Παιδιά στα social media: Πώς οι αναρτήσεις των γονιών επηρεάζουν την ιδιωτικότητα και την ψυχολογία τους

Το sharenting και οι κίνδυνοι από τη δημοσίευση φωτογραφιών παιδιών στα social media. Τι λένε οι αρμόδιες Αρχές για τα δικαιώματα των ανηλίκων.

Παιδιά στα social media: Πώς οι αναρτήσεις των γονιών επηρεάζουν την ιδιωτικότητα και την ψυχολογία τους

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του epirusgate.gr στην Google

Μια φωτογραφία από τα γενέθλια, ένα βίντεο από τη σχολική γιορτή ή μια οικογενειακή στιγμή που δημοσιεύεται στο Facebook και το Instagram μπορεί να δημιουργήσει ένα ψηφιακό αποτύπωμα που θα συνοδεύει το παιδί για πολλά χρόνια. Η ολοένα συχνότερη δημοσιοποίηση της καθημερινότητας των ανηλίκων από τους ίδιους τους γονείς τους προκαλεί προβληματισμό για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, των προσωπικών δεδομένων και της ψυχοσυναισθηματικής τους ανάπτυξης.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως sharenting, από τις αγγλικές λέξεις sharing (μοιράζομαι) και parenting (ανατροφή παιδιών), και αφορά την ανάρτηση φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών πληροφοριών των παιδιών από τους γονείς τους.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, στις 20 Νοεμβρίου, το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων παρουσιάζει τις επισημάνσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, του Συνηγόρου του Παιδιού και της ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας Γεωργίας Βασιλείου για τα όρια της διαδικτυακής έκθεσης των ανηλίκων.

Τι επιτρέπεται στους γονείς και ποια δικαιώματα έχουν τα παιδιά

Η δημοσίευση φωτογραφιών παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν απαγορεύεται γενικά από την ελληνική νομοθεσία. Ωστόσο, η γονική ιδιότητα δεν συνεπάγεται απεριόριστο δικαίωμα δημοσιοποίησης της προσωπικής ζωής ενός ανηλίκου.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή αποτελούν δικαιώματα του ίδιου του παιδιού.

Οι γονείς καλούνται να εξετάζουν προσεκτικά το περιεχόμενο κάθε ανάρτησης, καθώς ακόμη και μια φωτογραφία που αργότερα διαγράφεται μπορεί να έχει ήδη αποθηκευτεί ή αναπαραχθεί από τρίτους.

Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι δημοσιεύσεις αποκαλύπτουν το σχολείο, τη διεύθυνση κατοικίας, τις καθημερινές μετακινήσεις ή πληροφορίες για την υγεία του παιδιού.

Προβληματικές θεωρούνται επίσης οι φωτογραφίες και τα βίντεο που μπορεί να προκαλέσουν αμηχανία στο παιδί καθώς μεγαλώνει ή να αποτελέσουν αντικείμενο σχολιασμού από συνομηλίκους του.

Ο Συνήγορος του Παιδιού συστήνει στους γονείς να ζητούν τη γνώμη και τη συναίνεση των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους.

Εάν ένας ανήλικος διαφωνεί με τη δημοσίευση περιεχομένου που τον αφορά, μπορεί να ζητήσει από τους γονείς του να το αφαιρέσουν. Ανάλογα με την ηλικία του, έχει επίσης τη δυνατότητα να απευθυνθεί στην πλατφόρμα ή να αναζητήσει καθοδήγηση από τον Συνήγορο του Παιδιού.

Τι δείχνουν οι καταγγελίες στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τον δρα Γιώργο Ρουσόπουλο, αναπληρωτή προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, οι σχετικές καταγγελίες στην Ελλάδα προέρχονται κυρίως από γονείς που έχουν χωρίσει ή βρίσκονται σε διάσταση.

Οι υποθέσεις αφορούν συνήθως τη δημοσίευση φωτογραφιών του παιδιού από τον έναν γονέα, με την οποία διαφωνεί ο άλλος.

Η Αρχή δεν έχει δεχθεί καταγγελίες για το sharenting εκτός του πλαισίου γονικών διαφορών και δεν έχει εκδώσει σχετικές αποφάσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο ίδιος.

Η Αρχή διευκρινίζει επίσης ότι μια ανάρτηση φωτογραφίας ή βίντεο ανηλίκου μπορεί να εμπίπτει στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), εφόσον δεν έχει αποκλειστικά προσωπικό ή οικιακό χαρακτήρα.

Για την αξιολόγηση μιας δημοσίευσης λαμβάνονται υπόψη ο σκοπός της, το κοινό στο οποίο απευθύνεται και ο πραγματικός χαρακτήρας της διαδικτυακής δραστηριότητας.

Πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του παιδιού

Πέρα από την προστασία των προσωπικών δεδομένων, η συστηματική διαδικτυακή έκθεση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και διαμορφώνουν την αυτοεκτίμησή τους.

Η ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι μια περιστασιακή φωτογραφία που μοιράζεται μια οικογένεια με συγγενείς και φίλους δεν προκαλεί από μόνη της βλάβη.

Οι προβληματισμοί αρχίζουν όταν η καθημερινότητα του παιδιού μετατρέπεται συστηματικά σε δημόσιο περιεχόμενο.

Στην προσχολική ηλικία, η συνεχής παρουσία της κάμερας ακόμη και σε στιγμές στενοχώριας ή έντασης μπορεί να επηρεάσει τη σχέση του παιδιού με τους γονείς του.

«Αν σε τέτοιες στιγμές βρίσκει συχνά μπροστά του μια κάμερα, χάνει κάτι από αυτή την εμπειρία. Μπορεί να νιώσει ότι ο πόνος του έγινε θέαμα και να του μείνει ντροπή», επισημαίνει η ψυχολόγος.

Στη σχολική ηλικία, η επιθυμία για επιδοκιμασία μπορεί να συνδεθεί με τις αντιδράσεις που συγκεντρώνουν οι δημοσιεύσεις. Τα likes και τα σχόλια ενδέχεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία για την αυτοεκτίμηση του παιδιού, περιορίζοντας τον αυθορμητισμό του.

Στην εφηβεία, όταν ο νέος άνθρωπος επιχειρεί να διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα και δημόσια εικόνα, μπορεί να διαπιστώσει ότι μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας έχει ήδη εκτεθεί στο διαδίκτυο χωρίς να έχει ο ίδιος αποφασίσει γι’ αυτό.

Η Γεωργία Βασιλείου αναφέρεται επίσης στην ανάγκη ορισμένων γονέων για κοινωνική αναγνώριση μέσω των αναρτήσεων.

«Στα social media αυτή η ανάγκη βρίσκει μεγάλη σκηνή. Το παιδί μπορεί τότε να γίνει, χωρίς να το θέλει κανείς, κάτι σαν βιτρίνα του γονιού, η απόδειξη ότι τα πάει καλά», σημειώνει.

Το FantomApp και η προστασία των ανηλίκων

Στο μεταξύ, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναμένεται να διατεθεί μέσα στο 2026 και στην Ελλάδα η ελληνική έκδοση του FantomApp, μιας δωρεάν εφαρμογής που αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL).

Η εφαρμογή απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εφήβους, παρέχοντας εργαλεία για την προστασία της διαδικτυακής τους παρουσίας.

Μεταξύ άλλων, επιτρέπει στους χρήστες να ελέγχουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας, να περιορίζουν την έκθεση προσωπικών πληροφοριών, να εξετάζουν την ασφάλεια των κωδικών τους και να ζητούν την αφαίρεση περιεχομένου που τους αφορά.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Ρουσόπουλο, η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει τη συλλογή δεδομένων στη διεύθυνση IP που απαιτείται για τη λειτουργία της και στον τύπο της συσκευής.

Θα είναι διαθέσιμη μέσω App Store, Google Play και διαδικτυακής έκδοσης.

Η ανάγκη ενημέρωσης των γονέων αναδεικνύεται και από ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η εκστρατεία «Pause Before You Post», που πραγματοποιήθηκε από την ιρλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων σε συνεργασία με τη Γαλλία.

Το βασικό μήνυμα των αρμόδιων φορέων είναι ότι οι γονείς χρειάζεται να εξετάζουν τις πιθανές συνέπειες κάθε δημοσίευσης, σεβόμενοι την ιδιωτικότητα και την προσωπικότητα των παιδιών τους.

Όπως καταλήγει η Γεωργία Βασιλείου, «Ένα παιδί χρειάζεται πάνω απ’ όλα το βλέμμα του γονιού του, τη στιγμή που ζουν κάτι μαζί, χωρίς οθόνη ανάμεσα».

Προσθήκη ως προτεινόμενη
πηγή στη Google