Πέθανε ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς – Μεσίστιες οι σημαίες στην Ακαδημία Αθηνών

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της ελληνικής κοινωνιολογίας και της δημόσιας διανόησης, με πολυετή ακαδημαϊκή παρουσία στην Ελλάδα και το εξωτερικό και σημαντική συμβολή στη μελέτη της ελληνικής κοινωνίας και του κράτους.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937 και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφία του Δικαίου και την Κοινωνιολογία στη Χαϊδελβέργη, το Μόναχο, το Παρίσι και το Πανεπιστήμιο Γέιλ, ενώ το 1974 ανακηρύχθηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού.

Μια διεθνής ακαδημαϊκή διαδρομή

Από το 1961 έως το 1968 άσκησε τη δικηγορία στην Αθήνα, ενώ παράλληλα δραστηριοποιήθηκε στην έρευνα, αρχικά στο Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών και στη συνέχεια στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, το CNRS.

Από το 1968 έως το 1985 διετέλεσε τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και από το 1985 συνέχισε ως τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η παρουσία του, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στα ελληνικά και γαλλικά πανεπιστήμια. Δίδαξε ή βρέθηκε ως επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστημιακά ιδρύματα όπως το Πρίνστον, το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΑΣΕΠ: 97 προσλήψεις Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού

Σημαντική ήταν και η παρουσία του στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Από το 1981 έως το 1989 άσκησε καθήκοντα επιστημονικού διευθυντή, ενώ από το 1993 έως το 1996 διετέλεσε πρόεδρος του Διοικητικού του Συμβουλίου.

Κατά τη διάρκεια της διαδρομής του ανέλαβε ακόμη σειρά θεσμικών θέσεων σε επιστημονικούς, πολιτιστικούς και ερευνητικούς φορείς. Μεταξύ άλλων, υπήρξε πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων και του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και άλλων επιστημονικών και πολιτιστικών οργανισμών.

Είχε επίσης διατελέσει βουλευτής Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα «Κοινωνιολογίας – Κοινωνικής Θεωρίας».

Το έργο και η παρακαταθήκη του

Το συγγραφικό έργο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά συνδέθηκε στενά με τη μελέτη της ελληνικής κοινωνίας, των κοινωνικών μετασχηματισμών, του κράτους, της εξουσίας και των πολιτικών θεσμών.

Ανάμεσα στα έργα του περιλαμβάνονται τα «The Greek Tragedy», «Είδωλα πολιτισμού: Ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα στη σύγχρονη πολιτεία», «Πόλεμος και ειρήνη μετά το τέλος της ιστορίας» και «Age of Anxiety».

Ιδιαίτερη θέση στην ελληνική κοινωνιολογική βιβλιογραφία κατέχει και το «Εξάρτηση και αναπαραγωγή», έργο που επηρέασε βαθιά τη συζήτηση γύρω από τη συγκρότηση και την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας.

Το 2021 κυκλοφόρησε επίσης το «The Greek Revolution. A Critical Dictionary», σε επιμέλεια μαζί με τον Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη.

Συλλυπητήριο μήνυμα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά εξέφρασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, χαρακτηρίζοντάς τον έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες κοινωνιολόγους και διανοητές της εποχής μας.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολή του στην ερμηνεία της ελληνικής κοινωνίας, του κράτους και της νεότερης ιστορικής διαδρομής της χώρας.

Όπως σημείωσε, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, με νηφαλιότητα και οξυδέρκεια, ανέδειξε μέσα από το έργο του τη δομή της ελληνικής κοινωνίας και του κράτους και πρόσφερε βαθιές αναλύσεις για τη νεότερη ιστορία.

Ο κ. Τασούλας εξέφρασε θερμά συλλυπητήρια τόσο προς την οικογένεια του εκλιπόντος όσο και προς την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Λίνα Μενδώνη: «Σφράγισε τη σύγχρονη ελληνική σκέψη»

Για την απώλεια του Κωνσταντίνου Τσουκαλά τοποθετήθηκε και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, κάνοντας λόγο για έναν από τους επιφανέστερους σύγχρονους διανοούμενους.

Η υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε ότι ο Τσουκαλάς υπήρξε από τους θεμελιωτές της κοινωνιολογίας στην Ελλάδα, υπηρετώντας την τόσο από το πανεπιστήμιο όσο και από θέσεις ευθύνης στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών.

Στάθηκε επίσης στην πρωτοτυπία με την οποία προσέγγισε την ελληνική κοινωνία και τις μεταβολές της, επισημαίνοντας ότι το έργο του δεν περιορίστηκε σε θεωρητικές κατασκευές, αλλά βασίστηκε σε βαθιά μελέτη της πραγματικότητας.

Η κ. Μενδώνη αναφέρθηκε ακόμη στη δημόσια παρουσία του, από τα χρόνια της Γαλλίας και την αντίσταση στη δικτατορία έως τη συμμετοχή του στην πολιτική ζωή, τονίζοντας ότι ο λόγος του δεν περιοριζόταν στη θεωρία, αλλά μετατρεπόταν σε ενεργή παρέμβαση.

Τον περιέγραψε παράλληλα ως εμπνευσμένο δάσκαλο, προσιτό άνθρωπο και ιδιαίτερα οξυδερκή συνομιλητή, εκφράζοντας συλλυπητήρια στη σύζυγό του Φωτεινή Τσαλίκογλου, στους μαθητές και στους φίλους του.

Μεσίστιες οι σημαίες στην Ακαδημία Αθηνών

Με «βαθύτατη θλίψη και ιδιαίτερη συγκίνηση» ανακοίνωσε η Ακαδημία Αθηνών την απώλεια του Κωνσταντίνου Τσουκαλά.

Η Ακαδημία υπενθυμίζει ότι ο διακεκριμένος κοινωνιολόγος είχε εκλεγεί το 2025 τακτικό μέλος στην έδρα «Κοινωνιολογίας – Κοινωνικής Θεωρίας» της Γ΄ Τάξης των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών.

Στην ανακοίνωσή της τον χαρακτηρίζει σπουδαίο στοχαστή και εμβληματική προσωπικότητα των Κοινωνικών Επιστημών, επισημαίνοντας την ακαδημαϊκή του προσφορά, την κριτική του σκέψη και τη συμμετοχή του ως ενεργού πολίτη στον δημόσιο βίο.

Ως ένδειξη πένθους, η σημαία στο Μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών θα παραμείνει μεσίστια επί τρεις ημέρες.

ΠΑΣΟΚ: «Άνοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας»

Συλλυπητήριο μήνυμα εξέδωσε και ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Κώστας Τσουκαλάς.

Όπως ανέφερε, ο εκλιπών άνοιξε με το έργο του νέους δρόμους στην κατανόηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στην κοινωνιολογία όσο και στην ακαδημαϊκή ζωή της χώρας.

Το ΠΑΣΟΚ τον αποχαιρέτησε με σεβασμό και ευγνωμοσύνη για τη συμβολή του στην ελληνική σκέψη, εκφράζοντας συλλυπητήρια στους οικείους του.

Η απώλεια του Κωνσταντίνου Τσουκαλά κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο για την ελληνική κοινωνιολογία και τη δημόσια διανόηση. Η πολυετής ακαδημαϊκή του παρουσία, το πλούσιο συγγραφικό έργο και η σταθερή συμμετοχή του στον δημόσιο διάλογο αφήνουν μια παρακαταθήκη που ξεπερνά τα όρια του πανεπιστημιακού χώρου.