Ελλάδα: Η ακρίβεια «γονατίζει» τα νοικοκυριά – Το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας στην ΕΕ

Η Ελλάδα στην κορυφή της ανησυχίας για την ακρίβεια στην ΕΕ

Το 78% των Ελλήνων δηλώνει πλέον ότι η ακρίβεια αποτελεί ένα από τα δύο μεγαλύτερα προσωπικά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σημαντική απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η εικόνα αυτή αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση, όχι μόνο λόγω της πορείας του πληθωρισμού, αλλά κυρίως επειδή η κοινωνική πίεση αποκτά σταθερά και μόνιμα χαρακτηριστικά. Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι η οικονομική βελτίωση αποτυπώνεται στους δείκτες, χωρίς όμως να μεταφέρεται στην καθημερινότητα.

Η διαπίστωση αυτή προκαλεί προβληματισμό τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες, καθώς η Ελλάδα εμφανίζει πλέον τη μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στη μακροοικονομική εικόνα και στην κοινωνική αίσθηση ευημερίας.

Στέγαση, ενέργεια και εισόδημα εντείνουν την πίεση

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στον πληθωρισμό. Συνδέεται άμεσα με το αυξημένο στεγαστικό κόστος, τις τιμές ενέργειας, τη συμπίεση του διαθέσιμου εισοδήματος και τη διαρκή αίσθηση οικονομικής ανασφάλειας που παραμένει ενεργή μετά από δεκαπέντε χρόνια διαδοχικών κρίσεων.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα καταγράφει σήμερα το υψηλότερο στεγαστικό βάρος στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, το 26,4% των νοικοκυριών δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης βρίσκεται στο 7,7%.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Συντάξεις Ιουνίου: Πότε πληρώνονται ΟΑΕΕ, ΙΚΑ και Δημόσιο

Παράλληλα, η χώρα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού με ποσοστό 27,5%, έναντι 21,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Στο οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι οι συγκεκριμένοι δείκτες ασκούν έντονη κοινωνική πίεση, παρά τις θετικές επιδόσεις σε ανάπτυξη και οικονομικές αναβαθμίσεις.

Η ακρίβεια αλλάζει τη συμπεριφορά των καταναλωτών

Στελέχη μεγάλων αλυσίδων λιανεμπορίου περιγράφουν μια νέα περίοδο αυξημένης καταναλωτικής επιφυλακτικότητας, η οποία γίνεται πιο έντονη από τον Απρίλιο και μετά.

Οι καταναλωτές στρέφονται πλέον σε μικρότερες αγορές, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις προσφορές και περιορίζουν αισθητά τις μη απολύτως αναγκαίες δαπάνες.

Η μεταβολή αυτή συνδέεται με τη νέα άνοδο τιμών σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Απρίλιο, καταγράφηκαν αυξήσεις σε κρίσιμες κατηγορίες της καθημερινότητας:

• Βενζίνη +17,1%
• Ηλεκτρισμός +14%
• Πετρέλαιο θέρμανσης +53,2%
• Φυσικό αέριο +19,3%
• Πετρέλαιο κίνησης +32,4%
• Ενοίκια +7,6%
• Αεροπορικά εισιτήρια +18,6%
• Εστίαση +6,7%

Σημαντικές πιέσεις συνεχίζονται και στα τρόφιμα:

• Μοσχάρι +19,2%
• Κρέατα γενικά +10,4%
• Αρνί και κατσίκι +13,3%
• Ψάρια αλίπαστα +13,9%
• Καφές +7,9%

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στις κατηγορίες που επιβαρύνουν περισσότερο τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, ενισχύοντας την αίσθηση ότι το πραγματικό κόστος ζωής αυξάνεται περισσότερο από όσο αποτυπώνουν οι γενικοί δείκτες.

Το στεγαστικό εξελίσσεται στο μεγαλύτερο κοινωνικό μέτωπο

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο αυξάνονται οι εκτιμήσεις ότι το στεγαστικό αποτελεί πλέον το δυσκολότερο κοινωνικό μέτωπο της επόμενης περιόδου.

Η πίεση από τα ενοίκια επεκτείνεται βαθιά στη μεσαία τάξη, ενώ οι αυξημένες τιμές αγοράς κατοικίας σε πολλές περιοχές της χώρας δημιουργούν ένα σχεδόν απαγορευτικό περιβάλλον για νέα νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία, η Ελλάδα δεν εμφανίζει μόνο υψηλό στεγαστικό κόστος, αλλά και το πιο δυσανάλογο στεγαστικό βάρος σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και νοικοκυριά με σταθερή εργασία να αισθάνονται οικονομικά πιεσμένα.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος κατοικίας, τα αυξημένα ενοίκια, την περιορισμένη προσφορά ακινήτων και το ακριβότερο κόστος χρηματοδότησης λόγω επιτοκίων.

Στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου έχουν επανέλθει σενάρια νέων παρεμβάσεων για τη στέγη, ωστόσο το δημοσιονομικό περιθώριο χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα περιορισμένο.

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά την ελληνική εικόνα

Η κατάσταση στην Ελλάδα παρακολουθείται πλέον στενά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όχι λόγω κινδύνου δημοσιονομικού εκτροχιασμού, αλλά εξαιτίας της έντονης κοινωνικής πίεσης που καταγράφεται παρά τη βελτίωση βασικών οικονομικών μεγεθών.

Σε πρόσφατες ευρωπαϊκές αξιολογήσεις, η Ελλάδα περιγράφεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα οικονομίας όπου η κοινωνική αίσθηση ευημερίας αποσυνδέεται από τους μακροοικονομικούς δείκτες.

Η διαπίστωση αυτή έχει ήδη ανοίξει συζητήσεις στις Βρυξέλλες σχετικά με το κατά πόσο οι παραδοσιακοί οικονομικοί δείκτες επαρκούν πλέον για να αποτυπώσουν την πραγματική κατάσταση των κοινωνιών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον σε δείκτες όπως:

• η καταναλωτική εμπιστοσύνη
• η στεγαστική επιβάρυνση
• η κοινωνική αντοχή
• η αγοραστική δύναμη
• ο πραγματικός πληθωρισμός των νοικοκυριών

Η ελληνική περίπτωση αντιμετωπίζεται ως πιθανός προπομπός ευρύτερων κοινωνικών πιέσεων στην Ευρώπη, εφόσον η νέα περίοδος ακρίβειας αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.

Εντείνεται η κοινωνική δυσαρέσκεια

Το βασικό πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν εκφράζεται κυρίως πολιτικά, αλλά μέσα από τη στάση των νοικοκυριών απέναντι στην οικονομία.

Οι περισσότεροι δείκτες ψυχολογίας σχετικά με την κατανάλωση επιδεινώνονται, ενώ η πρόθεση για μεγάλες αγορές υποχωρεί, η αποταμίευση μειώνεται και η ανασφάλεια για το μέλλον αυξάνεται.

Η πίεση αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει την εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας και να προστατεύσει την επενδυτική αξιοπιστία της χώρας.

Ωστόσο, όσο η ακρίβεια επιμένει, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πειστεί η κοινωνία ότι η οικονομική βελτίωση μεταφράζεται σε ουσιαστική ανακούφιση στην καθημερινότητα, εντείνοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στη μακροοικονομική σταθερότητα και στην κοινωνική αίσθηση οικονομικής ασφυξίας.