ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων για αιθαλομίχλη: «Οι πολίτες δεν αναπνέουν ετήσιους μέσους όρους» – Σφοδρή κριτική στον Τσάφο

Κριτική στην κυβέρνηση και ειδικότερα στον υφυπουργό Περιβάλλοντος Νίκο Τσάφο ασκεί η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων, με αφορμή την χθεσινή απάντησή του στη Βουλή για την αιθαλομίχλη στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επίκληση των ετήσιων μέσων συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων, την ώρα που τα έντονα επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης κατά τους χειμερινούς μήνες εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία.

Στο κείμενο της παρέμβασης της ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων, που συνοδεύεται από συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος, χαρακτηρίζεται «εξοργιστική» η απάντηση του υφυπουργού και τίθεται ζήτημα ουσιαστικής προστασίας της δημόσιας υγείας. «Οι πολίτες δεν αναπνέουν ετήσιους μέσους όρους!», τονίζεται χαρακτηριστικά, με την επισήμανση ότι οι κάτοικοι των Ιωαννίνων εκτίθενται σε υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων κυρίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο υφυπουργός στη Βουλή, η μέση ετήσια συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων ΑΣ10 στα Ιωάννινα ήταν 32 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο το 2025, κάτω από το ισχύον ετήσιο όριο των 40 μικρογραμμαρίων. Ωστόσο, στην ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ. επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη τιμή υπερβαίνει κατά περισσότερο από δύο φορές την ετήσια κατευθυντήρια τιμή των 15 μικρογραμμαρίων που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στο αυστηρότερο ευρωπαϊκό ετήσιο όριο των 20 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο, το οποίο προβλέπεται να εφαρμοστεί από το 2030.

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η συμμόρφωση με το σημερινό νομοθετικό όριο δεν αρκεί για να αποτυπώσει την επιβάρυνση της δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα κατά τις ημέρες έντονης αιθαλομίχλης.

Η ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων επικαλείται επίσης στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, σύμφωνα με τα οποία τα Ιωάννινα κατατάσσονται στην 754η θέση μεταξύ 761 ευρωπαϊκών πόλεων ως προς την αξιολόγηση των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία. Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση μεταξύ των ελληνικών πόλεων που συμπεριλήφθηκαν στην αξιολόγηση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ο Γολγοθάς των Ελλήνων ηρώων του Έπους του 1940 συνεχίζεται…

Γίνεται ακόμη αναφορά σε εκτιμήσεις του Οργανισμού, που δημοσιεύθηκαν το 2025, σύμφωνα με τις οποίες 10.249 πρόωροι θάνατοι στην Ελλάδα το 2023 αποδίδονται στη μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια ΑΣ2,5, πάνω από την κατευθυντήρια τιμή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Το τελευταίο στοιχείο αφορά το σύνολο της χώρας και χρησιμοποιείται στην παρέμβαση για να αναδειχθούν οι ευρύτερες συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Ερωτήματα για τη στάση του υπουργείου Περιβάλλοντος

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνάντηση που είχαν πριν από λίγες ημέρες οι βουλευτές Ιωαννίνων της Νέας Δημοκρατίας, Μαρία Κεφάλα και Γιώργος Αμυράς, με τον υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Παπασταύρου. Οι δύο βουλευτές είχαν ανακοινώσει ότι ζήτησαν συγκεκριμένα μέτρα, τόσο άμεσης εφαρμογής όσο και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, για την αντιμετώπιση της αιθαλομίχλης. Η παρέμβαση αντιπαραβάλλει τη θέση αυτή με την απάντηση του υφυπουργού Νίκου Τσάφου στη Βουλή, θέτοντας το ερώτημα ποια είναι τελικά η κυβερνητική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Παράλληλα, ασκείται κριτική στην Περιφερειακή Αρχή για την αποτελεσματικότητα των διεκδικήσεών της προς την κεντρική κυβέρνηση.

Η ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων υπενθυμίζει ότι από το 2013 και το 2014 υπάρχει θεσμικό πλαίσιο για τη λήψη έκτακτων μέτρων κατά τις ημέρες αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, το οποίο περιλαμβάνει και πρόβλεψη επιδότησης ηλεκτρικής ενέργειας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ζητείται η επικαιροποίησή του, ώστε τα μέτρα να μπορούν να ενεργοποιούνται έγκαιρα και αποτελεσματικά στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων.

Ερωτήματα διατυπώνονται και για το πρόγραμμα επιδότησης αντλιών θερμότητας, προϋπολογισμού 5 εκατομμυρίων ευρώ, για το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο, δεν έχει παρουσιαστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.

Τρεις προτάσεις για την αντιμετώπιση της αιθαλομίχλης

Η παρέμβαση της ΕΛ.Α.Σ. Ιωαννίνων περιλαμβάνει τρεις βασικές προτάσεις προς την κυβέρνηση και την αυτοδιοίκηση.

Η πρώτη αφορά την έκδοση νέας ή επικαιροποιημένης Κοινής Υπουργικής Απόφασης, με σαφή επιστημονικά κριτήρια για την ενεργοποίηση έκτακτων μέτρων και οικονομική στήριξη των νοικοκυριών, ιδιαίτερα μέσω της μείωσης του κόστους ηλεκτρικής θέρμανσης.

Η δεύτερη προβλέπει στοχευμένη επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης για τα νοικοκυριά του λεκανοπεδίου, ως μεταβατική παρέμβαση μέχρι να καταστούν περισσότερο προσιτές οι καθαρότερες μορφές θέρμανσης. Στόχος είναι να περιοριστεί η χρήση ξύλου και άλλων στερεών καυσίμων.

Η τρίτη αφορά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, με ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, προστασία ευάλωτων νοικοκυριών, ανάπτυξη ενεργειακών κοινοτήτων, παρεμβάσεις βιώσιμης κινητικότητας και συστηματική παρακολούθηση των ατμοσφαιρικών ρύπων.

Η παρέμβαση καταλήγει ζητώντας από την κυβέρνηση να αναλάβει συγκεκριμένες νομοθετικές και χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες και από την Περιφέρεια Ηπείρου και τον Δήμο Ιωαννιτών να διεκδικήσουν δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα. «Η προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορεί να περιμένει άλλο», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.