Ο Γολγοθάς των Ελλήνων ηρώων του Έπους του 1940 συνεχίζεται…

Του καθηγητή Παναγιώτη Μπάρκα, από Αργυρόκαστρο

Το Έπος του 1940-41 σημαδεύει αναμφίβολα το πιο πρόσφατο ιστορικό σταθμό εθνικής ευπρέπειας σε παγκόσμια κλίμακα. Δε αφορά απλώς την πρώτη νίκη κατά της σκληρότερης πολεμικής μηχανής στον μεγαλύτερο πόλεμο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Σηματοδότησε και την αλλαγή του ρου αυτού του πολέμου υπέρ της νίκης, της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της προόδου. Η εποποιΐα αυτή είναι συμπυκνωμένη σε μία μόνο λέξη «ΟΧΙ»

Όπως είναι γνωστό, η δόξα του γράφτηκε στα βουνά της Ηπείρου στην Αλβανία, όπου περισσότερες από οκτώμισι χιλιάδες Έλληνες ήρωες ερχόμενοι κατευθείαν από τον Λεωνίδα πότισαν με το αίμα τους την προσδοκία των λαών.

85 χρόνια τώρα, οι ανάξιοι απόγονοί τους γιορτάζουμε κάθε 28^η Οκτωβρίου την λαμπρή αυτή επέτειο. Όμως εγωιστικά και περιφρονητικά ως προς τους Ήρωες, στους οποίους επιφυλάξαμε τραγική μεταθανάτια περιπέτεια.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΗΡΩΕΣ;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Δίστρατο Κόνιτσας: Υπογράφηκε σύμβαση για έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης δρόμων

85 χρόνια μετά ζουν τον δικό τους Γολγοθά στην αναζήτηση  ενός ανθρώπινου δικό τους τάφο.

Γράφοντας με το αίμα τους το θρυλικό Έπος και έχοντας βασική προτεραιότητα τη Νίκη και τη Λευτεριά, κηδεύονταν στο μετερίζι, δίπλα στο μέτωπο. Η γνωστή άτακτη υποχώρηση τον Απριλο-Μάη του 1941, άφησε τα οστά των ηρώων σκόρπια, ως άγραφα, αλλά και ξεχασμένα μνημεία της λευτεριάς, ή ως ανείπωτη τραγωδία.

Ένα χρόνο μετά, ειδικό σύνταγμα του εχθρικού ιταλικού στρατού, φρόντισε την τακτοποίηση σε διάσπαρτα νεκροταφεία, δίπλα στους δικούς τους νεκρούς σκοτωμένους από τους Έλληνες, 6 300  Ελλήνων πεσόντων.  Δυόμισι χιλιάδες νεκροί Ήρωες είχαν χαθεί από τότε.

ΛΙΓΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Για πρώτη φορά η Ελληνική πλευρά θυμήθηκε τους Έλληνες πεσόντες στο Αλβανικό Μέτωπο το 1981. Η τότε κομμουνιστική αλβανική κυβέρνηση απάντησε θετικά στο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης  για τον εντοπισμό και συγκέντρωση των οστών των Ελλήνων πεσόντων. (Είχε προηγηθεί η εκστρατεία των Ιταλών το 1965-66, κατά την οποία απόσυρε τα οστά  των Ιταλών νεκρών). Προς το συγκεκριμένο σκοπό η Αλβανική κυβέρνηση σχημάτισε μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων. Εντοπίσθηκαν 6300 τάφοι. Ίδιος αριθμός με εκείνον των Ιταλών.

Η προσπάθεια στάθηκε μάταιη εφόσον η αλβανική κομμουνιστική κυβέρνηση διαφώνησε με την Αθήνα. Η Αλβανία πίστευε ότι και η Ελλάδα θα έπαιρνε τους νεκρούς της, όπως η Ιταλία.  Η Αθήνα μήνυσε ότι είναι στον τόπο τους. Το θέμα θα θεωρηθεί λήξαν το 1985-87.

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

Δέκα χρόνια αργότερα, 1997-98, η Αλβανική πλευρά θα δεχτεί την πρόταση της Ελλάδας για την ανέγερση τριών στρατιωτικών νεκροταφείων. Ένα στην Κορυτσά, ένα στην Πρεμετή και ένα στο Αργυρόκαστρο, στο Βουλιαράτες, όπου υπήρχε από το 1940 . Η υπόσχεση των Αλβανών δινότανε ως αντάλλαγμα της οικονομικής βοήθειας που αναλάμβανε η Ελλάδα για την ανασυγκρότηση του αλβανικού στρατού και ανέρχονταν σε δέκα δις δραχμές. Η ισχύ της αλβανικής δέσμευσης έληξε με το που ολοκληρώθηκε η εκταμίευση  του ανωτέρου χρηματικού ποσού.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΑΛΒΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

Τη δική του πορεία στο θέμα εντοπισμού, εκταφής και συγκέντρωσης των οστών των Ελλήνων Μαρτύρων του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου, χάραξε και ο σύλλογος  «Οι Πεσόντες του ’40». Ιδρύθηκε το 1998 από Ελληνικής και Αλβανικής εθνικότητας απόστρατους αξιωματικούς του Αλβανικού στρατού ως πολιτιστικός σύλλογος για την προστασία της μνήμης των πεσόντων του Ελληνικού Έπους του ’40 στα βουνά της Αλβανίας. Ανάπτυξε σημαντική δράση. Εντόπισε και συνέταξε χ΄λαρτες και εκθέσεις για τα οστά πάνω των έξι χιλιάδων οστών των Ελλήνων πεσόντων και συγκέντρωσε τα οστά περίπου πεντακοσίων.

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

Την Άνοιξη του 2006 μεταξύ των αντίστοιχων υπουργείων αμύνης των δύο χωρών συνάφθηκε συμφωνία ανέγερσης των τριών νεκροταφείων των Ελλήνων πεσόντων του έπους του ’40 στο Αλβανικό έδαφος.

Η συμφωνία θεωρήθηκε άκυρη λόγω του ότι η υπογραφή τέτοιας συμφωνίας είναι αρμοδιότητα της Βουλής.

Η ελληνική πλευρά κατάφερε  την ανέγερση δύο στρατιωτικών νεκροταφείων: Την ανακαίνιση και διεύρυνση των υπάρχοντος στο Βουλιαράτη και την ανέγερση του γνωστού  στην Μονή του Αγίου Νικολάου στην κλεισούρα, χωρητικότητας  δύο περίπου χιλιάδων ταφών.

ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΤΟΥ 2006, ΑΜΑΥΡΩΝΕΙ ΤΟΥΣ ΗΡΩΕΣ

Δύο μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας  του 2006 μεσολάβησε και ένα σκάνδαλο αμαύρωσης της δόξας των Ελλήνων Ηρώων. Μια περίεργη και ανάμικτη ομάδα ανθρώπων (Έλληνες μειονοτικοί, Αλβανοί, η εκκλησία κλπ), οι οποίοι δεν είχαν καμιά σχέση με τις διμερείς στρατιωτικές επιτροπές εμπειρογνωμόνων, αλλά με την παρότρυνση της ελληνικής Πρεσβείας στα Τίρανα και της αλβανικής αυτοκέφαλης ορθόδοξης εκκλησίας, έβαλε μπρος εκστρατεία εκταφής και συγκέντρωσης οστών «Ελλήνων πεσόντων». Η εκταφή άρχισε μάλιστα, εκεί που επίσημα και το ελληνικό κράτος γνώριζε ότι δεν υπήρχαν οστά Ελλήνων πεσόντων, ή τουλάχιστον είχαν μετακομιστεί από το 1981-83. Πρόκειται για την εκκλησία της Κοσσίνας στην Πρεμετή.

Η επιχείρηση, η οποία γινότανε υπό την στενή παρακολούθηση των αλβανικών μυστικών υπηρεσιών, προέκυψε ότι δεν αφορούσε την εκταφή οστών ελλήνων πεσόντων, αλλά παλιών κοινών νεκρών της περιοχής. Πρόκειται επίσης για σκάνδαλο διαφθοράς.

Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

Η αναθέρμανση των Ελληνο-αλβανικών σχέσεων, οδήγησε στη νέα διακρατική συμφωνία για τα οστά των Ελλήνων πεσόντων του 2009. Μάλιστα προβλέπει και την αλβανική συμμετοχή στους επίσημους εορτασμούς στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο των Ελλήνων Πεσόντων του Βουλαρατιού. Η συμφωνία επικυρώθηκε  από την αλβανική Βουλή του 2010, ενώ η ενεργοποίησή της  επί του πεδίου θα αρχίσει το Γενάρη του 2018.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΤΑΦΟΙ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ

Κατά τα στοιχεία του Συλλόγου απόστρατων Αξιωματικών:

1200 στην Πρεμετή δίπλα στο σημερινό στάδιο. (Όσοι τάφοι σώθηκαν από την κατασκευή του σταδίου εξαφανίζονται σήμερα από τις νέες οικοδομές )

560 στο Δέλβινο, κοντά στη Μέση Γεωργική σχολή.

800 στη Κορυτσά

600 στην Ερσέκα

400 σε τέσσερα νεκροταφεία στο Γκολίκου.

Τα νεκροταφεία στο Δέλβινο , Κορυτσά και Ερσέκα έχουν εξαφανιστεί.

Οι υπόλοιποι….

ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ  Η ΑΝΕΥΡΕΣΗ ΟΣΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ

Το πιο πληκτικό σημείο στην κάθε επέτειο αποτυπώνει η επιχείρηση για την εφαρμογή επί του πεδίου της διακρατικής συμφωνίας για τον εντοπισμό, εκταφή, ταυτοποίηση και ταφή των οστών των Ελλήνων πεσόντων. Από την υπογραφή και την επικύρωση της συμφωνίας πέρασαν περίπου 16 χρόνια και 8-9 χρόνια από την έναρξη της εφαρμογής. Φάνηκε ότι ύστερα από 78 χρόνια θα λάμβανε σάρκα και οστά η διόρθωση της εθνικής ντροπής. Οι οκτώμισι χιλιάδες Έλληνες πεσόντες που έπεσαν στο Έπος του 40 θα έβρισκαν τελικά έναν αξιοπρεπή τάφο, αντί τα κράκουρα  των αλβανικών βουνών.

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ;!

Το 2018 ακούσαμε και επικρίναμε την επιφυλακτική τοποθέτηση ότι θα θεωρηθεί επιτυχία αν εντοπιστούν, και τακτοποιηθούν τουλάχιστον δύο χιλιάδες οστά πεσόντων.

Τότε δε διορίστηκε χρονική περίοδο για την περισυλλογή των οστών των Ελλήνων Πεσόντων Πέρασαν 8-9 χρόνια. Ο συνολικός αριθμός των οστών των Ελλήνων πεσόντων που μπόρεσαν να πετύχουν αξιοπρεπώς την ανθρώπινη μεταθανάτια προσδοκία, για έναν τάφο, αγγίζει μόλις τους 1700. (Και ας είναι καλά οι 720 τάφοι στη Σαϊμόλα της Κλεισούρας, που άφησε άθιχτους το καθεστώς για να ρίχνει όποτε χρειάζονταν στάχτη στα μάτια της Ελλάδας και οι 500 τάφοι που είχε συγκεντρώσει ο Σύλλογος των απόστρατων)

ΤΟ ΧΑΛΙ ΤΗΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ, Ή Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΤΗΣ ΝΕΚΡΗΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ

Είναι ωστόσο γεγονός ότι μέχρι πριν δύο χρόνια παρατηρούνταν μια σοβαρή δουλειά, με σχέδιο δράσης που αφορούσε το κάθε παρόν και το μέλλον. Από τότε μέχρι σήμερα εντοπίστηκαν και τακτοποιήθηκαν τα οστά περίπου 100 Ελλήνων πεσόντων. Μάλιστα και το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται στην προεργασία της ελληνικής κεφαλής της προηγούμενης μικτής επιτροπής.

Το θέμα δεν εστιάζεται μόνο στα μικρά απογοητευτικά νούμερα. Περισσότερο στην έλλειψη προοπτικής. Οι νέοι Έλληνες επικεφαλής στη μικτή επιτροπή, ίσως χωρίς να το συνειδητοποιούν έχουν εισέλθει στην ταχτική που θυμίζει την αρχαία Πηνελόπη του Οδυσσέα.

Δεν έχουν οριστεί χρονικά περιθώρια λήξης της περισυλλογής των οστών. Έτσι, η οκνή δράση της επιτροπής εξασφαλίζει στα μέλη της  την παράταση της καλοπληρωμής. Ο μισθός του μέλους της μικτής επιτροπής, αγγίζει τα όρια του Α’ διπλωμάτη. Επίσης, ενώ το έργο δεν προχωράει, αυξήθηκαν οι κοινωνικές σχέσεις τα τραπεζώματα και τα δώρα προς την αλβανική πλευρά (!!).

Οι παρούσες εξελίξεις και ο ελάχιστος αριθμός οστών Ελλήνων Πεσόντων, δεν μετράει απλώς στην αύξηση του κόστους, αλλά περισσότερο στην παγίδευση της ιστορικής ελπίδας.