται σε κεντρικό επίπεδο.

 

Προσθήκη ως προτεινόμενη
πηγή στη Google