ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης, με βαθύ αίσθημα ιστορικής ευθύνης, εθνικής μνήμης και σεβασμού προς τις θυσίες του παρελθόντος, τιμά την επέτειο της θυσίας των Σουλιωτισσών με το “γκρεμισμά τους” από τον ιστορικό βράχο του Ζαλόγγου (Χορός του Ζαλόγγου), ένα από τα συγκλονιστικότερα και υψηλότερα σύμβολα αυτοθυσίας και ελευθερίας  στην ελληνική ιστορία. […]

Τιμήθηκαν μέσα σε κλίμα συγκίνησης στο Αλύκο των Αγίων Σαράντα, την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2025, 35 χρόνια μετά, με επιμνημόσυνη δέηση στο ναό της αγίας Βαρβάρας, με τρισάγιο στο νεκροταφείο, καθώς και με χαιρετισμούς και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο, τα τέσσερα παλληκάρια, που πότισαν με το αίμα τους το δένδρο της δημοκρατίας, στις αρχές της […]

Του π. Ηλία Μάκου Στο ύψωμα της Γκραμπάλας, ανατολικά του Καλπακίου Ιωαννίνων, έγινε στις αρχές Νοεμβρίου του 1940 μια καθοριστική μάχη, που «έκοψε» την επέλαση των Ιταλών. Στον λιτό τύμβο, που υπάρχει εκεί, έγινε την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025 μια σεμνή εκδήλωση για τους στρατιώτες, που στο σημείο αυτό υπερασπίστηκαν την Πατρίδα και έπεσαν κατά […]

Εκεί, όπου σήμερα βρίσκονται τα απομεινάρια μια παλιάς σιδερένιας γέφυρας, τύπου Μπέλεϋ στον ποταμό Λούρο, ανάμεσα στα χωριά Νέα Κερασούντα και Άγιος Σπυρίδωνας, έμελλε τη νύχτα της 27ης προς 28η Απριλίου του 1941 να γραφτεί μια άγνωστη σε πολλούς, τραγωδία. Θύματα, δεκατρείς εξουθενωμένοι από το αλβανικό μέτωπο φαντάροι, που απεγνωσμένα μαζί με χιλιάδες άλλους μετά […]

Το παρόν άρθρο εξετάζει την προπολεμική οργάνωση και τη πολεμική δράση των υγειονομικών υπηρεσιών του Ελληνικού Στρατού (Ε.Σ.) κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940-41, εστιάζοντας τόσο στις προσπάθειες αναδιοργάνωσης της περιόδου 1936-1940 όσο και στη λειτουργία τους στο μέτωπο της Ηπείρου. Μέσα από αρχειακές πηγές του ΓΕΣ/ΔΙΣ, απομνημονεύματα, τον τύπο της εποχής και […]

Εκείνο το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου 1942, καθώς δώδεκα καταδιωκτικά «Χαρικέιν» έπαιρναν μπροστά μ΄ έναν εκκωφαντικό θόρυβο, καταμεσής της λιβυκής ερήμου, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πως μια χούφτα παράτολμοι Έλληνες αεροπόροι – φυγάδες οι περισσότεροι από την κατεχόμενη Ελλάδα – θα πραγματοποιούσαν μια από τις πιο παράτολμες αεροπορικές επιδρομές στη Βόρεια Αφρική κατά τον […]

28η Οκτωβρίου: Ο πρώτος Έλληνας νεκρός του Ελληνοϊταλικού πολέμου, ο οποίος καταγόταν από την Δημοτική Ενότητα Πιαλείας του δήμου Πύλης, στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, σύμφωνα με μαρτυρίες συγχωριανών του, όσο και σε έκδοση της Ιστορίας Στρατού, ήταν ο Βασίλειος Τσιαβαλιάρης, γενημμένος το 1912. Μάλιστα προς τιμήν του το πανεπιστήμιο Αθηνών ανήγειρε αδριάντα και πραγματοποιούνται εορταστικές […]

28η Οκτωβρίου: «…Την 6η Απριλίου οπισθοχωρήσαμε με αποτέλεσμα την υποδούλωσιν της πατρίδας μου. Πριν ακόμη η στυγνή σκλαβιά σκεπάσει όλη την Ελλάδα και λουσμένος μέσα εις τα νάματα του πατριωτισμού, έλαβον την απόφασιν να μην παραδώσω με το χέρι μου όπλο Ελληνικό εις τους εχθρούς-Ιταλούς….». Είναι η απόφαση του Θωμά Νάκη, που πολέμησε γενναία στο […]

Ήταν Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1940, όταν ένας επίμονος ήχος από σειρήνες μεταφέρει την είδηση του πολέμου, ο οποίος είχε αρχίσει ουσιαστικά 2,5 μήνες πριν, στις 15 Αυγούστου, με τη βύθιση του ευδρόμου «Ελλη». Πρόκειται για την ιστορική ανακοίνωση που έγινε από τον ραδιοφωνικό σταθμό των Αθηνών και το δημοσιογράφο Κώστα Σταυρόπουλο για το «ΟΧΙ» της […]

Τις πρώτες ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940, η Ιταλία έστειλε στην Ελλάδα ένα τελεσίγραφο που έμελλε να αλλάξει την πορεία της ιστορίας. Λίγο πριν από τις 3 τα ξημερώματα, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι εμφανίστηκε στην οικία του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά, φέρνοντας ένα επείγον μήνυμα: την απαίτηση της φασιστικής κυβέρνησης του Μουσολίνι να […]

Κείμενο για την 28η Οκτωβρίου του συνεργάτη της Εταιρείας Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης κ. Διονυσίου Τσιριγώτη, Αναπληρωτή Καθηγητή, Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων & Διπλωματίας. Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστημίου Πειραιώς Την 3ηπρωινή ώρα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 η ιταλική διπλωματική αντιπροσωπεία επέδωσε στην ελληνική κυβέρνηση διακοίνωση με σαφώς τελεσιγραφικό χαρακτήρα· […]

Στο Κάτω Νευροκόπι της Δράμας, εκεί όπου η ιστορία ανασαίνει μέσα από το βουνό, στέκει το οχυρό Λίσσε, ένα από τα πιο ηρωικά οχυρά της περίφημης «Γραμμής Μεταξά». Αγέρωχο, αυστηρό και συνάμα συγκινητικά ανθρώπινο, το Λίσσε αποτελεί σύμβολο αντίστασης, μνήμης και ελευθερίας. Εδώ, στις 6 Απριλίου 1941, γράφτηκε ένα από τα πιο λαμπρά κεφάλαια της […]

28η Οκτωβρίου: Ενωμένος ο Ελληνικός Λαός με το χαμόγελο στα χείλη αγνοώντας τους ψιθύρους της γνωστής πέμπτης φάλαγγας προέβαλε τα στήθη του υπερασπίζοντας τα ιερά και τα όσια της φυλής. Το ΟΧΙ που βροντοφώναξε ο τότε δικτάτορας Μεταξάς και (το) ενστερνίστηκε ο Λαός σύμπας, πλην Λακεδαιμονίων. Ιταμό το τελεσίγραφο του Ιταλού πρεσβευτή, απορρίφθηκε αμέσως. Ο […]

Τρεις δύτες, ο Γιώργος Καρελάς, ο Λάμπρος Χαρέλος και ο Στέφανος Καλτσούλας, βούτηξαν στον θολό βυθό κοντά στον δίαυλο του Μεσολογγίου, για να καταγράψουν απομεινάρια ναυαγίων, τους σιωπηλούς μάρτυρες ιστορικών πολεμικών γεγονότων που ταυτίστηκαν με την περιοχή. Πρόκειται για τα ναυάγια των βρετανικών αποβατικών «Empire Dace», «LCT Nο 328» και του πλωτού Νοσοκομείου «Έσπερος», στην […]

Η αλλαγή της ώρας δεν ήταν πάντα αυτόματη. Σήμερα, οι έξυπνες συσκευές ρυθμίζονται αυτόματα, μία ώρα πριν ή μία ώρα πίσω, όταν πραγματοποιείται η αλλαγή της ώρας, ενώ για να ρυθμίσει καλά κάποιος οποιοδήποτε ρολόι, οποιαδήποτε στιγμή, αρκεί να ρίξει μια ματιά στο κινητό του. Δεν ήταν όμως πάντοτε έτσι. Πριν από μερικές δεκαετίες, αρκούσε […]

Από την Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Πρέβεζας το παρακάτω σημείωμα για το ναρκαλιευτικό πλοίο «Πηνειός» Στις 24 Οκτωβρίου 1945, λίγους μόλις μήνες μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το ναρκαλιευτικό πλοίο «Πηνειός» του Πολεμικού Ναυτικού εκτελούσε αποστολή εκκαθάρισης ναρκοπεδίου στη θαλάσσια περιοχή δυτικά της Πρέβεζας και η Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Πρέβεζας […]

«Να πέσω να κοιμηθώ του Άι-Γιωργιού και να ξυπνήσω του Άι-Δημητριού» — μια Θεσσαλική έκφραση που αναφέρεται στη μετακίνηση των κοπαδιών από τα ορεινά στα πεδινά, στα χειμαδιά. Οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι, πριν από την εορτή του Αγίου Δημητρίου του Μεγαλομάρτυρος και Μυροβλύτου (26 Οκτωβρίου), ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και τις ημέρες που αρχίζουν να […]

Η Πρέβεζα, πόλη στρατηγικής σημασίας στην είσοδο του Αμβρακικού Κόλπου, αποτέλεσε για αιώνες σημείο ενδιαφέροντος για όλες τις δυνάμεις της περιοχής. Κατά την Οθωμανική κυριαρχία, η πόλη γνώρισε περιορισμένη ανάπτυξη, αλλά οι κάτοικοί της διατήρησαν την ελληνική τους ταυτότητα μέσα από τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα πολιτιστικά τους έθιμα. Η απελευθέρωση της Πρέβεζας πραγματοποιήθηκε […]

Συμπληρώνονται φέτος 82 χρόνια από την καταστροφή των Λιγκιάδων, και με αφορμή την ιστορική αυτή επέτειο η Τοπική Κοινότητα Λιγκιάδων, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας – Τμήμα Μουσικών Σπουδών) διοργανώνουν επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Λιγκιάδες 1943: O Πόλεμος, η Κατοχή και η Αντίσταση […]

«Η κατάσταση στην κατοχή, ήταν τρομερή. Φοβόμαστε ακόμα και να κουνηθούμε. Iταλοί, Γερμανοί, Τσάμηδες. Ήταν δύσκολα χρόνια, τριπλή κατοχή. Λεηλασίες, κλοπές, βιασμοί γυναικών, εκτελέσεις… Ήμουν 20 ετών τότε… Η Παραμυθιά και τα χωριά της έζησαν τη φρίκη… θρήνος. Εκτέλεσαν ένα ξημέρωμα 49 ανθρώπους, προσωπικότητες του τόπου μας…». Παρά τα βαθειά του γεράματα, 103 ετών, ο […]