Ψηφιακές απάτες: Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει το ψέμα να μοιάζει αληθινό

Μια τηλεφωνική κλήση από κάποιον που ακούγεται ακριβώς όπως ένα συγγενικό πρόσωπο, ένα τραπεζικό μήνυμα χωρίς κανένα ορθογραφικό λάθος ή ένα βίντεο με γνωστό πρόσωπο που διαφημίζει μια επένδυση μπορεί να κρύβουν μια καλοστημένη απάτη.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο δρουν οι διαδικτυακοί απατεώνες, επιτρέποντάς τους να δημιουργούν πειστικά μηνύματα, να αντιγράφουν ανθρώπινες φωνές και να κατασκευάζουν βίντεο που δύσκολα διακρίνονται από τα πραγματικά.

Τα τελευταία ευρωπαϊκά στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος, καθώς ολοένα περισσότεροι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με ψηφιακές απόπειρες εξαπάτησης.

Σύμφωνα με Ευρωβαρόμετρο που δημοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 2026:

• 74% των εργαζομένων στην ΕΕ δήλωσε ότι έχει αντιμετωπίσει ύποπτα ηλεκτρονικά μηνύματα ή συνδέσμους στον χώρο εργασίας.

  

  ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

  Αθήνα: Ύποπτη βαλίτσα κινητοποίησε την Αστυνομία – Άδεια αποδείχθηκε στον έλεγχο

• Μόλις 48% θεωρεί ότι μπορεί να αναγνωρίσει ένα παραποιημένο βίντεο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.

• 15% ανέφερε περιστατικά απάτης με περιεχόμενο παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη.

Τα ευρήματα έρχονται στο προσκήνιο τον Οκτώβριο, κατά τον οποίο πραγματοποιείται ο Ευρωπαϊκός Μήνας Κυβερνοασφάλειας.

Από τα παραπλανητικά μηνύματα στις ψεύτικες φωνές

Μία από τις συνηθέστερες μορφές διαδικτυακής απάτης παραμένει το phishing, δηλαδή η προσπάθεια υποκλοπής προσωπικών ή οικονομικών στοιχείων μέσω παραπλανητικών μηνυμάτων και ιστοσελίδων.

Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει πλέον στους δράστες να δημιουργούν μηνύματα με σωστή γλώσσα, επαγγελματική εμφάνιση και ύφος που θυμίζει την επικοινωνία τραπεζών, εταιρειών ή δημόσιων οργανισμών.

Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Κυβερνοασφάλειας (ENISA) για το 2025, το phishing αντιστοιχούσε περίπου στο 60% των αναγνωρισμένων αρχικών μεθόδων πρόσβασης στα συστήματα που εξετάστηκαν.

Η Europol έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται για τη δημιουργία εξατομικευμένων μηνυμάτων, αξιοποιώντας πληροφορίες για τα υποψήφια θύματα.

Οι απάτες μπορεί να εμφανίζονται με διαφορετικές μορφές:

• Ψεύτικα τραπεζικά μηνύματα: Ζητούν επιβεβαίωση λογαριασμών, κωδικών ή στοιχείων καρτών.

• Ειδοποιήσεις παράδοσης δεμάτων: Περιλαμβάνουν συνδέσμους προς πλαστές ιστοσελίδες.

• Τηλεφωνικές κλήσεις με κλωνοποιημένη φωνή: Μιμούνται συγγενείς ή συνεργάτες που ζητούν επειγόντως χρήματα.

• Παραποιημένα βίντεο: Εμφανίζουν γνωστά πρόσωπα να προωθούν ανύπαρκτες επενδυτικές ευκαιρίες.

Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα λεγόμενα deepfakes, τα οποία χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να αναπαράγουν την εικόνα ή τη φωνή ενός ανθρώπου.

Έτσι, ένα βίντεο ή μια ηχογράφηση μπορεί να εμφανίζει κάποιον να κάνει δηλώσεις που δεν πραγματοποίησε ποτέ.

Οι δράστες αξιοποιούν συχνά την πίεση του χρόνου, τον φόβο ή την εμπιστοσύνη προς ένα οικείο πρόσωπο, ώστε να οδηγήσουν το θύμα σε βιαστικές αποφάσεις.

Ψεύτικα ηλεκτρονικά καταστήματα και επενδυτικές παγίδες

Η διαδικτυακή εξαπάτηση επεκτείνεται και στις ηλεκτρονικές αγορές, όπου πλαστά καταστήματα και παραπλανητικές διαφημίσεις μπορούν να εμφανίζονται ιδιαίτερα αξιόπιστα.

Οι επιτήδειοι δημιουργούν καλοσχεδιασμένες ιστοσελίδες, χρησιμοποιούν πειστικές περιγραφές προϊόντων και προβάλλουν προσφορές ή επενδύσεις που υπόσχονται υψηλά κέρδη.

Σύμφωνα με την έκθεση ENISA Threat Landscape 2026, οι διαδικτυακές επενδυτικές απάτες εκτιμάται ότι προκάλεσαν ζημιές περίπου 4 δισ. ευρώ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο το 2024, βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών που επικαλείται ο οργανισμός.

Η ιδιαίτερα χαμηλή τιμή ενός προϊόντος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρόκειται για απάτη. Ωστόσο, όταν συνοδεύεται από πίεση για άμεση πληρωμή ή από ασυνήθιστες απαιτήσεις, χρειάζεται προσοχή.

Πώς να προστατευτείτε από τις νέες απάτες

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων και των χρημάτων απαιτεί τόσο τεχνικά μέτρα όσο και προσεκτική αξιολόγηση των μηνυμάτων που λαμβάνουν οι χρήστες.

Οι βασικές πρακτικές ψηφιακής ασφάλειας περιλαμβάνουν:

1. Επιβεβαίωση της ταυτότητας του αποστολέα. Αν κάποιος ζητά χρήματα ή προσωπικά στοιχεία, επικοινωνήστε μαζί του από ανεξάρτητο, γνωστό αριθμό.

2. Αποφυγή ύποπτων συνδέσμων. Μην ανοίγετε συνδέσμους από μηνύματα που απαιτούν άμεση ενέργεια χωρίς προηγούμενη επαλήθευση.

3. Έλεγχο των ηλεκτρονικών καταστημάτων. Εξετάζετε την πραγματική διεύθυνση της ιστοσελίδας και τα στοιχεία του πωλητή.

4. Χρήση ισχυρών και διαφορετικών κωδικών. Ενεργοποιείτε την πολυπαραγοντική ταυτοποίηση όπου είναι διαθέσιμη.

5. Τακτική ενημέρωση συσκευών. Διατηρείτε ενημερωμένα τα λειτουργικά συστήματα, τις εφαρμογές, τα προγράμματα προστασίας και το λογισμικό του δρομολογητή.

6. Δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας. Αποθηκεύετε σημαντικά δεδομένα σε κατάλληλα προστατευμένους εξωτερικούς δίσκους ή άλλα ασφαλή μέσα.

Τα αντίγραφα ασφαλείας βοηθούν στην ανάκτηση αρχείων έπειτα από τεχνικό πρόβλημα ή κυβερνοεπίθεση, αλλά δεν αποτρέπουν από μόνα τους μια οικονομική απάτη.

Σε περίπτωση που έχουν αποκαλυφθεί τραπεζικοί κωδικοί ή στοιχεία καρτών, απαιτείται άμεση επικοινωνία με την τράπεζα μέσω των επίσημων καναλιών της.

Η αυξανόμενη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στις απάτες καθιστά ολοένα λιγότερο ασφαλή την εμπιστοσύνη αποκλειστικά στην εικόνα, στη φωνή ή στην εμφάνιση ενός μηνύματος. Η ανεξάρτητη επαλήθευση πριν από οποιαδήποτε πληρωμή ή κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων αποτελεί πλέον βασικό μέτρο προστασίας.