Το δέλτα του Λούρου χάνεται, ο Άραχθος πιέζεται και οι παρεμβάσεις επείγουν – Παρουσιάστηκε η μελέτη της ομάδας Ζεληλίδη

Από την ερευνητική ομάδα με Επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Αβραάμ Ζεληλίδη, παρουσιάστηκε το πρωί της Πέμπτης, στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου, η «Η Γεωλογική και Διερεύνηση των Ποτάμιων Συστημάτων Λούρου και Αράχθου με στόχο την εκτίμηση πιθανών πλημμυρικών φαινομένων».

Πέρα από τα βασικά συμπεράσματα που παρουσιάστηκαν για την ανάγκη καθαρισμού και συντήρησης της κοίτης των δύο ποταμών, η παρουσίαση της ερευνητικής ομάδας ανέδειξε και ευρύτερες περιβαλλοντικές διαστάσεις. Η μελέτη δεν περιορίζεται μόνο στον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων, αλλά επεκτείνεται στη διάβρωση της ακτογραμμής του Βόρειου Αμβρακικού και στα κατολισθητικά φαινόμενα, συνδέοντας τη λειτουργία των φραγμάτων, τη μειωμένη στερεομεταφορά, τη χαμένη οικολογική παροχή και τις ανθρώπινες δραστηριότητες μέσα στις κοίτες με την αυξανόμενη ευαλωτότητα του φυσικού συστήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαπίστωση ότι το δέλτα του Λούρου εμφανίζεται πλέον ουσιαστικά αποδομημένο, με τη διάβρωση να εισέρχεται στη χέρσο, ενώ για τον Άραχθο επισημαίνεται ότι το δέλτα του εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά η συγκράτηση φερτών υλικών από το φράγμα Πουρναρίου μπορεί να αποτυπωθεί τα επόμενα χρόνια με εντονότερα φαινόμενα διάβρωσης.

Παράλληλα, η μελέτη προτείνει την προστασία των αμμολωρίδων και των φυσικών φραγμών που προστατεύουν τις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, καθώς και την αξιοποίηση των φερτών υλικών από καθαρισμούς ποταμών και φραγμάτων στις εκβολές, ώστε να ενισχύεται φυσικά η ακτογραμμή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σεισμός 8ης Μαρτίου: “Κόκκινα” σπίτια, “κίτρινες” υποσχέσεις και μια ΚΥΑ που ακόμα δεν έχει εκδοθεί!

Για το Λούρο

Τα βασικά συμπεράσματα και οι προτάσεις για τον ποταμό Λούρο συνοψίζονται στα εξής:

• Απαιτείται ο καθαρισμός – συντήρηση της κοίτης του ποταμού για την προστασία των υποδομών και της ανθρώπινης ζωής. Η απομάκρυνση των κορμών δένδρων και κλαδιών μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυρών και τα καλάμια που μειώνουν την διατομή των γεφυρών ενώ η μεταφορά τους με το νερό μπορεί να φράξει τις γέφυρες.

Οι προτάσεις αφορούν: α) Στην απομάκρυνση των ξερών κορμών και κλαδιών μέσα στην κοίτη β) στο καθαρισμό των καλαμιών στις όχθες του ποταμού που μειώνουν την ενεργή διατομή του ποταμού.

• Απαιτείται η προστασία των ιχθυοκαλλιεργειών μέσα στην κοίτη του ποταμού Λούρου, και θα επιτευχθεί με τους προαναφερθέντες καθαρισμούς.
• Απαιτείται η υποστήριξη κύρια των δύο κύριων πηγών του Λούρου στη Βουλιάστα και των πηγών Αγίου Γεωργίου με έργα εμπλουτισμού του υδροφόρου τους.
• Από τις πηγές του Λούρου στη θέση Βουλιάστα δεν πρέπει να τροφοδοτούνται να ιχθυοεκολλαπτήρια, αλλά αυτά να υποστηρίζονται από την υφιστάμενη γεώτρηση.
• Απαιτείται η καταγραφή όλων των πηγών εντός της κοίτης του Λούρου και η ανάπτυξή τους. Ειδικότερα κρίνεται αναγκαία η αξιοποίηση των πηγών κοντά στο χωριό Βαθύ. Ο παραπόταμος που ξεκινάει από το Βαθύ πρέπει να ελεγχθεί (σε θέσεις που επισημαίνονται) για τα πηγαία ύδατα στ κατεύθυνση αξιοποίησής τους, καθώς αναπτύσσονται σε παραπόταμο του Λούρου.
• Σε συγκεκριμένες θέσεις (που υποδεικνύονται), ο Λούρος χαρακτηρίζεται από μαιανδρισμούς. Έτσι στις περιοχές αυτές απαιτείται συνεχής καθαρισμός και εκβάθυνση της κοίτητς του στην προσπάθεια να ρέει το ποτάμι ανεμπόδιστα και εάν είναι δυνατόν να αυξηθεί και η ταχύτητα ροής του. Οι μαιανδρισμοί συνδυάζονται και με πολλές εκτροπές της κύριας ροής τια την εξυπηρέτηση των καλλιεργειών με νερό, ενώ μερικές φορές και για την κάλυψη αναγκών σε ιχθυοκαλλιέργειες.
• Έντονη άρδευση στον Λούρο για το καλαμπόκι.

Για τον Άραχθο

Οι  γενικές παρατηρήσεις για τον ποταμό Άραχθο, συνοψίζονται ως εξής:

• Στη θέσεις που  είναι η μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και η ένωση του ποταμού Μετσοβίτικου με παραπόταμο φαίνεται ότι προκλήθηκαν στο παρελθόν πλημμυρικά φαινόμενα με αποτέλεσμα τη καταστροφή πολλών υποδομών της μονής. Συνεπώς, χρειάζεται ειδική μελέτη και πιθανά η κατασκευή ενός αντιπλημμυρικού έργου στη θέση αυτή.
• Στο  φράγμα Περιστερίου πέραν της παροχής του Μετσοβίτικου ποταμού εκμεταλλεύεται και τη παροχή τουλάχιστον 7 παραποτάμων που κατάφεραν να μετρηθούν. Η ροή του Μετσοβίτικου ποταμού πάντως ήταν μικρότερη σε σχέση με πριν τη λειτουργία του φράγματος.
• Το θέμα σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως έδειξαν και τα υπόλοιπα φράγματα της Ελλάδας, είναι ότι για τις ανάγκες παραγωγής ρεύματος δεν έχουμε – αφήνεται επαρκή οικολογική παροχή.
• Γενικότερα απαιτείται ο καθαρισμός-συντήρηση της κοίτης του ποταμού για την προστασία των υποδομών και της ανθρώπινης ζωής σε σημεία μεγάλου ελιγμού του ποταμού, όπου υπάρχουν κατοικίες και κτηνοτροφικές μονάδες στο ίδιο ύψος της κοίτης του ποταμού,  σε θέσεις  όπου υπάρχουν μεγάλοι κορμοί δέντρων  και μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυρών και τα καλάμια που μειώνουν την διατομή των γεφυρών, ενώ η μεταφορά τους με το νερό μπορεί να φράξει τις γέφυρες. Ο καθαρισμός έχει δύο αντικείμενα: 1. Την απομάκρυνση των ξερών κορμών και κλαδιών μέσα στη κοίτη, στις παραπάνω θέσεις, αλλά και σε μεμονωμένες θέσεις που περιγράφονται στο κείμενο. 2. Τον καθαρισμό των καλαμιών στις όχθες του ποταμού που μειώνουν την ενεργή διατομή του ποταμού και των παραποτάμων (δες κείμενο).
• Απαιτείται να εξασφαλιστεί η οικολογική παροχή καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου στην κοίτη του ποταμού αλλά και των παραποτάμων, όπου υπάρχουν φράγματα, για την διατήρηση της βιοποικιλότητας και την προστασία της πανίδας και χλωρίδας του ποταμού.
• Απαιτείται η καταγραφή όλων των πηγών εντός της κοίτης του Αράχθου και η ανάπτυξή τους.
• Σημαντικό ρόλο παίζει και το φράγμα του Πουρναρίου καθώς σύμφωνα με καταγραφές και μαρτυρίες κατοίκων στο παρελθόν εξαιτίας μεγάλου φορτίου για να αποφορτιστεί το φράγμα 105 ελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες νερού με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν τα χωριά στην πεδιάδα όπως το Νεοχώρι και το Κομμένο.
• Στο χαμηλό πεδίο, εκεί όπου η κοίτη κινείται σε σχεδόν οριζόντιο επίπεδο πρέπει να καθαριστεί η κοίτη για να έχει μεγαλύτερη παροχετευτική ικανότητα και να ενισχυθούν οι ελιγμοί με αντιπλημμυρικά έργα.
• Η αγωγιμότητα των νερών που πηγάζουν από την Πίνδο είναι μικρότερη των 300mS, σε αντίθεση με αυτά που προέρχονται από την Ιόνια ζώνη, που φτάνει μέχρι και τα 700mS. Μόνο με την σύγκριση της αγωγιμότητας μπορεί να εκτιμηθεί εάν υπάρχουν πηγές μέσα στην κοίτη του Αράχθου ή ποια είναι η συμβολή των παραποτάμων στην συνολική παροχή του ποταμού.

Στην παρουσίαση αναφέρθηκε ειδικά ότι οι τελευταίες βροχοπτώσεις επιβεβαίωσαν τη δυναμική παραποτάμων του Αράχθου, όπως ο Καλαρρίτικος και ο παραπόταμος Καταρακτιώτη της Ζγάρας, με μεταφορά μεγάλων θραυσμάτων σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτό είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι οι κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί, αλλά ήδη εκδηλώθηκαν.

Έγινε σαφής αναφορά ότι παραπόταμοι με αντίστοιχα χαρακτηριστικά, όπως ο Μετσοβίτικος, ο Σαραντάπορος και ο Καλεντίνης, «θα πρέπει να μελετηθούν», καθώς μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν πλημμυρικά φαινόμενα.

Τονίστηκε ακόμα ότι κατά τα πλημμυρικά φαινόμενα κορμοί δέντρων έφραξαν τη γέφυρα Γκόγκου και ότι η γέφυρα έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, με ενδείξεις μετατόπισης στο οδόστρωμα.

Παρέμβαση Καχριμάνη

Σε σύντομη παρέμβασή του ο Περιφερειάρχης Ηπείρου κ. Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος συνεχάρη την επιστημονική ομάδα του κ. Αβρ. Ζεληλίδη, αναφέρθηκε στις ζημιές που έχουν προκληθεί στην περιοχή από πλημμυρικά φαινόμενα, εξέφρασε τη διαφωνία του για την μεταφορά της αρμοδιότητας για τα δάση από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ στάθηκε και στα προβλήματα που υπάρχουν στην περιοχή του Λούρου, επισημαίνοντας ότι υπάρχει έγκριση του  αρμόδιου Υπουργείου για την απομάκρυνση των φερτών υλικών που συσσωρεύονται στα ποτάμια.