Δημογραφικό: Η Ελλάδα χάνει 2,8 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080 – Σχεδόν ένας στους τρεις θα είναι άνω των 65 ετών

Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για το δημογραφικό μέλλον της Ελλάδας αποτυπώνουν οι νέες μακροχρόνιες προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες ο πληθυσμός της χώρας αναμένεται να μειωθεί από 10,4 εκατομμύρια κατοίκους το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Η μείωση συνοδεύεται από σημαντική γήρανση του πληθυσμού, συρρίκνωση των παραγωγικών ηλικιών και αυξανόμενες πιέσεις στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό σύστημα.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην έκθεση Ageing Report 2027 και βασίζονται στις δημογραφικές προβολές EUROPOP2025 της Eurostat. Πρόκειται για εκτιμήσεις μακροχρόνιας εξέλιξης του πληθυσμού και όχι για βέβαιη πρόβλεψη, καθώς τα τελικά μεγέθη θα εξαρτηθούν από την πορεία των γεννήσεων, της θνησιμότητας και της μετανάστευσης.

Σύμφωνα με τον ειδικό πίνακα για την Ελλάδα, η πληθυσμιακή υποχώρηση αναμένεται να είναι συνεχής. Από τα 10,4 εκατομμύρια το 2025, ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στα 10,2 εκατομμύρια το 2030, στα 9,7 εκατομμύρια το 2040 και στα 9,2 εκατομμύρια το 2050.

Η πτωτική πορεία συνεχίζεται και τις επόμενες δεκαετίες, με 8,6 εκατομμύρια κατοίκους το 2060, 8 εκατομμύρια το 2070 και 7,6 εκατομμύρια το 2080.

Με βάση τα στρογγυλοποιημένα αυτά στοιχεία, η Ελλάδα προβλέπεται να χάσει περίπου 2,8 εκατομμύρια κατοίκους μέσα σε 55 χρόνια, δηλαδή περισσότερο από το ένα τέταρτο του σημερινού πληθυσμού της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Συνέδριο ΚΕΔΕ: Χωρίς ουσιαστική απάντηση στο μεγάλο χρηματοδοτικό κενό των Δήμων, η πρώτη ομιλία Λιβάνιου

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για περιφέρειες όπως η Ήπειρος, όπου η δημογραφική συρρίκνωση και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν ήδη σημαντικές προκλήσεις, ιδιαίτερα στις ορεινές και αγροτικές περιοχές. Η συγκεκριμένη έκθεση, πάντως, δεν παρέχει στον παρουσιαζόμενο πίνακα ξεχωριστές προβλέψεις για την Ήπειρο ή τις περιφερειακές ενότητες Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας και Θεσπρωτίας.

Η Ελλάδα γερνά – Το 34,6% του πληθυσμού άνω των 65 ετών

Εξίσου σημαντική με τη μείωση του συνολικού πληθυσμού είναι η μεταβολή της ηλικιακής του σύνθεσης.

Το 2025, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν στο 23,9% του πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό προβλέπεται να φτάσει στο 31,1% το 2040, στο 34,9% το 2050 και στο 34,6% το 2080.

Αυτό σημαίνει ότι στα μέσα του αιώνα περισσότεροι από ένας στους τρεις κατοίκους της Ελλάδας θα ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μεταβολή στην ομάδα των πολύ ηλικιωμένων. Το ποσοστό των κατοίκων ηλικίας 80 ετών και άνω προβλέπεται να αυξηθεί από 7,2% το 2025 σε 13% το 2050, να φτάσει στο 15,8% το 2070 και να διαμορφωθεί στο 14,9% το 2080.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες για υπηρεσίες υγείας, μακροχρόνια φροντίδα, κοινωνική υποστήριξη και υποδομές εξυπηρέτησης των ηλικιωμένων.

Λιγότεροι εργαζόμενοι και μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι προβλέψεις για τον πληθυσμό παραγωγικής ηλικίας.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι κάτοικοι ηλικίας 20 έως 64 ετών θα μειωθούν από περίπου 6 εκατομμύρια το 2025 σε 4,57 εκατομμύρια το 2050 και σε 3,82 εκατομμύρια το 2080.

Πρόκειται για μείωση περίπου 2,2 εκατομμυρίων ανθρώπων στις ηλικίες που αποτελούν τον βασικό κορμό της αγοράς εργασίας.

Το ποσοστό αυτής της ηλικιακής ομάδας στο σύνολο του πληθυσμού θα υποχωρήσει από 58% το 2025 σε 49,9% το 2050 και 50% το 2080.

Παράλληλα, ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 4,2 εκατομμύρια το 2025 σε 2,9 εκατομμύρια το 2080, παρά την προβλεπόμενη αύξηση του ποσοστού απασχόλησης.

Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν άμεσα την αναλογία μεταξύ εργαζομένων και συνταξιούχων.

Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων άνω των 65 ετών προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών, προβλέπεται να αυξηθεί από 41,3% το 2025 σε 69,9% το 2050 και 69,3% το 2080.

Με απλά λόγια, ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 24 άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας σε κάθε 10 ηλικιωμένους, το 2080 η αναλογία θα περιοριστεί σε περίπου 14 προς 10.

Πηγή δεδομένων: Ageing Report 2027, δημογραφικές προβολές EUROPOP2025. Τα μεγέθη είναι προβολές και όχι απογραφικά αποτελέσματα.

Οι γεννήσεις δεν επαρκούν για την αναπλήρωση του πληθυσμού

Η έκθεση προβλέπει μικρή βελτίωση του δείκτη γονιμότητας, χωρίς όμως να αναμένεται αναστροφή της πληθυσμιακής συρρίκνωσης.

Ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 1,20 το 2025 σε 1,34 το 2040, σε 1,37 το 2050 και σε 1,45 το 2080.

Παρά την αύξηση, ο δείκτης θα παραμείνει σημαντικά χαμηλότερος από το επίπεδο των περίπου 2,1 παιδιών ανά γυναίκα που θεωρείται αναγκαίο για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού.

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να αυξηθεί. Για τις γυναίκες προβλέπεται να φτάσει από 84,5 έτη το 2025 στα 90,1 έτη το 2080 και για τους άνδρες από 79,5 στα 86,4 έτη.

Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, σε συνδυασμό με τη χαμηλή γεννητικότητα, ενισχύει τη γήρανση του πληθυσμού.

Αύξηση της ηλικίας αποχώρησης από την αγορά εργασίας

Οι δημογραφικές προβολές συνοδεύονται και από εκτιμήσεις για σημαντικές αλλαγές στην αγορά εργασίας.

Η μέση ηλικία αποχώρησης από την αγορά εργασίας προβλέπεται να αυξηθεί από 64,9 έτη στην αρχή της περιόδου σε 68,6 έτη το 2080.

Το συγκεκριμένο μέγεθος αποτελεί εκτίμηση της πραγματικής ηλικίας εξόδου από το εργατικό δυναμικό και δεν συνιστά ανακοίνωση αύξησης του θεσμοθετημένου ορίου συνταξιοδότησης.

Παράλληλα, το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων ηλικίας 20 έως 64 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 70,5% το 2025 σε 75,2% το 2080, ενώ το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να μειωθεί από 8,9% σε 6,5%.

Ωστόσο, η βελτίωση αυτών των δεικτών δεν επαρκεί, σύμφωνα με τις προβολές, για να αντισταθμίσει τη σημαντική μείωση του πληθυσμού παραγωγικής ηλικίας.

Αντίστοιχη τάση και στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η γήρανση του πληθυσμού δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.

Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πληθυσμός προβλέπεται να αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029, πριν ακολουθήσει πτωτική πορεία και περιοριστεί στα 414 εκατομμύρια το 2080.

Το ποσοστό των κατοίκων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σε 33%, ενώ το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.

Η Ελλάδα, ωστόσο, εμφανίζει εντονότερη προβλεπόμενη πληθυσμιακή συρρίκνωση από τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς η μείωση με βάση τα στρογγυλοποιημένα στοιχεία προσεγγίζει το 27%, έναντι περίπου 8% στο σύνολο της Ένωσης.

Οι προβολές αναδεικνύουν το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης για τις επόμενες δεκαετίες, με συνέπειες στην οικονομία, στο ασφαλιστικό σύστημα, στην υγεία, στην εκπαίδευση και στη διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας στην περιφέρεια.

Για περιοχές όπως η Ήπειρος, το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα, καθώς η διατήρηση του πληθυσμού, ιδιαίτερα στις μικρότερες κοινότητες, συνδέεται με την απασχόληση, τις υποδομές, την πρόσβαση σε υπηρεσίες και τη δυνατότητα των νέων ανθρώπων να παραμείνουν στον τόπο τους.