Κ. Τασούλας: «Η Παραμυθιά και η Ελλάδα χρωστούν πολλά στους 49 Προκρίτους»

Να εγκαταλείψει η Αλβανία τις αλυτρωτικές βλέψεις της εναντίον της Θεσπρωτίας και να αναγνωρίσει την ιστορική πραγματικότητα για τα εγκλήματα των Μουσουλμάνων Τσάμηδων, προκειμένου να έχει ευρωπαϊκή πορεία, αλλά και να δοθούν στην Ελλάδα οι γερμανικές αποζημιώσεις, ήταν τα βασικά σημεία της ομιλίας του Προέδρου της Βουλής, Κωνσταντίνου Τασούλα, στις εκδηλώσεις μνήμης για τους 49 εκτελεσθέντες προκρίτους της Παραμυθιάς από τους Γερμανούς κατακτητές και τους Μουσουλμάνους Τσάμηδες συνεργάτες τους.

Εξάλλου, στον κ. Τασούλα επιδόθηκε η απόφαση ανακήρυξής του σε Επίτιμο Δημότη του Δήμου Σουλίου. Η επίσημη τελετή ανακήρυξης και η επίδοση του τίτλου πραγματοποιήθηκαν στο Δημοτικό Σχολείο «Βούλγαρη», μετά από σχετική απόφαση που είχε λάβει κατά πλειοψηφία το Δημοτικό Συμβούλιο Σουλίου.

Μετά τη θεία λειτουργία και το μνημόσυνο στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Δονάτου, τελέστηκε δοξολογία χοροστατούντος του Μητροπολίτη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας, Σεραπίωνος. Στη συνέχεια σχηματίστηκε πομπή, η οποία κατέληξε στο μνημείο πεσόντων, όπου εψάλη αρχιερατικό τρισάγιο.

Μιλώντας μπροστά στο μνημείο, ο κ. Τασούλας επεσήμανε: «Αυτά τα τραγικά γεγονότα, αυτή η θηριώδης συμπεριφορά των Μουσουλμάνων Τσάμηδων την περίοδο της Κατοχής δεν είναι σκέψεις που στρέφονται εναντίον κανενός· είναι σκέψεις αντικειμενικές, που απορρέουν από την ιστορική καταγραφή. Μια ιστορική καταγραφή, η οποία είναι χρήσιμη για το μέλλον. Η γειτονική χώρα, η Αλβανία, με την οποία επιθυμούμε, προφανώς, να έχουμε φιλικές σχέσεις, διεκδικεί την είσοδό της στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Η ευρωπαϊκή, όμως, οικογένεια δημιουργήθηκε πάνω στις στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Δημιουργήθηκε πάνω στην ανείπωτη συμφορά που προκάλεσε ο ναζισμός και ο φασισμός σε εκατομμύρια αθώους».

Και πρόσθεσε: «Συνεπώς, η ορθή ερμηνεία, η ορθή γνώση και η ορθή παραδοχή της ιστορίας, ειδικά για εκείνη τη σκοτεινή περίοδο, έχουν να κάνουν με την αναγνώριση του λόγου για τον οποίο η κάθε χώρα επιδιώκει να μπει στην Ευρώπη. Δεν μπορείς να επιδιώκεις να μπεις στην Ευρώπη και να αρνείσαι την καταδίκη και την ιστορική πραγματικότητα όσων προκάλεσαν τέτοιο πόνο. Γιατί ο πόνος αυτός υπήρξε μία βασική αιτία δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κυκλοφοριακό έμφραγμα στο κέντρο των Ιωαννίνων – Μποτιλιάρισμα και διαμαρτυρίες οδηγών

Ακόμη, σημείωσε πως «η Ελλάδα δεν διεκδικεί ούτε αντεκδίκηση ούτε τιμωρία. Διεκδικεί κάτι ιερό: δικαιοσύνη. Όπως είχα την ευκαιρία να πω και στα Καλάβρυτα αλλά πρόσφατα και στη Βιάννο, η απαίτηση της Ελλάδας έναντι των γερμανικών επανορθώσεων είναι απαράγραπτη, ενεργή και διεκδικήσιμη. Δεν ισχυρίζομαι πως αυτή η ιστορία μπορεί να λυθεί αίφνης, αύριο, ξαφνικά. Αλλά όσο εμείς είμαστε αποφασισμένοι και διεκδικούμε τα ποσά της επανόρθωσης, διεκδικούμε τις γερμανικές αποζημιώσεις, τόσο το αίτημα θα παραμένει ζωντανό. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε σε σχέση σύγκρουσης με τη σημερινή Γερμανία».

Κατέληξε ο κ. Τασούλας, υπογραμμίζοντας: «Η Παραμυθιά, η Θεσπρωτία, η Ελλάδα ολόκληρη χρωστάει πολλά στους 49 Προκρίτους της πόλεώς σας, οι οποίοι έδωσαν τη ζωή τους σε έναν διπλό βωμό ελευθερίας και ελληνικότητας. Και αυτή την ελευθερία και την ελληνικότητα, σήμερα εμείς, που χρωστάμε και στο μέλλον και στο παρελθόν, οφείλουμε να διαφυλάξουμε και θα τη διαφυλάξουμε».

Στον χαιρετισμό του, ο δήμαρχος Σουλίου, Θανάσης Ντάνης, έθεσε και αυτός το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων, ενώ καταδίκασε τις αξιώσεις των Τσάμηδων σε βάρος της Θεσπρωτίας.

Στο μνημείο ακούστηκε παραδοσιακό μοιρολόι, έγινε προσκλητήριο νεκρών και ακολούθησε κατάθεση στεφάνων.

Στις εκδηλώσεις συμμετείχαν ο βουλευτής Θεσπρωτίας Βασίλης Γιόγιακας, ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης, ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσπρωτίας Θωμάς Πιτούλης, ο δήμαρχος Ηγουμενίτσας Παναγιώτης Νταής, ο δήμαρχος Φιλιατών Παρασκευάς Βλάχος, η Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου Σταυρούλα Μπραΐμη, η επίτιμη πρόξενος της Γερμανίας στην Ήπειρο Κέρστιν Λορ (Kerstin Lohr), εκπρόσωποι των αστυνομικών και στρατιωτικών αρχών κ.ά.

Αγώνας δρόμου θυσίας

Αμέσως μετά την τελετή στο μνημείο πεσόντων, πραγματοποιήθηκε ο τερματισμός του αγώνα δρόμου θυσίας, στον οποίο συμμετείχαν κυρίως νέοι και νέες από την ευρύτερη περιοχή, στους οποίους απονεμήθηκαν μετάλλια και έπαινοι συμμετοχής.

Ο Πρόεδρος της Βουλής, επιδίδοντας τα μετάλλια στους νικητές, τόνισε μεταξύ άλλων: «Τιμώντας τη μνήμη των 49 Προκρίτων, εξακολουθούμε να πιστεύουμε πως η ελευθερία μας στηρίζεται πάνω σε συγκλονιστικά θεμέλια: στις ζωές αθώων και αμάχων, όπως ήταν οι ζωές των 49 Προκρίτων που τιμήσαμε σήμερα. Γι’ αυτό και η ελευθερία μας είναι συνειδητοποιημένη. Είναι υπεύθυνη. Είναι μια ελευθερία που προστατεύει τη Δημοκρατία, προστατεύει την ενότητα της Ελλάδας, προστατεύει την προοπτική της. Γιατί αυτοί οι 49 Πρόκριτοι, που μας ατενίζουν σήμερα από το μνημείο τους, έχουν αξιώσεις από εμάς. Μας ζητούν όχι μόνο να μην τους ξεχάσουμε, αλλά και να χτίζουμε κάθε μέρα μια Ελλάδα καλύτερη, μια Ελλάδα δυνατότερη, μια Ελλάδα πιο ευημερούσα».

Να ιδρυθεί Μουσείο 49 Προκρίτων

Ένα πάγιο αίτημα των κατοίκων της Παραμυθιάς είναι η δημιουργία Μουσείου για τους 49 εκτελεσθέντες. Φαίνεται πως η ίδρυσή του δρομολογείται. Εκεί θα συγκεντρωθούν προσωπικά αντικείμενα των εκτελεσθέντων, καθώς και άλλο σχετικό υλικό. Το μουσείο θα συμβάλει ώστε να μη σβήσουν οι ιστορικές μνήμες κάτω από το ασήκωτο βάρος του παρελθόντος, ενώ παράλληλα θα αναδείξει διαχρονικά το μέγεθος της θυσίας τους, αποτελώντας ουσιαστικό παράδειγμα χρέους.

Το ιστορικό της συμφοράς

Αρχιτέκτονας της μεγάλης συμφοράς ήταν ο Μαζάρ Ντίνο, αρχηγός των μουσουλμανικών αποσπασμάτων της περιοχής.

Τη νύχτα της 27ης Σεπτεμβρίου 1943, αποσπάσματα ένοπλων Μουσουλμάνων Τσάμηδων, με επικεφαλής Γερμανό αξιωματικό, συνέλαβαν δεκάδες άνδρες κάθε ηλικίας. Η έναρξη των συλλήψεων δόθηκε με τη ρίψη φωτοβολίδων, ενώ ταυτόχρονα η πόλη αντηχούσε από τους θρήνους γυναικών και παιδιών.

Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν στις υπόγειες αίθουσες του Δημοτικού Σχολείου. Ως αιτιολογία προβλήθηκε ο φόνος έξι Γερμανών στρατιωτών στη θέση «Σκάλα» της Παραμυθιάς, την οποία φρουρούσαν αντάρτες του ΕΔΕΣ (Λόχος Ποπόβου). Οι δυνάμεις κατοχής είχαν ήδη θυροκολλήσει από τις 17-9-1943 σχετική ανακοίνωση, στην οποία αναφερόταν ότι «…για κάθε δολοφονία ή τραυματισμό Γερμανού στρατιώτη θα εκτελούνται δέκα χριστιανοί Έλληνες από την Παραμυθιά και τα πέριξ χωριά…».

Ανάμεσα στους 49 συλληφθέντες ήταν ο παπα-Βαγγέλης Τσαμάτος και ο γυμνασιάρχης Κωνσταντίνος Σιωμόπουλος.

Στις 28-9-1943, υπό την εποπτεία των Γερμανών, 35 πατριώτες κρατούμενοι από τα γύρω χωριά άνοιξαν ομαδικούς τάφους σε χωράφι ιδιοκτησίας Τσαμάτου, στη θέση «Άγιος Γεώργιος» (όπου σήμερα βρίσκεται το Ηρώο).

Τα ξημερώματα της 29ης Σεπτεμβρίου 1943, οι μελλοθάνατοι μεταφέρθηκαν στον τόπο της εκτέλεσης, φρουρούμενοι από Μουσουλμάνους Τσάμηδες και λίγους Γερμανούς.

Ακολούθησαν σκηνές φρίκης. Πατέρας παρακαλούσε να αφήσουν ελεύθερο τον 16χρονο γιο του και ο γιος ικέτευε να σκοτώσουν εκείνον για να ζήσει ο πατέρας του και να αναθρέψει τις μικρότερες αδελφές του. Τελικά εκτελέστηκαν και οι δύο. Άλλοι προσπάθησαν να αντισταθούν με γενναιότητα, αλλά χτυπήθηκαν από τις σφαίρες των Τσάμηδων που είχαν κυκλώσει την περιοχή.

Στις 7 το πρωί, το κροτάλισμα των πολυβόλων έκοψε το νήμα της ζωής των αγέρωχων ανδρών. Η εκτέλεσή τους ανακοινώθηκε αμέσως με έγγραφο του γερμανικού φρουραρχείου Παραμυθιάς, το οποίο θυροκολλήθηκε στο οίκημα της τότε Κοινότητας.

Οι εκτελεσθέντες

Οι 49 Πρόκριτοι της Παραμυθιάς που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές, καθ’ υπόδειξη των Τσάμηδων συνεργατών τους, στις 29 Σεπτεμβρίου 1943 (ενδεικτική λίστα):

Τσαμάτος Π. Ευάγγελος, ιερέας, έτος γέννησης 1879
Αλιγιάννης Φ. Δημήτριος, χαλκουργός, έτος γέννησης 1876
Αλιγιάννης Δ. Ιωάννης, παντοπώλης, έτος γέννησης 1918
Αλιγιάννης Φ. Κωνσταντίνος, χαλκουργός, έτος γέννησης 1878
Αλιγιάννης Κ. Σωτήριος, παντοπώλης, έτος γέννησης 1907
Αποστολίδης Π. Απόστολος, υποδηματοποιός, έτος γέννησης 1898
Βαλασκάκης Σ. Ελευθέριος, ιατρός, έτος γέννησης 1913
Γιαννάκης Ι. Νικόλαος, καθηγητής φυσικής αγωγής, έτος γέννησης 1918

Από το θλιμμένο χώμα υψώνεται ένα γιγάντιο κάλεσμα. Και μας καλούν οι νεκροί να αποφύγουμε τη νέκρωση. Η περίσκεψη και η τόλμη να ζυμώσουν νέο οραματισμό, όπου ο καθένας θα χαράξει τη στάση του απέναντι στον εαυτό του και το συνάνθρωπο.