Φόροι: Η Ελλάδα στην τέταρτη θέση της ΕΕ στους έμμεσους φόρους – Τι δείχνει η μελέτη του ΚΕΦΙΜ

Στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη φορολογική επιβάρυνση από έμμεσους φόρους βρίσκεται η Ελλάδα, με τα δημόσια έσοδα από τη φορολόγηση της κατανάλωσης να ξεπερνούν σημαντικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Την ίδια ώρα, η χώρα διαθέτει αναλογικά λιγότερους πόρους για την οικογένεια, τα παιδιά, την υγεία και την παιδεία, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ).

Όπως αναφέρει το reporter.gr, η μελέτη με τίτλο «Η ανάλυση της φορολογικής επιβάρυνσης στην Ελλάδα, 2019–2025: Τι εισπράττει το κράτος σε φόρους και πού τα δαπανά;», την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας και ο επικεφαλής Ερευνών Κωνσταντίνος Σαραβάκος, καταγράφει τις διαφορές μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο στη φορολογία όσο και στην κατανομή των δημόσιων δαπανών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι έμμεσοι φόροι στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 17,2% του ΑΕΠ, έναντι 13,4% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικά τα έσοδα από τον ΦΠΑ φτάνουν στο 9,4% του ΑΕΠ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 7,2%.

Η υψηλή εξάρτηση των κρατικών εσόδων από τη φορολόγηση της κατανάλωσης σημαίνει ότι σημαντικό μέρος της φορολογικής επιβάρυνσης μεταφέρεται στις καθημερινές αγορές αγαθών και υπηρεσιών, επηρεάζοντας άμεσα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Αντίθετα, η επιβάρυνση από τους άμεσους φόρους στην Ελλάδα ανέρχεται στο 11% του ΑΕΠ, έναντι 12,2% στην ΕΕ. Οι κοινωνικές εισφορές διαμορφώνονται στο 13%, υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 12,1%.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΕΣΠΑ και Αναπτυξιακός Νόμος: Επιδοτήσεις έως 80% για επιχειρήσεις – Οι προθεσμίες του Νοεμβρίου

Στα 103,2 δισ. ευρώ τα φορολογικά έσοδα

Παρά τις μειώσεις φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών που εφαρμόστηκαν από το 2019, η συνολική φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα παραμένει στο 41,3% του ΑΕΠ, όσο και το 2019, έναντι 37,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα συνολικά έσοδα από φόρους και κοινωνικές εισφορές αυξήθηκαν από 76,4 δισ. ευρώ το 2019 σε 103,2 δισ. ευρώ το 2025, καταγράφοντας ονομαστική άνοδο περίπου 35%.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης, στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, αλλά και στην επίδραση του πληθωρισμού.

Η μελέτη αναφέρεται επίσης στη λεγόμενη «δημοσιονομική ολίσθηση», η οποία προκύπτει όταν αυξάνονται οι ονομαστικοί μισθοί χωρίς αντίστοιχη προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων. Έτσι, ένας εργαζόμενος μπορεί να πληρώνει αναλογικά περισσότερους φόρους, χωρίς να έχει αυξηθεί αντίστοιχα η πραγματική αγοραστική του δύναμη.

Σχεδόν 8 στα 10 ευρώ κοινωνικής προστασίας πηγαίνουν στις συντάξεις

Σημαντικές διαφορές από τα ευρωπαϊκά δεδομένα καταγράφονται και στην κατανομή των δαπανών κοινωνικής προστασίας.

Στην Ελλάδα, το 78,6% των συγκεκριμένων δαπανών κατευθύνεται στις συντάξεις γήρατος και επιζώντων, έναντι 61,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ειδικότερα, για κάθε 1.000 ευρώ κοινωνικής προστασίας, στην Ελλάδα διατίθενται:

• 786 ευρώ για συντάξεις, έναντι 618 ευρώ στην ΕΕ.
• 51 ευρώ για οικογένεια και παιδιά, έναντι 124 ευρώ στην ΕΕ.
• 85 ευρώ για ασθένεια και αναπηρία, έναντι 141 ευρώ στην ΕΕ.
• 40 ευρώ για ανεργία, έναντι 47 ευρώ στην ΕΕ.
• 28 ευρώ για κοινωνικό αποκλεισμό, έναντι 41 ευρώ στην ΕΕ.
• 11 ευρώ για στέγαση, έναντι 12 ευρώ στην ΕΕ.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρότι η Ελλάδα διαθέτει περίπου το ίδιο μερίδιο των συνολικών δημόσιων δαπανών για κοινωνική προστασία με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η κατανομή των χρημάτων διαφέρει αισθητά.

Η μεγαλύτερη απόκλιση εντοπίζεται στη στήριξη της οικογένειας και των παιδιών, όπου η αναλογία των δαπανών στην Ελλάδα είναι σημαντικά χαμηλότερη.

Κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο υγεία και παιδεία

Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία και την εκπαίδευση.

Το 2024, οι δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν στο 5,7% του ΑΕΠ, έναντι 6,8% στην ΕΕ.

Για την παιδεία, η χώρα διέθεσε το 3,9% του ΑΕΠ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 5%.

Παράλληλα, η Ελλάδα έχει βελτιώσει τη θέση της στον Δείκτη Διεθνούς Φορολογικής Ανταγωνιστικότητας του Tax Foundation, ανεβαίνοντας από την 34η θέση το 2019 στην 23η το 2026. Ωστόσο, εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλές επιδόσεις στη φορολογία κατανάλωσης και περιουσίας.

ΚΕΦΙΜ: Περιθώρια για νέες μειώσεις φόρων

Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, επισημαίνει ότι οι μειώσεις φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών από το 2019 αποτελούν θετική εξέλιξη, ωστόσο η συνολική φορολογική επιβάρυνση εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Κατά τον ίδιο, η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής μπορούν να δημιουργήσουν δημοσιονομικά περιθώρια για περαιτέρω μειώσεις φόρων, ιδιαίτερα στην κατανάλωση.

Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη η δημόσια συζήτηση να μην περιορίζεται στο ύψος των φόρων που εισπράττει το κράτος, αλλά να εξετάζει και τον τρόπο αξιοποίησης των εσόδων, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η στήριξη των οικογενειών και των παιδιών.

Η ανάλυση βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat για την περίοδο 2019–2025, καθώς και σε δεδομένα δημόσιων δαπανών έως το 2024. Η σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται με βάση τον απλό αριθμητικό μέσο όρο των 27 κρατών-μελών.