Αυξητικές τάσεις και μεταβολή στη μορφή της νεανικής παραβατικότητας καταγράφονται τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν σε εκδήλωση που διοργάνωσε η ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων στη Θεσσαλονίκη.
Η προϊσταμένη του Τμήματος Επιμελητών Ανηλίκων Θεσσαλονίκης, Νάντια Ρωμανίδου, τόνισε ότι η νεανική παραβατικότητα αποτελεί «ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο», με εμφανείς αλλαγές τόσο στη συχνότητα όσο και στα χαρακτηριστικά των αδικημάτων.
Τα πιο συχνά αδικήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα συχνότερα αδικήματα ανηλίκων περιλαμβάνουν:
Κλοπές
Φθορά ξένης περιουσίας
Παραβάσεις του Κ.Ο.Κ.
Σωματικές βλάβες
Προμήθεια ναρκωτικών για χρήση
Ληστείες
Παράνομη οπλοφορία
Παράνομη είσοδο στη χώρα
Ταυτόχρονα, καταγράφεται στροφή προς νέες μορφές παραβατικότητας που σχετίζονται με το διαδίκτυο.
Άνοδος της ψηφιακής βίας
Η κ. Ρωμανίδου επισήμανε την αύξηση περιστατικών όπως:
Ψηφιακή και ηλεκτρονική παρενόχληση
Εξύβριση μέσω διαδικτύου
Διάδοση προσωπικών δεδομένων
Πορνογραφία ανηλίκων
Εκδικητική πορνογραφία
Παράλληλα, παρατηρείται ενίσχυση αδικημάτων με έντονα στοιχεία βίας, όπως ληστείες, επικίνδυνες σωματικές βλάβες, ομαδική παραβατικότητα, ρατσιστικές συμπεριφορές και περιστατικά ενδοσχολικής ή αθλητικής βίας.
Το προφίλ των ανήλικων δραστών
Όπως εξήγησε η Νάντια Ρωμανίδου, οι ανήλικοι παραβάτες είναι κυρίως αγόρια ηλικίας 15 έως 18 ετών, ωστόσο καταγράφεται αύξηση της συμμετοχής κοριτσιών, καθώς και μείωση του ηλικιακού ορίου εμπλοκής.
Σε πολλές περιπτώσεις εντοπίζονται προβλήματα στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον, καθώς και δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων. Παρόλα αυτά, τονίστηκε ότι η παραβατικότητα είναι συχνά περιστασιακή και δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη μελλοντικής εγκληματικής πορείας.
Παράγοντες κινδύνου
Στους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση του φαινομένου περιλαμβάνονται:
Η αυξημένη πίεση και ο φόρτος της καθημερινότητας
Η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας σε οικογένεια και σχολείο
Η κυριαρχία του καταναλωτισμού
Η έμφαση στην επίδοση και τον ατομικισμό
Η υπερβολική χρήση διαδικτύου και social media
«Υπάρχει ανάγκη των παιδιών που νιώθουν “αόρατα” να αποκτήσουν ταυτότητα και αίσθηση του ανήκειν», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Έμφαση στην πρόληψη
Ο Κώστας Κοσμάτος, αναπληρωτής καθηγητής Ποινικού Δικαίου και Εγκληματολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, υπογράμμισε ότι η πρόληψη αποτελεί τον βασικό μοχλό αντιμετώπισης της νεανικής παραβατικότητας, συνδεόμενη άμεσα με το κράτος πρόνοιας.
Από την πλευρά του, ο Αργύρης Γαρουφαλίδης, αξιωματικός της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων Θεσσαλονίκης, αναφέρθηκε στην αύξηση της έντασης της βίας, στη μεγαλύτερη συμμετοχή κοριτσιών, αλλά και στο γεγονός ότι πολλοί ανήλικοι δεν αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των πράξεών τους.
Δράσεις ενημέρωσης και πρόληψης
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «JOIN – Κοινή Δράση κατά της Βίας των Νέων», που υλοποιείται μέσω του προγράμματος PREVENT.
Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ, με συνολικό προϋπολογισμό 2,3 εκατ. ευρώ.
Από τον Μάιο του 2025, η ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων έχει υλοποιήσει δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε περισσότερους από 300 εκπαιδευτικούς, 800 μαθητές και 10 αθλητικούς φορείς στη Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα, έχουν ήδη δημοσιευθεί τέσσερα βίντεο με τη συμμετοχή μαθητών, ενώ το επόμενο διάστημα θα παρουσιαστούν οκτώ podcasts με νέους και ειδικούς στην παιδική προστασία.