Κομισιόν για Τουρκία: Αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, απειλή πολέμου και «Γαλάζια Πατρίδα»

Σαφείς αναφορές στη συνεχιζόμενη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων από την Τουρκία περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Άγκυρα. Παρά τη βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις και τη συνέχιση του ελληνοτουρκικού διαλόγου, η Κομισιόν καταγράφει σειρά τουρκικών ενεργειών που εξακολουθούν να προκαλούν ένταση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά στο casus belli του 1995, το οποίο η Επιτροπή χαρακτηρίζει τουρκική απειλή πολέμου που παραμένει σε ισχύ, ενώ εκφράζει ανησυχία για την ένταξη του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία.

Παράλληλα, επισημαίνει την αύξηση των υπερπτήσεων τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, τις παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και τα αυξημένα περιστατικά παράνομης αλιείας από τουρκικά σκάφη.

Διάλογος με την Ελλάδα, αλλά χωρίς επίλυση των διαφορών

Στο κεφάλαιο για την ειρηνική επίλυση των συνοριακών διαφορών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι συνεχίστηκε η επαναπροσέγγιση Ελλάδας και Τουρκίας, με πολιτικές συναντήσεις και επαφές για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Καταγράφει επίσης την παράταση έως τον Απρίλιο του 2027 του προγράμματος σύντομων τουριστικών επισκέψεων Τούρκων πολιτών σε 12 ελληνικά νησιά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πωγώνι: Αυτοκίνητο τυλίχθηκε στις φλόγες κοντά στο Φαράγγι – Απουσίαζε ο οδηγός

Ωστόσο, διαπιστώνει ότι το ανεπίλυτο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία συνέχισε να εκδίδει συστηματικά μη εγκεκριμένες ναυτιλιακές προειδοποιήσεις και να προβάλλει αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, αμφισβητώντας εμμέσως την ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της χώρας.

Ανησυχία για τη «Γαλάζια Πατρίδα» στα σχολικά βιβλία

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει ανησυχία για την ενσωμάτωσή του στα σχολικά βιβλία της Τουρκίας, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τον συνεχιζόμενο ελληνοτουρκικό διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία.

Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συγκεκριμένο δόγμα συνδέεται με τις τουρκικές διεκδικήσεις σε θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.

Σε ισχύ η τουρκική απειλή πολέμου για τα 12 ναυτικά μίλια

Η έκθεση επανέρχεται στο ζήτημα της ενδεχόμενης επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, δικαίωμα που προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι η σχετική προοπτική εξακολουθεί να επιβαρύνει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, σύμφωνα με την οποία μονομερής επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα θεωρούνταν αιτία πολέμου, παραμένει σε ισχύ.

Πρόκειται για μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αναφορές της έκθεσης, καθώς καταγράφεται ρητά η διατήρηση της τουρκικής απειλής πολέμου παρά τη διπλωματική προσέγγιση των δύο χωρών.

Περισσότερες υπερπτήσεις και περιστατικά παράνομης αλιείας

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το 2026 καταγράφηκε αύξηση των υπερπτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, με σχετικά περιστατικά και τον Σεπτέμβριο.

Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Αυξημένα εμφανίζονται και τα περιστατικά παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας από τουρκικά αλιευτικά σκάφη, σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς.

Η Επιτροπή καταγράφει επίσης την αντίθεση της Τουρκίας στη δημιουργία τριών ελληνικών θαλάσσιων πάρκων εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, καθώς και τη δημιουργία, τον Αύγουστο του 2026, δύο τουρκικών εθνικών θαλάσσιων πάρκων στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται κυρίως πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Οι τουρκικές αντιδράσεις για Patriot και F-16

Η ετήσια έκθεση περιλαμβάνει αναφορές και στις αντιδράσεις της Άγκυρας απέναντι στην ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής παρουσίας στο Αιγαίο και στην Κύπρο κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν.

Ειδικότερα, σημειώνει ότι η Τουρκία διαμαρτυρήθηκε έντονα για τη μεταφορά συστοιχιών Patriot σε ελληνικό νησί του Αιγαίου, παρότι η ανάπτυξή τους είχε συντονιστεί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Αντίστοιχες αντιδράσεις καταγράφηκαν και για τη μεταφορά ελληνικών μαχητικών F-16 στην Κύπρο, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της προστασίας του νησιού μετά την επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον των βρετανικών βάσεων.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Άκυρο και ανυπόστατο»

Ιδιαίτερα σαφής παραμένει η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η έκθεση αναφέρεται στην επικύρωσή του, τον Οκτώβριο του 2026, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Επαναλαμβάνει παράλληλα την πάγια ευρωπαϊκή θέση ότι η συγκεκριμένη συμφωνία είναι «άκυρη και ανυπόστατη» και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Η εξέλιξη αυτή αναφέρεται και ως ένδειξη της εύθραυστης κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση που είχε ακολουθήσει τους καταστροφικούς σεισμούς στην Τουρκία τον Φεβρουάριο του 2023.

Η ΕΕ ζητά σεβασμό της ελληνικής κυριαρχίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Τουρκία να δεσμευτεί ανεπιφύλακτα στις σχέσεις καλής γειτονίας, στον σεβασμό των διεθνών συμφωνιών και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει τη δυνατότητα προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον χρειαστεί.

Παράλληλα, ζητά από την Άγκυρα να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας, να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία των κρατών-μελών της ΕΕ επί των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους.

Η Επιτροπή τονίζει ότι ο σεβασμός αυτός περιλαμβάνει και τα κυριαρχικά δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο.

Η συνολική αποτίμηση της έκθεσης καταδεικνύει ότι, παρά τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας Αθήνας και Άγκυρας, οι βασικές ελληνοτουρκικές διαφορές παραμένουν ανοιχτές και η αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θεωρείται ακόμη βιώσιμη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ