Το 68% των Ευρωπαίων βλέπει παρακμή, αλλά εξακολουθεί να θέλει μια ισχυρότερη Ευρώπη

Μια νέα μελέτη του ECFR δείχνει ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να επιθυμούν μια ισχυρότερη και πιο ενωμένη Ευρώπη, αλλά αμφιβάλλουν για το κατά πόσο αυτό είναι εφικτό: περίπου 68% βλέπουν παρακμή και όχι ανανέωση.

Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε για μια «μάχη των αφηγήσεων» που επιχειρεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην Ευρώπη.

Μια νέα μελέτη με τίτλο «Future Nostalgia: Europe’s Unfinished Song», που δημοσιεύθηκε από το European Council on Foreign Relations (ECFR) και το European Cultural Foundation (ECF), δείχνει ότι το πρόβλημα εμπιστοσύνης είναι υπαρκτό. Οι συγγραφείς το χαρακτηρίζουν «χάσμα φαντασίας»: οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να θέλουν μια ισχυρότερη και πιο ενωμένη ήπειρο, όμως η πλειοψηφία αμφιβάλλει ότι η Ευρώπη θα καταφέρει τελικά να φτάσει σε αυτό το σημείο.

Τα ευρήματα, τα οποία βασίζονται σε σχεδόν 6.000 συνεντεύξεις σε έξι χώρες, αποτυπώνουν μια κοινή γνώμη που δεν έχει εγκαταλείψει το ευρωπαϊκό εγχείρημα, αλλά έχει σε μεγάλο βαθμό χάσει την εμπιστοσύνη της στην ικανότητά του να προσφέρει αποτελέσματα.

Μια ήπειρος που προετοιμάζεται για την παρακμή

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΗΠΑ – Δανία: Συμφωνία για τη Γροιλανδία με ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία

Κατά μέσο όρο, το 68% των ερωτηθέντων περιγράφει τη σημερινή κατάσταση της Ευρώπης ως «γενική επιδείνωση ή απώλεια κανονικότητας». Μόλις το 12% τη χαρακτηρίζει περίοδο «αφύπνισης ή ανανέωσης». Η απαισιοδοξία παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανά χώρα: είναι εντονότερη στη Γαλλία, όπου ξεπερνά το 80%, και λιγότερο διαδεδομένη στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ωστόσο εξακολουθεί να αφορά την πλειοψηφία, αλλά με μικρότερη διαφορά.

Όταν καλούνται να προσδιορίσουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ευρώπη, ο πόλεμος και η ασφάλεια βρίσκονται στην πρώτη θέση με ποσοστό 43%, το οποίο φτάνει στο 47% στην Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο πόλεμος στα ευρωπαϊκά σύνορα και οι συνέπειές του επηρεάζουν περισσότερο την κοινή γνώμη.

Ακολουθούν οι οικονομικές πιέσεις με 33%, αν και η σημασία τους διαφέρει αισθητά από χώρα σε χώρα: το 41% των Ιταλών τις θεωρεί τη σημαντικότερη πρόκληση για την Ευρώπη, έναντι μόλις 23% στην Πολωνία και την Ολλανδία.

Η αξιολόγηση της ευρωπαϊκής αντίδρασης, ανεξάρτητα από την εκάστοτε ανησυχία, είναι ιδιαίτερα αρνητική: το 74% δηλώνει ότι η Ένωση αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της με λανθασμένο τρόπο, ενώ το 56% θεωρεί ότι το μέλλον της βρίσκεται πραγματικά «σε κίνδυνο», έναντι μόλις 21% που διαφωνεί.

Το όνειρο δεν έχει πεθάνει

Παρά την απαισιοδοξία, η μελέτη δεν καταγράφει ιδιαίτερη διάθεση για αναδίπλωση. Περίπου το 73% των ερωτηθέντων διατηρεί αυτό που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν «θετικό όραμα» για το μέλλον της Ευρώπης, έναντι 14% με αρνητική προοπτική και 13% που δεν εκφράζει κάποιο σαφές όραμα.

Όταν καλούνται να περιγράψουν τις προσδοκίες τους για την Ευρώπη σε δύο δεκαετίες από σήμερα, οι ερωτηθέντες αναφέρονται συχνότερα σε μεγαλύτερη ενότητα και πολιτική ολοκλήρωση, στη συνέχεια σε ειρήνη και ασφάλεια και, τέλος, σε ευημερία και κοινή ευημερία.

Αυτό είναι το παράδοξο που βρίσκεται στον πυρήνα της έκθεσης: οι Ευρωπαίοι δεν έχουν εγκαταλείψει την ιδέα μιας ισχυρότερης και πιο ενωμένης Ευρώπης.

Ακόμη και όσοι ανησυχούν περισσότερο για την πορεία της ηπείρου τείνουν να παραμένουν συνδεδεμένοι με το ευρωπαϊκό εγχείρημα, αντί να στρέφονται εναντίον του. Αυτό που έχουν χάσει δεν είναι η πίστη στο ίδιο το όραμα, αλλά η πεποίθηση ότι αυτό μπορεί πράγματι να υλοποιηθεί.

Γιατί διαβρώνεται η εμπιστοσύνη

Η μελέτη εντοπίζει συγκεκριμένους και επαναλαμβανόμενους λόγους πίσω από αυτή την αμφιβολία.

Σχεδόν ένας στους τρεις ερωτηθέντες (32%) περιγράφει την Ευρώπη ως υπερβολικά αργή στις αποφάσεις και τις ενέργειές της, μια κριτική που ξεπερνά το 40% στη Γερμανία και την Ολλανδία, όπου το ζήτημα έχει καταστεί σταθερό θέμα της εσωτερικής πολιτικής συζήτησης.

Πρόκειται για μια κριτική που, όπως φαίνεται, είχε προβλέψει και η ίδια η φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της, λέγοντας στους ευρωβουλευτές ότι «στη σημερινή οικονομία, η ταχύτητα είναι καθοριστικής σημασίας», καθώς παρουσίαζε την ατζέντα της για απλοποίηση και περιορισμό της διοικητικής επιβάρυνσης.

Σχεδόν τόσοι (30%) θεωρούν ότι η Ευρώπη είναι ασυνεπής και δεν ανταποκρίνεται στις αξίες που υποστηρίζει ότι πρεσβεύει.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι το 44%, σχεδόν οι μισοί, δεν μπόρεσαν να αναφέρουν ούτε ένα πρόσφατο παράδειγμα ευρωπαϊκής δράσης που να έχει αποδώσει. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η απουσία ορατών «επιτυχιών» βρίσκεται στο επίκεντρο της δυσκολίας του κοινού να φανταστεί έναν αξιόπιστο δρόμο από τη σημερινή Ευρώπη προς εκείνη που θα ήθελε να δει.

Χάσμα φαντασίας, όχι κρίση νομιμοποίησης

Σύμφωνα με τον Pawel Zerka, senior fellow του ECFR και επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, τα ευρήματα δεν θα πρέπει να εκληφθούν ως ένδειξη αυξανόμενου ευρωσκεπτικισμού. Ακόμη και στα πιο ανήσυχα τμήματα της κοινής γνώμης, η προσήλωση στο ευρωπαϊκό εγχείρημα παραμένει ισχυρή. Το πρόβλημα αφορά την αξιοπιστία και όχι τη δέσμευση.

«Για πολλούς από τους ανθρώπους με τους οποίους μιλήσαμε, το πρόβλημα δεν είναι ότι έπαψαν να επιθυμούν μια ισχυρότερη Ευρώπη, αλλά ότι δεν πιστεύουν πια πως είναι εφικτή», είπε ο Zerka. «Οι άνθρωποι μπορούν να φανταστούν το είδος της Ευρώπης που θέλουν να δουν, αλλά δυσκολεύονται να φανταστούν έναν αξιόπιστο δρόμο από το σημείο όπου βρίσκεται σήμερα προς το σημείο όπου θέλουν να φτάσει».

Η έκθεση υποστηρίζει ότι για να περιοριστεί αυτό το χάσμα χρειάζεται λιγότερη έμφαση στις μεγάλες υποσχέσεις και περισσότερα ορατά παραδείγματα ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία μπορεί να αποφέρει αποτελέσματα που οι πολίτες αντιλαμβάνονται στην καθημερινή τους ζωή.

Στην ομιλία της, η φον ντερ Λάιεν κάλεσε τους Ευρωπαίους να «αντισταθούν» στις δυνάμεις που επιχειρούν να διχάσουν την Ένωση και να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η μελέτη δείχνει ότι αυτή η μάχη θα κριθεί λιγότερο από τη ρητορική και περισσότερο από απτά στοιχεία.

Πηγή: gr.euronews.com