ΣτΕ: Στο αρχείο φορολογικές υποθέσεις του 2013-2017 λόγω παραγραφής

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς παραγραφής παλαιών φορολογικών υποθέσεων φέρνει η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η δεκαετής παραγραφή που είχε θεσπιστεί για συγκεκριμένες φορολογικές χρήσεις.

Η επταμελής σύνθεση του Β΄ Τμήματος του ανώτατου δικαστηρίου έκρινε ότι η δεκαετής παραγραφή που προβλέφθηκε με τον νόμο 4646/2019 για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017 αντίκειται στο Σύνταγμα, επαναφέροντας ως γενικό κανόνα την πενταετή παραγραφή. Παράλληλα, κρίθηκε ανίσχυρη και η διάταξη που προέβλεπε εικοσαετή παραγραφή για περιπτώσεις φοροδιαφυγής.

Η απόφαση σύμφωνα με το powergame.gr δημιουργεί νέα δεδομένα για εκκρεμείς φορολογικούς ελέγχους και υποθέσεις επιβολής φόρων και προστίμων, καθώς ορισμένες από αυτές ενδέχεται να πρέπει να τεθούν στο αρχείο, εφόσον έχει συμπληρωθεί η νόμιμη προθεσμία παραγραφής.

Η απόφαση αφορά το καθεστώς παραγραφής που εφαρμοζόταν:

• Στις φορολογικές χρήσεις 2012 και 2013.
• Στα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017.
• Σε υποθέσεις στις οποίες η Φορολογική Διοίκηση επικαλούνταν τη δεκαετή παραγραφή του νόμου 4646/2019.

Με βάση τη δικαστική κρίση, η ύπαρξη της συγκεκριμένης διάταξης δεν αρκεί από μόνη της για να διατηρούνται ανοικτές υποθέσεις πέραν της πενταετίας. Ωστόσο, η παραγραφή δεν συνεπάγεται αυτομάτως την ακύρωση κάθε φορολογικού ελέγχου ή προστίμου των συγκεκριμένων ετών. Θα πρέπει να εξετάζεται εάν συντρέχουν ειδικές νόμιμες προϋποθέσεις που δικαιολογούν διαφορετικό χρόνο παραγραφής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

«Συμμορία της διαπλοκής και της λεηλασίας του δημόσιου πλούτου» ή «συμμορία της μιζέριας»; Άρθρο του Χρήστου Γρίβα

Αφορμή για τη δικαστική απόφαση αποτέλεσε υπόθεση ατομικής επιχείρησης παραγωγής μελιού, στην οποία είχε επιβληθεί πρόστιμο 4.640 ευρώ για τη λήψη εικονικού τιμολογίου καθαρής αξίας 11.600 ευρώ κατά τη χρήση 2013.

Η πράξη επιβολής του προστίμου εκδόθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020, ενώ είχε ήδη παρέλθει η πενταετής προθεσμία παραγραφής.

Ο φορολογούμενος προσέφυγε αρχικά στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, η οποία απέρριψε την προσφυγή του. Στη συνέχεια, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Κοζάνης ακύρωσε το πρόστιμο, κρίνοντας ανίσχυρη τη μεταβατική διάταξη που επέτρεπε την εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής.

Η ΑΑΔΕ προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υποστηρίζοντας ότι η δεκαετής παραγραφή ήταν ευνοϊκότερη για τους φορολογουμένους σε σύγκριση με την εικοσαετή προθεσμία που προέβλεπε προηγουμένως ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας.

Γιατί το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική τη διάταξη

Το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε το επιχείρημα της Φορολογικής Διοίκησης, εξετάζοντας τόσο τη δεκαετή όσο και την εικοσαετή παραγραφή.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, ο χρόνος παραγραφής των φορολογικών αξιώσεων πρέπει να είναι εύλογος και να συμβαδίζει με τις συνταγματικές αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.

Το δικαστήριο έλαβε υπόψη ότι η Φορολογική Διοίκηση διαθέτει πλέον σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα και μεθόδους ελέγχου, που επιτρέπουν τον εντοπισμό φορολογικών παραβάσεων σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Έκρινε, επομένως, ότι η εικοσαετής παραγραφή υπερβαίνει το αναγκαίο και εύλογο μέτρο, ενώ η μεταβατική διάταξη του νόμου 4646/2019 για τη δεκαετή παραγραφή αντίκειται στο άρθρο 78 του Συντάγματος.

Στη συγκεκριμένη υπόθεση, καθώς η φορολογική αρχή δεν είχε επικαλεστεί την ύπαρξη συμπληρωματικών στοιχείων, το δικαστήριο έκρινε ότι το δικαίωμα επιβολής του προστίμου είχε παραγραφεί στις 31 Δεκεμβρίου 2019.

Αναμένεται εγκύκλιος από την ΑΑΔΕ

Μετά τη δημοσίευση της απόφασης, αναμένεται η έκδοση εγκυκλίου από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, προκειμένου να αποσαφηνιστεί ο τρόπος εφαρμογής της νέας νομολογίας από τις φορολογικές υπηρεσίες.

Η εγκύκλιος αναμένεται να καθορίσει πώς θα αντιμετωπιστούν οι εκκρεμείς έλεγχοι και οι υποθέσεις καταλογισμού φόρων και προστίμων που στηρίζονταν στη δεκαετή παραγραφή.

Για τους φορολογουμένους και τις επιχειρήσεις που έχουν ανοικτές υποθέσεις των συγκεκριμένων ετών, η απόφαση αποτελεί σημαντική εξέλιξη, καθώς δημιουργεί τη δυνατότητα αμφισβήτησης πράξεων που εκδόθηκαν μετά τη συμπλήρωση της νόμιμης προθεσμίας.

Η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης και από την ύπαρξη τυχόν ειδικών λόγων παράτασης ή διαφοροποίησης της παραγραφής.