Νέο ΕΣΠΑ: Η Ήπειρος πρέπει να αποφασίζει για το μέλλον της
Η πιθανή συγκέντρωση της διαχείρισης του νέου ΕΣΠΑ στην Αθήνα απειλεί τον αναπτυξιακό ρόλο των Περιφερειών. Η ευρωπαϊκή πρόταση δεν επιβάλλει την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων τους.
Η συζήτηση που ανοίγει τη Δευτέρα στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου για το Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ) 2028–2034 έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια συνηθισμένη ενημέρωση για την επόμενη προγραμματική περίοδο. Πίσω από τους τεχνικούς όρους, τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες και τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς βρίσκεται ένα θεμελιώδες ερώτημα. Ποιος θα αποφασίζει για την ανάπτυξη της Ηπείρου τα επόμενα χρόνια; Η ίδια η Περιφέρεια, σε συνεργασία – όπως οφείλει αν και δεν το τηρεί – με τους Δήμους και τους τοπικούς φορείς, ή τα υπουργεία στην Αθήνα;
Οι πληροφορίες για ενδεχόμενη συγκέντρωση της διαχείρισης των ευρωπαϊκών πόρων σε κεντρικό επίπεδο δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως μια απλή διοικητική αλλαγή. Εφόσον επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για σοβαρή υποχώρηση της περιφερειακής αυτοδιοίκησης και για μια επιλογή που θα απομακρύνει ακόμη περισσότερο τις αναπτυξιακές αποφάσεις από τις κοινωνίες τις οποίες αφορούν. Και θα είναι μεγάλο λάθος.
Η Ήπειρος γνωρίζει καλύτερα από οποιοδήποτε υπουργικό γραφείο τις ανάγκες της. Γνωρίζει τις ελλείψεις στις υποδομές, τα προβλήματα των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών, τις δυνατότητες του πρωτογενούς τομέα, τις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι στην προσπάθειά τους να υλοποιήσουν έργα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Περιφέρεια έχει διαχειριστεί μέχρι σήμερα τους ευρωπαϊκούς πόρους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα ως προς την επιλογή των έργων, τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό. Η κριτική αυτή είναι αναγκαία. Ακόμη πιο αναγκαίο, όμως, είναι να μη χρησιμοποιηθούν οι αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος ως δικαιολογία για την επιστροφή σε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης.
Η απάντηση στην ανεπαρκή περιφερειακή διαχείριση είναι περισσότερη λογοδοσία, ουσιαστικότερη συμμετοχή των Δήμων και αυστηρότερος έλεγχος της αποτελεσματικότητας. Η μεταφορά των αποφάσεων στην Αθήνα δεν εγγυάται τίποτε από αυτά.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν εξετάσει κανείς τι πραγματικά προβλέπεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει για την περίοδο 2028–2034 ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης, με ενιαία Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, στα οποία θα ενσωματώνονται παρεμβάσεις που σήμερα χρηματοδοτούνται από διαφορετικά προγράμματα. Η πρόταση επιδιώκει απλούστευση των διαδικασιών, καλύτερο συντονισμό και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των ευρωπαϊκών πόρων. Αυτή η επιλογή, ωστόσο, δεν συνεπάγεται ότι η διαχείριση πρέπει να αφαιρεθεί από τις Περιφέρειες.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των προγραμμάτων. Τα κράτη-μέλη διαθέτουν περιθώριο να οργανώσουν τις διαχειριστικές δομές τους, διατηρώντας και αξιοποιώντας τις υφιστάμενες περιφερειακές υπηρεσίες. Επομένως, εάν η ελληνική κυβέρνηση επιλέξει να περιορίσει δραστικά τον ρόλο των Περιφερειών, οφείλει να εξηγήσει γιατί προχωρά σε μια τέτοια επιλογή και ποια ευρωπαϊκή διάταξη την καθιστά αναγκαία.
Πολύ περισσότερο όταν η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, το θεσμικό όργανο που εκπροσωπεί τις περιφερειακές και τοπικές αρχές της Ένωσης, έχει εκφράσει την αντίθεσή της στη συγκέντρωση των αποφάσεων στις εθνικές κυβερνήσεις. Η θέση της είναι σαφής. Η Πολιτική Συνοχής πρέπει να διατηρήσει τον περιφερειακό της χαρακτήρα, με ουσιαστική συμμετοχή των αιρετών αρχών στον σχεδιασμό, στη διαχείριση και στην παρακολούθηση των χρηματοδοτήσεων.
Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής. Να περιορίζει τις ανισότητες μεταξύ των περιοχών, δίνοντας στις τοπικές κοινωνίες τα μέσα να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους.
Θα ήταν παράδοξο ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε για την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης να καταλήξει να περιορίζει τον ρόλο των ίδιων των Περιφερειών και στην ουσία να τις καταργεί!
Ακολούθησε το Epirusgate.gr στο Google News για όλες τις τελευταίες ειδήσεις
πηγή στη Google
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 252033