Συντάξεις: Απώλειες 69 δισ. ευρώ από την κατάργηση των Δώρων και την Εισφορά Αλληλεγγύης

Σε περίπου 69 δισεκατομμύρια ευρώ υπολογίζονται μέχρι σήμερα οι σωρευτικές απώλειες στο συνταξιοδοτικό εισόδημα από δύο σημαντικές παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια των Μνημονίων και εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους συνταξιούχους: την κατάργηση της 13ης και 14ης σύνταξης και την επιβολή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.

Η κατάργηση των Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και θέρους, σε συνδυασμό με την εφαρμογή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), έχει μειώσει σημαντικά τα εισοδήματα εκατομμυρίων δικαιούχων.

Η εικόνα για το σωρευτικό οικονομικό βάρος που έχουν επωμιστεί οι συνταξιούχοι από το 2010 έως σήμερα προκύπτει από την επανεξέταση των επίσημων εκθέσεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ), οι οποίες συνόδευσαν τις μνημονιακές νομοθετικές παρεμβάσεις για την περικοπή και, στη συνέχεια, την οριστική κατάργηση των Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και του επιδόματος θέρους.

Με βάση τον υπολογισμό που στηρίζεται στις ετήσιες εξοικονομήσεις τις οποίες είχε εκτιμήσει το ΓΛΚ, η σωρευτική δημοσιονομική επίδραση από τις περικοπές των Δώρων για την περίοδο 2010–2026 ανέρχεται σε 57,79 δισ. ευρώ.

Στις απώλειες από την περικοπή και την κατάργηση των Δώρων προστίθενται και οι κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία θεσπίστηκε το 2010 και εξακολουθεί να επιβάλλεται στις συντάξεις που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σούπερ μάρκετ: Πώς να εξοικονομήσετε έως 20 ευρώ από το καλάθι σας με ένα «κλικ»

Για τον υπολογισμό της συνολικής επιβάρυνσης, ως αφετηρία λαμβάνεται η εκτίμηση της ΕΝΥΠΕΚΚ, σύμφωνα με την οποία οι κρατήσεις της περιόδου 2010–2024 έφτασαν περίπου τα 10 δισ. ευρώ.

Για τη διετία 2025–2026, η επιβάρυνση από την ΕΑΣ μπορεί να εκτιμηθεί με βάση τα επίσημα στοιχεία του Κρατικού Προϋπολογισμού 2026. Συγκεκριμένα, στον Πίνακα 3.18 της Εισηγητικής Έκθεσης προβλέπονται έσοδα από την ΕΑΣ ύψους 884 εκατ. ευρώ για το 2025 και 888 εκατ. ευρώ για το 2026, από τις κρατήσεις στις κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Το συνολικό ποσό για τη διετία διαμορφώνεται, επομένως, σε 1,772 δισ. ευρώ. Ωστόσο, στην ίδια έκθεση διευκρινίζεται ότι στις εισπράξεις κάθε έτους περιλαμβάνονται 250 εκατ. ευρώ από την εξόφληση υποχρεώσεων προηγούμενων οικονομικών ετών του e-ΕΦΚΑ προς το ΑΚΑΓΕ.

Με την αφαίρεση των συγκεκριμένων ποσών, ώστε να μην υπολογιστούν στη διετία κρατήσεις που αφορούν παλαιότερες περιόδους, η εκτιμώμενη επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 634 εκατ. ευρώ για το 2025 και 638 εκατ. ευρώ για το 2026. Το συνολικό ποσό ανέρχεται έτσι σε 1,272 δισ. ευρώ.

Προσθέτοντας το ποσό αυτό στην εκτίμηση των περίπου 10 δισ. ευρώ για την περίοδο 2010–2024, προκύπτει σωρευτική εισοδηματική επιβάρυνση 11,272 δισ. ευρώ από την ΕΑΣ για τους συνταξιούχους που υπάγονται σε αυτήν, έως το τέλος του 2026.

Εάν το ποσό αυτό προστεθεί στις σωρευτικές απώλειες των 57,793 δισ. ευρώ από τις περικοπές και την κατάργηση της 13ης και 14ης σύνταξης, το συνολικό ύψος των απωλειών από τα δύο μνημονιακά μέτρα που εξακολουθούν να ισχύουν φτάνει τα 69,065 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσό, το οποίο, ωστόσο, χρειάζεται να ερμηνευθεί με ακρίβεια. Δεν αποτελεί επίσημο απολογισμό καταγεγραμμένων απωλειών, αλλά σωρευτική εκτίμηση που βασίζεται στις αρχικές ετήσιες δημοσιονομικές προβλέψεις των μέτρων. Επιπλέον, στον υπολογισμό περιλαμβάνεται ολόκληρο το 2026, παρότι το έτος δεν έχει ολοκληρωθεί.

Η πρώτη περικοπή του 2010: 1,76 δισ. ευρώ ετησίως

Το πρώτο κύμα περικοπών εφαρμόστηκε το 2010, όταν τα Δώρα των συνταξιούχων μειώθηκαν σημαντικά.

Για τους συνταξιούχους των ασφαλιστικών ταμείων, ο ν. 3845/2010 περιόρισε τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας σε συγκεκριμένα ποσά, υπό προϋποθέσεις: 400 ευρώ για τα Χριστούγεννα, 200 ευρώ για το Πάσχα και 200 ευρώ για την άδεια.

Η έκθεση 58/11/2010 του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, με ημερομηνία 4 Μαΐου 2010, περιλαμβάνει χαρακτηριστικά στοιχεία για την επίδραση των περικοπών.

Στη σελίδα 11, στην ενότητα που αφορά τους προϋπολογισμούς των φορέων κύριας ασφάλισης, αναφέρεται:

«Ετήσια εξοικονόμηση δαπάνης ύψους 1.035 εκατ. ΕΥΡΩ περίπου, από τον περιορισμό των επιδομάτων Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας».

Με άλλα λόγια, μόνο από τον περιορισμό των Δώρων για τους συνταξιούχους των ασφαλιστικών ταμείων, το ΓΛΚ προέβλεπε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 1,035 δισ. ευρώ.

Αντίστοιχα, για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, η έκθεση 60/12/2010 του ΓΛΚ, η οποία συνόδευσε τον ν. 3847/2010, υπολόγιζε την ετήσια εξοικονόμηση σε 722,5 εκατ. ευρώ.

Από την πρώτη φάση των περικοπών προκύπτει, συνεπώς, συνολική εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση:

• 1,035 δισ. ευρώ από τους συνταξιούχους των ασφαλιστικών ταμείων.
• 722,5 εκατ. ευρώ από τους συνταξιούχους του Δημοσίου.
• Σύνολο: 1,757 δισ. ευρώ ετησίως.

Το ποσό αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο για την εκτίμηση της επίδρασης της πρώτης περικοπής, σύμφωνα με τις ειδικές εκθέσεις του ΓΛΚ.

Το 2013 ήρθε η οριστική κατάργηση – Επιπλέον 1,994 δισ. ευρώ τον χρόνο

Η δεύτερη μεγάλη παρέμβαση πραγματοποιήθηκε με τον ν. 4093/2012, ο οποίος προέβλεψε την κατάργηση των Δώρων που είχαν απομείνει για τους συνταξιούχους από το 2013.

Η έκθεση 179/38/2012 του ΓΛΚ, με ημερομηνία 5 Νοεμβρίου 2012, υπολογίζει την πρόσθετη ετήσια εξοικονόμηση από το μέτρο σε δύο επιμέρους ποσά. Στη σελίδα 49 προβλέπεται εξοικονόμηση 1,752 δισ. ευρώ ετησίως για τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης.

Στη σελίδα 45 καταγράφεται επιπλέον εξοικονόμηση 242 εκατ. ευρώ ετησίως για τους συνταξιούχους του Δημοσίου.

Συνολικά, η οριστική κατάργηση των εναπομεινάντων επιδομάτων αντιστοιχούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΓΛΚ, σε πρόσθετη ετήσια εξοικονόμηση 1,994 δισ. ευρώ.

Ο χαρακτηρισμός «πρόσθετη» είναι καθοριστικός για τον υπολογισμό των σωρευτικών απωλειών.

Οι περικοπές του 2010 δεν καταργήθηκαν το 2013, αλλά εξακολούθησαν να επηρεάζουν το επίπεδο των συνταξιοδοτικών παροχών. Με τη νομοθετική παρέμβαση του 2012 καταργήθηκαν και τα επιδόματα που είχαν απομείνει.

Επομένως, για την εκτίμηση της συνολικής επίδρασης των δύο παρεμβάσεων σε σύγκριση με το καθεστώς πριν από το 2010, πρέπει να συνυπολογιστούν τόσο η αρχική περικοπή όσο και η μεταγενέστερη κατάργηση.

Πώς υπολογίζονται οι απώλειες των 57,8 δισ. ευρώ από την κατάργηση της 13ης και 14ης σύνταξης

Με βάση τα τέσσερα ποσά που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις του ΓΛΚ, οι απώλειες των συνταξιούχων από τις περικοπές και στη συνέχεια την κατάργηση της 13ης και 14ης σύνταξης υπολογίζονται ως εξής.

Η εκτίμηση βασίζεται στις ετήσιες προβλέψεις για την πρώτη περικοπή επί 17 έτη, από το 2010 έως και το 2026, καθώς και στις πρόσθετες προβλέψεις για την οριστική κατάργηση επί 14 έτη, από το 2013 έως και το 2026.

Με αυτόν τον υπολογισμό, οι συνολικές απώλειες από τις περικοπές και την κατάργηση των Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και του επιδόματος θέρους εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 57,79 δισ. ευρώ για την περίοδο 2010–2026.

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων προσθέτει νέα επιβάρυνση

Πέρα από την απώλεια της 13ης και 14ης σύνταξης, οι συνταξιούχοι επιβαρύνθηκαν από το 2010 με την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η εισφορά θεσπίστηκε με το άρθρο 38 του ν. 3863/2010 και εξακολουθεί να εφαρμόζεται, με αλλαγές στο θεσμικό της πλαίσιο.

Η ΕΑΣ αποτελεί διαφορετική κατηγορία οικονομικής επιβάρυνσης από τις περικοπές των Δώρων, καθώς παρακρατείται από τις συντάξεις που υπάγονται στα προβλεπόμενα όρια.

Για την περίοδο 2010–2026, η σωρευτική επιβάρυνση από την ΕΑΣ εκτιμάται σε περίπου 11,272 δισ. ευρώ.

Ο συνολικός λογαριασμός πλησιάζει τα 69,1 δισ. ευρώ

Από την πρόσθεση των εκτιμώμενων απωλειών από την 13η και 14η σύνταξη και της επιβάρυνσης από την ΕΑΣ προκύπτει ότι το συνολικό ποσό για τους συνταξιούχους θα ξεπεράσει τα 69 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.

Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει την έκταση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με δύο από τις σημαντικότερες μνημονιακές παρεμβάσεις στις συντάξεις από το 2010 και μετά.

Πηγή: newsit.gr