Ελεύθερο πανεπιστήμιο με φοιτητές που δεν καταλαβαίνουν τι διαβάζουν;

Τα αποτελέσματα του προγράμματος PISA δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για ωραιοποίηση. Οι Έλληνες μαθητές υπολείπονται σε βασικές γνώσεις και δεξιότητες. Στην ανάγνωση, στα μαθηματικά, στις φυσικές επιστήμες. Και το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτό ακριβώς θα συζητήσουν κάποτε σοβαρά οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας ή αν θα συνεχίσουμε να εξαντλούμε τη δημόσια συζήτηση στο πώς θα μπουν τα παιδιά στο Πανεπιστήμιο, αντιπαράθεση που ενόψει εκλογών έρχεται δυστυχώς σε πρώτο πλάνο, για λόγους που δε συμβαδίζουν με τις ανάγκες της κοινωνίας μας.

Για να το πούμε όσο πιο απλά γίνεται: βασικός στόχος της εκπαίδευσης είναι να μαθαίνει γράμματα στα παιδιά. Και το PISA (Programme for International Student Assessment) δείχνει ότι εδώ έχουμε πρόβλημα.

Και γι’ αυτό ακριβώς προκαλεί εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται ξανά η πολιτική συζήτηση για την Παιδεία. Από τη μία πλευρά, οι προεκλογικές εξαγγελίες της αντιπολίτευσης περιστρέφονται συνήθως γύρω από την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τον αριθμό των εισακτέων, τη βάση εισαγωγής ή την κατάργηση περιορισμών. Από την άλλη, η κυβέρνηση έχει ήδη ανοίξει τον εθνικό διάλογο για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Καλά όλα αυτά. Αλλά το κρίσιμο ερώτημα προηγείται: Τι ακριβώς θα εξετάζουμε στο Εθνικό Απολυτήριο, αν ένα μεγάλο μέρος των παιδιών φτάνει στα 15 χωρίς να κατανοεί επαρκώς αυτό που διαβάζει;

Το πρόβλημα της ελληνικής Παιδείας δεν είναι πρωτίστως ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά θα περάσουν στο Πανεπιστήμιο. Είναι τι ξέρουν όταν φτάνουν εκεί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ο Μητσοτάκης δεν νιώθει πια τόσο άνετα…

Και σήμερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, αυτό γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο. Γιατί όσο περισσότερη πληροφορία παράγεται αυτόματα, τόσο σημαντικότερη γίνεται η ικανότητα του ανθρώπου να την κατανοεί, να την αξιολογεί και να την αμφισβητεί.

Κι όμως, εμείς συχνά συμπεριφερόμαστε σαν να βρισκόμαστε ακόμη σε μια κοινωνία όπου η μεγάλη οικογενειακή επιτυχία είναι απλώς να «περάσει το παιδί στο Πανεπιστήμιο» και να ανέβει η σχετική ανάρτηση της μάνας και του πατέρα με την επιτυχία στα social media.

Την ίδια ώρα, άλλες χώρες έχουν αρχίσει ήδη να αναθεωρούν επιλογές που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν περίπου αυτονόητα προοδευτικές. Η Σουηδία, για παράδειγμα, έχει ξεκινήσει οργανωμένη επιστροφή στα έντυπα βιβλία, στο χαρτί και στη γραφή, περιορίζοντας την άκριτη χρήση ψηφιακών εργαλείων στις μικρές ηλικίες.

Εμείς αντίθετα συχνά παρουσιάζουμε τον ψηφιακό πίνακα περίπου ως απόδειξη εκπαιδευτικού εκσυγχρονισμού. Περισσότερες οθόνες σε παιδιά που ήδη περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας τους μπροστά σε οθόνες.

Το PISA είναι ένα από τα καμπανάκια που χτυπούν δυνατά στα αυτιά του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Μπορεί κάποιοι συνδικαλιστές να μη θέλουν να το ακούν. Μπορεί διάφοροι νεολουδίτες της εκπαιδευτικής συζήτησης να απορρίπτουν συνολικά κάθε διεθνή αξιολόγηση. Μπορεί και η εκάστοτε κυβέρνηση να βολεύεται περισσότερο να ανακοινώνει tablets, διαδραστικούς πίνακες και νέες εξετάσεις.

Όμως μια υπεύθυνη εθνική πολιτική για την Παιδεία θα έπρεπε να ξεκινά από αυτό το πολύ πιο πεζό και πολύ πιο δύσκολο: Να μάθουν πρώτα τα παιδιά να διαβάζουν, να καταλαβαίνουν, να γράφουν και να σκέφτονται.

Και μετά μπορούμε να συζητήσουμε με την ησυχία μας αν θα μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο με Πανελλαδικές, με Εθνικό Απολυτήριο ή με οποιοδήποτε άλλο σύστημα.