Διευρύνονται οι αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας

Το κινητό στο χέρι, η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη και η οδήγηση χωρίς κράνος δεν αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα της Τροχαίας. Οι Δημοτικές Αστυνομίες έχουν ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων για τον έλεγχο των οδηγών, το οποίο συμπληρώνεται και αποσαφηνίζεται μέσα από το νέο θεσμικό πλαίσιο. Η εγκύκλιος 23 του υπουργείου Εσωτερικών, με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 2026, διευκρινίζει τον τρόπο εφαρμογής του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, βάσει του νόμου 5314/2026. Το πλαίσιο περιλαμβάνει 31 επιμέρους πεδία ελέγχου του ΚΟΚ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θεσπίζονται 31 νέες παραβάσεις ή ότι όλες οι σχετικές αρμοδιότητες ανατίθενται για πρώτη φορά.

Από το παρκάρισμα έως τη χρήση κινητού και την άδεια οδήγησης

Οι ουσιαστικά νέες προσθήκες αφορούν πέντε σημεία: την ευθύνη του οδηγού για την ασφαλή μεταφορά των επιβατών, τους ειδικούς κανόνες για ποδήλατα, μοτοποδήλατα, μοτοσικλέτες και τρίτροχα, την ακινητοποίηση οχημάτων, τον έλεγχο της ισχύος των αδειών οδήγησης και την παράνομη στάση ή στάθμευση σε θέσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Πρόκειται για συγκεκριμένες επεκτάσεις των ήδη προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων στον τομέα της κυκλοφορίας.

Το πεδίο των ελέγχων είναι ευρύ και περιλαμβάνει υποδείξεις τροχονόμων, πινακίδες, διαγραμμίσεις, φωτεινούς σηματοδότες, σιδηροδρομικές διαβάσεις, σήμανση έργων και παράνομες διαφημιστικές παρεμβάσεις. Καλύπτει ακόμη κανόνες οδικής συμπεριφοράς, κίνηση σε μονόδρομους και κοινόχρηστους χώρους, προστασία των πεζών και συμμόρφωση προς τις υποδείξεις σχολικών τροχονόμων. Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι για καυσαέρια, θόρυβο, κάρτα καυσαερίων, τεχνικό έλεγχο οχημάτων, άδειες, πινακίδες και έγγραφα οδηγών. Στην καθημερινότητα των πόλεων περιλαμβάνονται επίσης η παράνομη στάθμευση, οι καταλήψεις οδών και πεζοδρομίων, η εναπόθεση υλικών, οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και οι ειδικές διατάξεις για τα ηλεκτρικά πατίνια.

Για τους οδηγούς, αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος δεν περιορίζεται απαραίτητα στο σημείο όπου έχουν σταθμεύσει το όχημά τους. Μπορεί να αφορά τη χρήση ζώνης ασφαλείας ή κινητού, τη χρήση κράνους και την ασφαλή μεταφορά παιδιών. Αντίστοιχα, ο έλεγχος των υποχρεώσεων που σχετίζονται με το ΚΤΕΟ δεν μετατρέπει τη Δημοτική Αστυνομία σε κέντρο τεχνικού ελέγχου, αλλά αφορά τη συμμόρφωση του ιδιοκτήτη και του οδηγού με τις απαιτήσεις του ΚΟΚ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κ. Πιερρακάκης: «Η δημοσιονομική αξιοπιστία είναι εθνική ισχύς»

Οι κυρώσεις δεν είναι ηπιότερες επειδή η παράβαση διαπιστώνεται από δημοτικό αστυνομικό. Ενδεικτικά, για την πρώτη παράβαση, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, κατά παράβαση των προβλεπόμενων κανόνων, επισύρει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Αντίστοιχη βασική κύρωση προβλέπεται για τον οδηγό που δεν φορά ζώνη ασφαλείας ή το προβλεπόμενο κράνος. Η παραβίαση σταθερού ερυθρού σηματοδότη τιμωρείται με πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 60 ημέρες, ενώ σε περίπτωση υποτροπής προβλέπονται αυστηρότερες ποινές. Πρόκειται για κυρώσεις που προβλέπει ο ισχύων ΚΟΚ και όχι για νέα πρόστιμα που εισάγει η εγκύκλιος.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην προστασία των θέσεων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Η ηλεκτροκίνηση ενός αυτοκινήτου δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την παραμονή του σε θέση φόρτισης, καθώς το όχημα πρέπει να φορτίζεται. Η εξαίρεση από την απαγόρευση αφορά τα ηλεκτροκίνητα οχήματα κατά τη διάρκεια της φόρτισής τους. Για την παράνομη στάση ή στάθμευση σε τέτοια θέση προβλέπεται πρόστιμο 30 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 10 ημέρες.

Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένοι περιορισμοί. Οι σχετικές αναφορές στην ταχύτητα αφορούν ορισμένες υποχρεώσεις προσαρμογής της στις συνθήκες και χρήσης αντιολισθητικών μέσων, χωρίς να ανατίθεται γενικά κάθε έλεγχος υπέρβασης του ορίου ταχύτητας. Εξαιρούνται επίσης συγκεκριμένοι έλεγχοι φορτηγών που αφορούν άδειες, πινακίδες και έγγραφα, ενώ ο έλεγχος της ισχύος της άδειας οδήγησης δεν καλύπτει οχήματα δημόσιας χρήσης και φορτηγά. Παράλληλα, αφαιρείται η ειδική αρμοδιότητα της παραγράφου 15 του άρθρου 38 για την κατάληψη οδοστρώματος, χωρίς να καταργούνται οι υπόλοιπες εξουσίες ελέγχου παράνομων καταλήψεων δρόμων και πεζοδρομίων.

Χειροπέδες, συλλήψεις και βάρδιες με συγκεκριμένους κανόνες

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές πτυχές του πλαισίου αφορά τον εξοπλισμό των δημοτικών αστυνομικών και τις δυνατότητες σύλληψης. Προβλέπονται αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και αστυνομική ράβδος, η οποία μπορεί να χρησιμοποιείται για λόγους άμυνας, καθώς και στολή, διακριτικά και υπηρεσιακή ταυτότητα. Οι συγκεκριμένες προβλέψεις, όπως και η δυνατότητα συλλήψεων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της υπηρεσίας, περιλαμβάνονταν ήδη στον νόμο 5003/2022 και δεν θεσπίστηκαν για πρώτη φορά με τη φετινή εγκύκλιο.

Το ισχύον άρθρο 358 προβλέπει ότι, για αξιόποινες πράξεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, οι δημοτικοί αστυνομικοί ασκούν καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου και έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν σε συλλήψεις σύμφωνα με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Αυτό δεν συνεπάγεται σύλληψη για κάθε παράβαση στάθμευσης. Η διοικητική παράβαση διαφέρει από την αξιόποινη πράξη που μπορεί να δικαιολογήσει νόμιμη σύλληψη. Ο πολίτης οφείλει να παρέχει τα απαραίτητα στοιχεία και να συνεργάζεται κατά τη διάρκεια νόμιμου ελέγχου, ενώ πράξεις όπως η απείθεια, η αντίσταση, η εξύβριση, η άσκηση βίας ή η απειλή βίας ενδέχεται να επιφέρουν ποινικές συνέπειες. Όπου προβλέπεται, παρέχεται συνδρομή από την ΕΛ.ΑΣ.

Η οργάνωση κάθε Δημοτικής Αστυνομίας εξαρτάται από τον πληθυσμό του δήμου και τον αριθμό των υπαλλήλων που διαθέτει. Για δήμους έως 15.000 κατοίκους, το όριο επάρκειας ορίζεται σε επτά δημοτικούς αστυνομικούς για την πρώτη κατηγορία αρμοδιοτήτων. Για πληθυσμό από 15.001 έως 50.000 κατοίκους απαιτούνται 15 και για δήμους από 50.001 έως 100.000 κατοίκους 30, για την πρώτη και τη δεύτερη κατηγορία. Στους δήμους με 100.001 κατοίκους και άνω, για όλες τις κατηγορίες αρμοδιοτήτων, το απαιτούμενο προσωπικό υπολογίζεται με τη διαίρεση του πληθυσμού διά του 2.000, σύμφωνα με τη νόμιμη στρογγυλοποίηση.

Οι διαφορές μεταξύ των δήμων φαίνονται στα παραδείγματα του υπουργείου, τα οποία βασίζονται σε στοιχεία της 31ης Μαΐου 2026 και όχι σε σημερινή καταμέτρηση προσωπικού. Η Αθήνα εμφανίζεται να διαθέτει 522 δημοτικούς αστυνομικούς, έναντι 322 που απαιτούνται, το Ηράκλειο Κρήτης 34 έναντι 90, το Ελληνικό–Αργυρούπολη οκτώ έναντι 30 και η Πάρος τρεις έναντι επτά. Τα στοιχεία αποτυπώνουν τις διαφορετικές δυνατότητες που έχει κάθε δήμος να εφαρμόσει στην πράξη το ίδιο θεσμικό πλαίσιο.

Η έλλειψη προσωπικού, πάντως, δεν σημαίνει ότι κάθε δημοτικός υπάλληλος αποκτά αυτομάτως δικαίωμα ελέγχου του ΚΟΚ. Το δημοτικό συμβούλιο μπορεί, με απόλυτη πλειοψηφία, να μεταφέρει σε άλλες υπηρεσίες μόνο τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες που προβλέπει ο νόμος και όχι το σύνολο των κυκλοφοριακών ελέγχων χωρίς διάκριση. Παράλληλα, μπορεί να αναθέτει πρόσθετες κατηγορίες αρμοδιοτήτων. Για τις αρμοδιότητες που ασκεί κάθε Δημοτική Αστυνομία εκδίδεται διαπιστωτική πράξη από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, η οποία πρέπει να δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του οικείου δήμου.

Αντίστοιχα, η δυνατότητα λειτουργίας σε 24ωρη βάση, με πρωινές, απογευματινές και νυχτερινές βάρδιες, συμπεριλαμβανομένων Κυριακών και αργιών, προβλέπεται ήδη στον Κανονισμό Λειτουργίας του 2025. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε δήμος διαθέτει υποχρεωτικά περιπολίες όλο το εικοσιτετράωρο, καθώς ο αριθμός των βαρδιών καθορίζεται από τον αρμόδιο προϊστάμενο. Ο ίδιος κανονισμός προβλέπει αμεροληψία, σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτών, ευγένεια και αποφυγή περιττής τραχύτητας ή αδικαιολόγητων ενεργειών.

Για τους πολίτες σημαντικό παραμένει και το δικαίωμα να αμφισβητήσουν μια κλήση. Οι παραβάσεις βεβαιώνονται είτε με έντυπο είτε με ηλεκτρονικό τρόπο, ενώ τις αντιρρήσεις εξετάζει ο προϊστάμενος της Δημοτικής Αστυνομίας ή, εφόσον δεν υπάρχει, ο δήμαρχος. Ο γενικός κανόνας του ΚΟΚ προβλέπει προθεσμία τριών ημερών από την επίδοση για την υποβολή αντιρρήσεων στην αρμόδια αρχή, με την επιφύλαξη των ειδικότερων διατάξεων. Για τον λόγο αυτό, οι πολίτες πρέπει να ελέγχουν ποια αρχή αναγράφεται στην κλήση και ποια είναι η ημερομηνία επίδοσής της.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των κλήσεων, αλλά η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων για την προστασία πεζών, επιβατών και οδηγών. Στόχος είναι να διατηρούνται ελεύθερες οι διαβάσεις και οι θέσεις που εξυπηρετούν ειδικές ανάγκες και να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους. Η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων συνεπάγεται αυξημένη ευθύνη τόσο για τους πολίτες που ελέγχονται όσο και για τα όργανα που διενεργούν τους ελέγχους.

Πηγή: newsauto.gr