Κομισιόν: Νέο σχέδιο για φθηνότερο ρεύμα – Τι αλλάζει για νοικοκυριά, αυτοκίνητα και θέρμανση

Δύο μεγάλες προτάσεις, με στόχο να περιοριστεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, παρουσίασε η Κομισιόν.

Το νέο πακέτο συνδυάζει ένα Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό με μια εκτεταμένη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του γνωστού ETS.

Το πρώτο σκέλος επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς συνδέεται με το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, τη θέρμανση, τις αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Το δεύτερο καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία, η ναυτιλία και οι αεροπορικές μεταφορές θα χρηματοδοτήσουν την πράσινη μετάβαση.

Το πακέτο παρουσίασαν η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέζα Ριμπέρα, ο επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα και ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν.

Η Τερέζα Ριμπέρα υποστήριξε ότι η απανθρακοποίηση αποτελεί ταυτόχρονα οικονομική και στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη, καθώς η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας επιβαρύνει τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την ενεργειακή ασφάλεια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τραμπ κατά Καναδά: «Μας γεμίζουν βρώμικο αέρα» – Ζητά να πληρώσουν μέσω δασμών

Στόχος να διπλασιαστεί ο εξηλεκτρισμός έως το 2040

Παρότι περίπου το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράγεται πλέον από καθαρές και εγχώριες πηγές, το μερίδιο του ηλεκτρισμού στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση παραμένει κοντά στο 23%.

Η Κομισιόν θέτει ως στόχο το ποσοστό αυτό να ανέλθει στο 46% έως το 2040. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η επίτευξη του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τον ετήσιο λογαριασμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων έως και κατά 260 δισ. ευρώ.

Βασικό εμπόδιο παραμένει η μεγάλη διαφορά μεταξύ της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση δίνει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη δυνατότητα να μειώνουν τη φορολογία και τα τέλη που επιβαρύνουν την ηλεκτρική ενέργεια.

Η λογική της Επιτροπής είναι ότι το καθαρότερο ηλεκτρικό ρεύμα δεν μπορεί να φορολογείται περισσότερο από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, εφόσον η Ευρώπη επιδιώκει να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση.

Το σχέδιο προβλέπει ακόμη επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας και σταδιακή κατάργηση επιδοτήσεων προς τα ορυκτά καύσιμα.

Για τα νοικοκυριά, η Κομισιόν εκτιμά ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μπορούν να έχουν σημαντικά χαμηλότερο κόστος χρήσης σε σχέση με τα βενζινοκίνητα, ενώ η αντικατάσταση ενός λέβητα φυσικού αερίου με αντλία θερμότητας μπορεί να περιορίσει αισθητά τις δαπάνες θέρμανσης.

Παράλληλα, εξετάζεται η υποστήριξη προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων και ενεργειακά αποδοτικών συσκευών για νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.

Νέοι όροι στο ETS και επενδύσεις 100 δισ. ευρώ

Το δεύτερο σκέλος αφορά την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, το οποίο αποτελεί εδώ και δύο δεκαετίες βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Μέσω του ETS, οι βιομηχανίες καλούνται να διαθέτουν ένα δικαίωμα εκπομπής για κάθε τόνο διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπουν. Καθώς τα διαθέσιμα δικαιώματα περιορίζονται σταδιακά, η ρύπανση γίνεται ακριβότερη και δημιουργούνται κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρότερες τεχνολογίες.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι εκπομπές στους τομείς που καλύπτονται από το σύστημα έχουν μειωθεί περίπου κατά 50% από το 2005, ενώ από το 2013 έχουν αντληθεί έσοδα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Κεντρική παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, με συνολική χρηματοδοτική δυνατότητα 100 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται και ένας πρώτος επενδυτικός μηχανισμός ύψους 30 δισ. ευρώ πριν από το 2030.

Παράλληλα, τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών προς τη βιομηχανία θα συνεχιστούν μετά το 2030, αλλά θα συνδέονται με συγκεκριμένες επενδύσεις απανθρακοποίησης εντός της Ευρώπης.

Αλλαγές προβλέπονται και για τη ναυτιλία, την αεροπορία, τα ιδιωτικά αεροσκάφη και την αποτέφρωση αστικών απορριμμάτων, με τη σταδιακή διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του συστήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η προτεινόμενη επέκταση του ETS σε μικρότερα πλοία, καθώς και η αύξηση της χρηματοδότησης για βιώσιμα ναυτιλιακά καύσιμα.

Η Κομισιόν επιδιώκει να υπάρξει συμφωνία για το πακέτο έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να έχουν σαφές και προβλέψιμο πλαίσιο για τις επενδύσεις τους.