Σε τροχιά πλήρους ανακαίνισης ο εμβληματικός ναός της Παναγίας στην Παραμυθιά

Ένα καθοριστικό βήμα για τη θωράκιση των θρησκευτικών μνημείων της Ηπείρου πραγματοποιείται στην Παραμυθιά, καθώς ανοίγει ο δρόμος για τη ριζική αποκατάσταση του ιστορικού ναού της Παναγίας. Η Περιφέρεια Ηπείρου άναψε το πράσινο φως για τη χρηματοδότηση εξειδικευμένης μελέτης ύψους 155.000 ευρώ, η οποία θα αποτελέσει τον οδηγό για τις εσωτερικές και εξωτερικές εργασίες συντήρησης του κτιρίου, ικανοποιώντας ένα χρόνιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας, των φορέων της περιοχής και του Μητροπολίτη Παραμυθίας κ. Σεραπίωνος. Ο ναός, ο οποίος παρουσιάζει έντονα τα σημάδια της φθοράς από το πέρασμα του χρόνου, πρόκειται να ενταχθεί σε ευρωπαϊκό ή εθνικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα προκειμένου να διασωθεί η αρχιτεκτονική και ιστορική του ταυτότητα.

Στον ιερό αυτό χώρο φυλάχθηκαν κατά το έτος 1453 τα σεπτά σκηνώματα του Αγίου Σπυρίδωνος και της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, δύο – τρία χρόνια πριν βρουν μόνιμο καταφύγιο στο νησί της Κέρκυρας.

Η μεταφορά τους από την Κωνσταντινούπολη έγινε κρυφά μέσα σε σάκους με άχυρα, με την άμεση φροντίδα του εφημερίου του ναού των Αγίων Αποστόλων π. Γεωργίου Καλοχαιρέτη ή, σύμφωνα με άλλες ιστορικές πηγές, του ιερέα π. Πολυτεύκτου, με μοναδικό σκοπό να γλιτώσουν από τη λαίλαπα της Άλωσης.

Αυτό το υστεροβυζαντινό οικοδόμημα, που άκμασε την εποχή του Δεσποτάτου της Ηπείρου, γιορτάζει στις 21 Ιανουαρίου και ξεχωρίζει για την παραδοσιακή πλινθοπερίκλειστη τοιχοποιία του, ενώ οι μεταγενέστερες παρεμβάσεις κατάφεραν να αναδείξουν ακόμα περισσότερο την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του μορφή.

Στο παλαιό πατριαρχικό έγγραφο (σιγίλιο) του 1636, το μοναστήρι καταγράφεται επίσημα ανάμεσα στις Σταυροπηγιακές Μονές της Ηπείρου, έχοντας διοικητική υπαγωγή στην τότε Επισκοπή Βουθρωτού και Γλυκής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Στα 20 ευρώ η μηνιαία φοιτητική κάρτα του Αστικού ΚΤΕΛ Ιωαννίνων – Επιδότηση έως 235.000 ευρώ από τον Δήμο

Στο εσωτερικό του κτίσματος διατηρείται στις μέρες μας ένας περιορισμένος αριθμός από αρχαίες τοιχογραφίες, ενώ τα παλιά πατώματα έχουν αντικατασταθεί από σύγχρονα πλακάκια, με μοναδική εξαίρεση το δάπεδο στη δυτική πλευρά της στοάς.

Ολόκληρο το οικοδόμημα κρατά ζωντανή την πνευματική παράδοση και τη μυσταγωγία της Ορθοδοξίας, διαχέοντας τις αξίες της σαν μια διαρκή πνευματική ευωδιά στο πέρασμα των αιώνων.

Η κατασκευή των τοίχων βασίζεται στο πλινθοπερίκλειστο σύστημα με ισόδομη αλλά όχι απόλυτα αυστηρή γεωμετρία, όπου οι συνεχόμενες οριζόντιες σειρές από πέτρες διαχωρίζονται μεταξύ τους με μονές στρώσεις πλίνθων.

Κατά το παρελθόν, οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν το όνομα «Παναγία η Παραμυθία», μια ονομασία που εντοπίζεται γραμμένη στο επίσημο γράμμα του Πατριάρχη Νεοφύτου Γ’ το 1636, καθώς και το «Παναγία Παρηγορήτρα», ενώ στον αντίποδα σήμερα έχει επικρατήσει η αναφορά ως «Μεγάλη Παναγιά» ή απλώς «Παναγία».

Το συγκεκριμένο οικοδόμημα, που στις μέρες μας έχει τη χρήση κοιμητηριακού ναού, δεν αποτελεί απλώς ένα θρησκευτικό κομψοτέχνημα για την περιοχή, αλλά έναν ζωντανό πυλώνα της τοπικής ιστορίας, άρρηκτα δεμένο με αναρίθμητες παραδόσεις. Στην αρχή υπήρξε καθολικό μοναστηριού (ενταγμένο στον σπάνιο αρχιτεκτονικό τύπο των τρίκλιτων ναών με τρουλοκαμάρα, όπου το κεντρικό κλίτος έχει διπλάσιο πλάτος από τα πλαϊνά και η τρουλοκαμάρα είναι προσανατολισμένη από την ανατολή προς τη δύση), στη συνέχεια λειτούργησε ως έδρα Επισκόπου και πλέον αποτελεί τον νεκροταφειακό ναό της περιοχής, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Στα πολύτιμα κειμήλια που κρύβει ο ναός περιλαμβάνεται ένας εντυπωσιακός, χειροποίητος επιτάφιος κεντημένος πάνω σε κόκκινο μεταξωτό ύφασμα, ο οποίος φιλοτεχνήθηκε το 1578 με εξαιρετική μαεστρία από τον μοναχό Αρσένιο, ένα έντυπο ιερό ευαγγέλιο του 17ου αιώνα με ξύλινο δέσιμο επενδεδυμένο με κεντημένο βυσσινί βελούδο και λουλούδια, καθώς και παλαιά άμφια, ιερά σκεύη και εκκλησιαστικά βιβλία.

Η γνήσια και αναλλοίωτη ουσία της Ορθόδοξης πίστης, η οποία γεννά την ελπίδα στις ψυχές, αναβλύζει μέσα από αυτό το αρχαίο μνημείο, το οποίο χάρισε το όνομά του σε ολόκληρη την πόλη της Παραμυθιάς.

Στον χώρο αυτόν υπάρχουν σήμερα δύο εντοιχισμένες επιγραφές. Η πρώτη είναι χαραγμένη σε πλάκα πάνω από την πόρτα που οδηγεί από τη βόρεια στοά στον κυρίως ναό, με το κείμενο να είναι ιδιαίτερα δυσανάγνωστο: 1804 rOVAPlο ΠΡΟ ΠΑΥΑΓΟΤΙΞ BACIAIΟ ΠΙΤΡΟΠΟΙ.

Η δεύτερη επιγραφή είναι ανάγλυφη και βρίσκεται τοποθετημένη στη δυτική πλευρά της στοάς, στον εσωτερικό τοίχο: ΚΑ ΚΖ ΑΝΑΚΕΝΙΣΘΙΟΤΟΞ ΕΠΙΤΡΩΠΟΧΡΙ ΣΤΟ ΠΟΑ ΟΠΑΧΣΙΒΑ 1858 IΟNIΟ.

Στην πορεία των εκατονταετιών προστέθηκαν στο κτίσμα διάφορα νέα στοιχεία, τα οποία όμως δεν αλλοίωσαν τον αρχικό χαρακτήρα του μνημείου, αλλά αντίθετα συνέβαλαν στην αισθητική και λειτουργική του ανάδειξη.

Στεκόμενος κανείς μπροστά σε αυτό το ιστορικό οικοδόμημα νιώθει μια εσωτερική γαλήνη, καθώς ο χώρος επιβάλλει την αποβολή κάθε περιττής ανθρώπινης ματαιοδοξίας, ενώ οι αρετές που πηγάζουν από την ιστορία του προετοιμάζουν τον άνθρωπο για την προσέγγιση του Θείου.

Όταν αναλογίζεται κανείς την ιστορική διαδρομή του ναού, νιώθει δέος για την ορμή και την πνευματική δύναμη με την οποία η Χριστιανοσύνη εξυψώνει τις ανθρώπινες ψυχές, φωτίζοντάς τις και καθοδηγώντας τις στον δρόμο της πνευματικής σωτηρίας.

Πόσα βαθιά συναισθήματα μπορεί να ξυπνήσει αυτός ο ιερός χώρος στον επισκέπτη και πόσα διαχρονικά μηνύματα εκπέμπει, με κυριότερο την προτροπή να απομακρυνθούμε από τις επίγειες σειρήνες και τις υλικές απολαύσεις, στρέφοντας την πορεία μας προς το αληθινό νόημα της ύπαρξης.

Με αυτόν τον τρόπο, κάθε πτυχή της ζωής αποκτά εξήγηση και φως, τα πάντα μπαίνουν σε μια πνευματική τάξη και οι ανθρώπινες ψυχές καταφέρνουν να μείνουν όρθιες, ακόμα κι αν πρόκειται για λίγες εξαιρέσεις.

Και είναι αλήθεια τεράστια η ανάγκη να παραμείνουν οι ψυχές των ανθρώπων όρθιες και δυνατές, διότι αν συμβεί το αντίθετο, η ηθική κατάρρευση ολόκληρου του κόσμου θα είναι αναπόφευκτη.

Η ροή των αιώνων άφησε ανεξίτηλα τα σημάδια της πάνω στους τοίχους του ναού, φέρνοντας μαζί της τη φυσική φθορά, εξαιτίας της οποίας ελάχιστες από τις αρχικές αγιογραφίες καταφέρνουν να σώζονται μέχρι σήμερα. Παρόλα αυτά, μέσα σε αυτούς τους τοίχους η θεϊκή παρακαταθήκη και η ελπίδα θα παραμείνουν για πάντα καλά προστατευμένες.

Κάθε προσκυνητής αισθάνεται ότι αυτός ο ναός-μνημείο προσφέρει μια βαθιά ελπίδα, η οποία δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα για μια νέα αρχή και ένα καινούργιο ξεκίνημα στη ζωή του. Αυτή η αναγεννητική δύναμη πηγάζει αποκλειστικά από τον Χριστό, ο οποίος σαρκώνεται, σταυρώνεται και ανασταίνεται αδιάκοπα μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, παραμένοντας ολοζώντανος στο πέρασμα των αιώνων.

Μπορεί ο χρόνος και οι καθημερινές δυσκολίες να περιορίζουν τα βήματά μας, όμως η ελπίδα που εκπέμπεται μέσα από τον ναό της Παναγίας της Παραμυθιάς ανοίγει πνευματικούς ορίζοντες, αποκαλύπτοντας άγνωστα βάθη δύναμης και ψυχικής ηρεμίας, στηρίζοντας τις ψυχές και δίνοντάς τους φτερά για μια δημιουργική πορεία.

Το μυστικό βρίσκεται στο να έχει κανείς την ύπαρξή του βαθιά ριζωμένη στη δυναμική και στη μακροχρόνια διαδρομή της Εκκλησίας, η οποία μετρά πολλούς αιώνες ζωής.