Μελέτη: Τα κουνούπια μπορούν να «μάθουν» τη μυρωδιά του εντομοαπωθητικού και να πλησιάζουν περισσότερο

Τα κουνούπια μπορούν να μάθουν να συνδέουν τη μυρωδιά του DEET, του πιο κοινού εντομοαπωθητικού, με την προοπτική ενός γεύματος, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε σήμερα στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Experimental Biology.

Οι ερευνητές κατάφεραν να «εκπαιδεύσουν» κουνούπια με μέθοδο παρόμοια με εκείνη του γνωστού πειράματος του Παβλόφ, όπου τα σκυλιά έμαθαν να συνδέουν την άφιξη της τροφής με τον ήχο ενός κουδουνιού.

Τα ευρήματα δεν αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του DEET

Παρά τα εργαστηριακά αποτελέσματα, που προέκυψαν κάτω από πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, ο ομότιμος καθηγητής του Ινστιτούτου Βιολογίας των Εντόμων στο Πανεπιστήμιο της Τουρ, Κλαούντιο Λαζάρι, τόνισε ότι δεν αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα του DEET.

Η δραστική ουσία Ν,Ν-διαιθυλο-μετα-τολουαμίδιο αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1940 και, σύμφωνα με τον Λαζάρι, έχει βοηθήσει να σωθούν πολλές ζωές σε όλον τον κόσμο.

Όπως υπογράμμισε, το DEET αποτελεί «την απόλυτη αναφορά όσον αφορά τα απωθητικά» και χρησιμοποιείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την καταπολέμηση της μετάδοσης ασθενειών που προκαλούνται από κουνούπια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Εξέταση αίματος μπορεί να ανιχνεύσει το Αλτσχάιμερ δεκαετίες πριν από τα συμπτώματα

Γιατί χρειάζονται νέες ουσίες

Ο Κλαούντιο Λαζάρι σημείωσε ότι χρειάζεται να αναπτυχθούν νέες ουσίες, πιο αποτελεσματικές, φιλικότερες προς το περιβάλλον και λιγότερο αλλεργιογόνες.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες επιχειρούν να κατανοήσουν πώς ακριβώς δρουν τα απωθητικά στα έντομα, καθώς, όπως ανέφερε, δεν είναι ακόμη σαφές γιατί οι συγκεκριμένες δραστικές ουσίες είναι αποτελεσματικές στην απώθηση των κουνουπιών.

Το ερώτημα που εξετάζεται είναι αν έχουν νευροτοξική επίδραση, αν εμποδίζουν τα κουνούπια να εντοπίζουν την ανθρώπινη μυρωδιά ή αν απλώς τα κάνουν να αισθάνονται άσχημα.

Πώς έγινε το πείραμα

Στο πείραμα, οι ερευνητές ακινητοποίησαν κουνούπια πίσω από ένα υφασμάτινο δίχτυ και στη συνέχεια τους έδωσαν ένα σακουλάκι με ζεστό αίμα πρόβατου, ώστε να παρατηρήσουν με πόση προθυμία θα το τσιμπούσαν με την προβοσκίδα τους.

Τα κουνούπια του είδους Aedes aegypti, που μεταδίδει τον δάγγειο, τον ζίκα, τον κίτρινο πυρετό και τον τσικουνγκούνια, ενδιαφέρθηκαν έντονα για την τροφή. Όταν όμως τα σακουλάκια διαβρέχονταν με DEET, τα κουνούπια απομακρύνονταν.

Σε δεύτερη φάση, η ομάδα τάιζε τα κουνούπια για 20 δευτερόλεπτα με ζεστό αίμα, ενώ κατά τα τελευταία 10 δευτερόλεπτα του γεύματος ψέκαζε DEET. Το πείραμα επαναλήφθηκε τρεις φορές και στη συνέχεια τα κουνούπια εκτέθηκαν μόνο στην οσμή του εντομοαπωθητικού.

Τότε, το 60% των κουνουπιών προσπάθησε να τσιμπήσει το υφασμάτινο δίχτυ, χωρίς να υπάρχει πίσω του σακουλάκι με αίμα.

Το τεστ με τα χέρια και το DEET

Η Αγειλέν Ναλί, μέλος της ερευνητικής ομάδας, έδειξε στα «εκπαιδευμένα» κουνούπια τα χέρια της, εκ των οποίων το ένα ήταν καθαρό και το άλλο ψεκασμένο με DEET.

Τα κουνούπια κινήθηκαν προς το χέρι που είχε ψεκαστεί με το εντομοαπωθητικό, γεγονός που προκάλεσε έκπληξη στους ερευνητές.

Η ίδια διαδικασία επαναλήφθηκε με ζάχαρη αντί για αίμα, καθώς τα κουνούπια τρέφονται και με νέκταρ, με τα αποτελέσματα να παραμένουν ίδια.

Τι δείχνει η αντίδραση των κουνουπιών

Σύμφωνα με τον Λαζάρι, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν είναι η χημεία του μορίου που το καθιστά τοξικό για τα κουνούπια, αλλά ότι η απώθηση προκαλείται από τον τρόπο με τον οποίο το κουνούπι ερμηνεύει την πληροφορία.

Ο Κλεμάν Βινοζέρ, συν-συγγραφέας της μελέτης και βιοχημικός στο Virginia Tech, εκτίμησε ότι ο εγκέφαλος του κουνουπιού μπορεί να τροποποιήσει την αντίδρασή του με βάση την εμπειρία του.

Τι ισχύει στη φύση

Ο Λαζάρι εμφανίστηκε καθησυχαστικός, σημειώνοντας ότι, αν και στο πείραμα τα κουνούπια έμαθαν σχετικά γρήγορα να μην απωθούνται από το εντομοαπωθητικό, στη φύση θα απαιτούνταν πολύ ιδιαίτερες συνθήκες για να συμβεί το ίδιο.

Στον πραγματικό κόσμο, όπως υπογράμμισε, είναι σημαντικό να τηρούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή, καθώς το DEET διατίθεται σε διαφορετικές συγκεντρώσεις και σε διαφορετικά απωθητικά, με αποτέλεσμα ο τρόπος χρήσης του να μπορεί να ποικίλλει.