Νέο κληρονομικό δίκαιο: Τι αλλάζει σε διαθήκες, ποσοστά κληρονομιάς και κληρονομικές συμβάσεις

Το νέο κληρονομικό δίκαιο που από χθες Τρίτη (19.5.26) αποτελεί πλέον νόμο του κράτους φιλοδοξεί να αποτελέσει τομή στην επίλυση κληρονομικών ζητημάτων και έρχεται να αντιμετωπίσει άλυτα προβλήματα δεκαετιών που ταλάνιζαν τις ελληνικές οικογένειες και εμπόδιζαν την οικονομία και την επιχειρηματικότητα. Η αναμόρφωσή του κρίθηκε απολύτως αναγκαία, καθώς το δίκαιο κληρονομιών παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητο για 80 ολόκληρα χρόνια. Οι αλλαγές στο νέο κληρονομικό δίκαιο είναι εκτεταμένες, καθώς οι συντάκτες του επιχείρησαν να ενσωματώσουν όλα τα ζητήματα που έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια, τόσο από τις νέες μορφές οικογένειας όσο και από τη μεταβολή του τουριστικού και επιχειρηματικού μοντέλου της χώρας. Το newsit.gr παρουσιάζει υπό μορφή ερωταπαντήσεων τις βασικότερες αλλαγές στο αναμορφωμένο κληρονομικό δίκαιο.

Καταργούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες;
Όχι, οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται, όμως αυστηροποιούνται οι προϋποθέσεις ώστε να θεωρούνται έγκυρες κατά τον νόμο. Σε περίπτωση ιδιόγραφης διαθήκης με δικαιούχους πρώτου βαθμού συγγενείς (παιδιά, σύζυγος), αυτή θεωρείται έγκυρη για δύο χρόνια από τη σύνταξή της. Μετά τη διετία απαιτείται γραφολογικός έλεγχος του θανόντος. Αν η ιδιόγραφη διαθήκη ορίζει ως κληρονόμο πρόσωπο εκτός στενού οικογενειακού κύκλου, τότε ο γραφολογικός έλεγχος απαιτείται εξαρχής.

Αλλάζουν οι όροι για τη δημόσια και μυστική διαθήκη;
Ναι, απλοποιείται η διαδικασία στις περιπτώσεις δημόσιας ή μυστικής διαθήκης, όπου κατά το άνοιγμά τους απαιτείται πλέον μόνο παρουσία συμβολαιογράφου και δύο μαρτύρων. Για πρώτη φορά δίνεται δικαίωμα σύνταξης διαθήκης σε ανήλικο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος. Παράλληλα, σημαντική καινοτομία αποτελεί η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης μέσω υπολογιστή και ειδικού λογισμικού για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.

Τι ισχύει για τις διαθήκες τροφίμων που κληροδοτούν ιδρύματα, οίκους ευγηρίας κ.λπ.;
Δεν λαμβάνονται υπόψη διαθήκες που συντάσσονται από τρόφιμους σε ιδρύματα, δομές φιλοξενίας, οίκους ευγηρίας και κλινικές, όταν ορίζουν ως κληρονόμους τη διοίκηση ή την ιδιοκτησία του φορέα, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η ρύθμιση στοχεύει στη διόρθωση στρεβλώσεων του παρελθόντος που είχαν οδηγήσει ακόμη και σε εγκληματικές πρακτικές, όπως στην υπόθεση του γηροκομείου «Αγία Σκέπη» στα Χανιά.

Αλλάζουν τα ποσοστά κληρονομιάς εντός οικογένειας;
Ναι, σε ορισμένες περιπτώσεις διαφοροποιούνται. Σε οικογένεια με ένα παιδί, ο χήρος ή η χήρα κληρονομεί πλέον το 1/3 της περιουσίας αντί του 1/4. Σε οικογένειες με περισσότερα παιδιά, ο/η σύζυγος εξακολουθεί να λαμβάνει το 1/4. Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, ο χήρος/χήρα κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας, πριν από γονείς ή άλλους συγγενείς. Τα ίδια δικαιώματα ισχύουν και για τον/την σύζυγο μέσω συμφώνου συμβίωσης. Σύζυγος σε διάσταση άνω των δύο ετών χωρίς διαζύγιο δεν κληρονομεί. Από την κληρονομική διαδοχή εξαιρούνται προπαππούδες και προγιαγιάδες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ε65: Στο 95,01% η πρόοδος του βόρειου τμήματος του αυτοκινητοδρόμου (βίντεο)

Τι ισχύει με τους συντρόφους εκτός γάμου;
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες, καθώς προβλέπεται κληρονομικό δικαίωμα σε συντρόφους εκτός γάμου που διατηρούσαν σχέση με τον θανόντα. Εφόσον αποδεικνύεται σχέση άνω των 3 ετών και δεν υπάρχουν εγγύτεροι συγγενείς, ο σύντροφος κληρονομεί, με αίτηση εντός τεσσάρων μηνών από τον θάνατο. Διαφορετικά, η περιουσία περιέρχεται στο Δημόσιο. Σε περίπτωση ύπαρξης παιδιών, ο σύντροφος διατηρεί δικαίωμα παραμονής στην κατοικία για ένα έτος και μπορεί να διεκδικήσει δαπάνες φροντίδας ή νοσηλείας. Παράλληλα, υπάρχει πάντα δυνατότητα διαθήκης υπέρ του συντρόφου.

Τι ισχύει με τις εξ αδιαιρέτου κληρονομιές;
Εισάγονται σημαντικές αλλαγές, καθώς η νόμιμη μοίρα από εμπράγματη γίνεται ενοχική. Αυτό σημαίνει ότι σε ακίνητα με περισσότερους κληρονόμους δεν υπάρχει υποχρεωτική εξ αδιαιρέτου συγκυριότητα, αλλά δυνατότητα λήψης της μερίδας σε χρήμα, ακόμη και στο 50% της αξίας του μεριδίου. Στόχος είναι να περιοριστούν ακίνητα που παραμένουν αναξιοποίητα λόγω διαφωνιών μεταξύ κληρονόμων.

Όταν κάποιος κληρονομεί και χρέη, τα πληρώνει από την τσέπη του;
Όχι, ο κληρονόμος που λαμβάνει και χρέη δεν υποχρεούται να τα εξοφλήσει από την προσωπική του περιουσία. Ωστόσο, αν εκμεταλλευτεί οικονομικά το ακίνητο, όπως μέσω πώλησης ή μίσθωσης, τότε τα χρέη μπορούν να επιβαρύνουν και την προσωπική του περιουσία.

Τι δυνατότητες δίνουν οι κληρονομικές συμβάσεις;
Οι κληρονομικές συμβάσεις δίνουν σημαντικές δυνατότητες επίλυσης οικογενειακών διαφορών. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι: η σύμβαση αιτία θανάτου και η σύμβαση παραίτησης από μελλοντικά δικαιώματα. Στην πρώτη περίπτωση καθορίζεται δεσμευτικά ποιος κληρονομεί τι, ενώ ο διαθέτης παραμένει διαχειριστής της περιουσίας του εν ζωή. Σε άλλη μορφή, μπορεί να συμφωνηθεί παραχώρηση περιουσίας με αντάλλαγμα φροντίδα. Υπάρχει επίσης δυνατότητα παραίτησης από κληρονομικά δικαιώματα μετά τον θάνατο.

Δικαιούνται κληρονομιάς καταδικασμένοι για κακουργήματα;
Όσοι καταδικάζονται τελεσίδικα για εγκλήματα κατά ζωής ή γενετήσιας ελευθερίας, όπως ανθρωποκτονία ή βιασμό, χάνουν το κληρονομικό τους δικαίωμα, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο.

Μπορεί ο γονέας να αποκληρώσει το παιδί του για κακή συμπεριφορά;
Ναι, πλέον η βαριά αντικοινωνική συμπεριφορά, που εκδηλώνεται με αχαριστία, περιφρόνηση ή αδιαφορία προς τον κληρονομούμενο, μπορεί να αποτελέσει λόγο αποκλήρωσης του παιδιού.

Πηγή: newsit.gr