Τι άλλαξε και κάναμε τα ζώα οικογένεια;

Τα ζώα δεν μπήκαν τώρα στα σπίτια μας. Ζούσαν μαζί με τους ανθρώπους πολύ πριν αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο «ζώο συντροφιάς». Υπήρχαν άνθρωποι δεμένοι μαζί τους, που τα φρόντιζαν, τα αγαπούσαν και πονούσαν όταν τα έχαναν. Την αγάπη για τα ζώα δεν την ανακαλύψαμε εμείς.

Κάτι όμως έχει αλλάξει στη θέση που τους δίνουμε στη ζωή μας. Για πολλούς το ζώο είναι σήμερα μέλος της οικογένειας. Κοιμάται στο κρεβάτι, έχει τη θέση του στον καναπέ, ποζάρει στις οικογενειακές φωτογραφίες. Η παρουσία του επηρεάζει την επιλογή σπιτιού, διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα και καθορίζει ακόμη και το πού και πώς θα γίνουν οι διακοπές.

Ούτε οι συνθήκες της ζωής, όμως, είναι πια οι ίδιες. Περισσότεροι άνθρωποι ζουν μόνοι και είναι πολύ πιο σπάνιο να ζουν στο ίδιο σπίτι παππούδες, γονείς και παιδιά.

Μέσα σε μία δεκαετία, από το 2011 έως το 2021, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά σχεδόν 340.000, δηλαδή κατά 32%.

Και η οικογένεια όμως άλλαξε. Για πολλές γενιές κυριαρχούσε ένα συγκεκριμένο μοντέλο: γάμος, παιδιά, καθορισμένοι ρόλοι για τον άνδρα και τη γυναίκα και πολύ ισχυρότεροι δεσμοί με την ευρύτερη οικογένεια. Σήμερα ο γάμος και η δημιουργία οικογένειας έρχονται αργότερα στη ζωή, περισσότερα ζευγάρια μένουν χωρίς παιδιά, από επιλογή ή και όχι, ενώ όσοι γίνονται γονείς αποκτούν συνήθως λιγότερα παιδιά. Η οικογένεια έχει πλέον πολλές διαφορετικές μορφές και οι ρόλοι μέσα σε αυτή δεν είναι τόσο αυστηρά καθορισμένοι όσο στο παρελθόν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σχέδια Βελτίωσης: Από 10 Νοεμβρίου οι αιτήσεις για αγρότες – Νέα προθεσμία έως 3 Φεβρουαρίου 2027

Το να μετρήσεις πόσοι μένουν μόνοι είναι εύκολο. Το να μετρήσεις πόσοι νιώθουν μόνοι είναι άλλη ιστορία. Ένας άνθρωπος μπορεί να κατοικεί μόνος και να έχει παιδιά, φίλους, αδέλφια, παρέες και μια ζωή γεμάτη κόσμο. Και μπορεί να κοιμάται επί είκοσι χρόνια δίπλα στον ίδιο άνθρωπο και να αισθάνεται ότι δεν υπάρχει κανείς που να τον νιώθει πραγματικά. Αν υπάρχει μοναξιά μέσα σε έναν γάμο, μια σχέση ή μια οικογένεια, αυτή δεν εμφανίζεται σε καμία απογραφή.

Ένα ζώο σε περιμένει  όταν επιστρέφεις, σε υποδέχεται, σε ακολουθεί από δωμάτιο σε δωμάτιο, αναζητά την επαφή σου και σου κρατά συντροφιά. Ζητά φαγητό, βόλτα, χάδι και φροντίδα, χαίρεται όταν σε βλέπει και αναζητά την παρουσία σου.

Το ζώο έχει βέβαια χαρακτήρα, διαθέσεις και δικές του επιθυμίες. Μπορεί να πεισμώσει, να μη θέλει χάδια, να αγνοήσει όσα του ζητάμε και, ειδικά αν είναι γάτα, να αποδεικνύει συχνά πόσο σχετική είναι η έννοια «αφεντικό».

Δεν θα κρίνει όμως τις επιλογές μας, τις παρέες μας, τα λεφτά που ξοδεύουμε ή τον τρόπο που ζούμε, δεν θα μας θυμίσει σε έναν καβγά όσα έγιναν πριν από τρία χρόνια ούτε θα μας ανακοινώσει ότι κουράστηκε από τη σχέση και θέλει να φύγει. Όποιος έχει ζήσει έναν γάμο, μια μακρά σχέση, μια βαθιά φιλία ή τη σχέση γονιού και παιδιού ξέρει ότι η αγάπη δεν καταργεί τη σύγκρουση.

Αλλάζουν και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για τα ζώα. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκαλούν το ζώο τους «παιδί» τους και τον εαυτό τους «μαμά» ή «μπαμπά». Λέξεις που συνδέονταν σχεδόν αποκλειστικά με την ανθρώπινη οικογένεια χρησιμοποιούνται πλέον όλο και περισσότερο και για τη σχέση με ένα ζώο.

«Με καταλαβαίνει». «Ξέρει πότε είμαι στενοχωρημένος». «Με αγαπά χωρίς όρους». «Δεν θα με προδώσει ποτέ». Τα ζώα πράγματι δένονται με τους ανθρώπους, αναζητούν την παρουσία τους, αντιδρούν στην απουσία τους και επικοινωνούν μαζί τους με τον δικό τους τρόπο. Πάνω σε αυτόν τον πραγματικό δεσμό, όμως, προβάλλουμε και δικές μας ανάγκες. Ανάγκη για συντροφιά, παρουσία, αποδοχή, για έναν δεσμό που δεν σε κάνει να είσαι επιφυλακτικός με την ειλικρίνεια και την αφοσίωση του άλλου.

Ίσως, λοιπόν, η καθοριστική αλλαγή που μετέτρεψε τα ζώα από απλά κατοικίδια σε μέλη της οικογένειάς μας να βρίσκεται στις ανάγκες που αναζητούμε σήμερα να καλύψουμε, σε έναν κόσμο όπου οι ανθρώπινοι δεσμοί γίνονται ολοένα και πιο σύνθετοι, ολοένα και πιο εύθραυστοι.