Ο σκηνοθέτης Απόστολος Τζίμας στο epirusgate: «Η αγάπη δεν ακυρώνεται απαραίτητα επειδή αλλάζει μορφή»

Πόσο εύκολο είναι να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από την ψευδαίσθηση στις ανθρώπινες σχέσεις; Μπορεί ο χρόνος να αλλάξει όσα πιστεύουμε για τους ανθρώπους που αγαπάμε και πόσο αναγκαίες είναι οι βεβαιότητες για να αντέχουμε τις αλλαγές της ζωής;

Μέσα από μια παράσταση που ξεδιπλώνει διαρκώς νέες εκδοχές της ίδιας πραγματικότητας, ο σκηνοθέτης της παράστασης Απόστολος Τζίμας αναζητά τη δύναμη των μικρών κινήσεων, των σιωπών και των λέξεων που κρύβουν περισσότερα από όσα αποκαλύπτουν. Όπως εξηγεί, δεν τον ενδιαφέρει να οδηγήσει τον θεατή σε μία και μοναδική ερμηνεία, αλλά να δημιουργήσει τον χώρο για προσωπικές αναζητήσεις και συναισθηματικές μετατοπίσεις.

Με αφορμή την πρεμιέρα της θεατρικής παράστασης «Ψευδαισθήσεις» του Ιβάν Βιριπάγιεφ, στις 6 Νοεμβρίου στο Θέατρο Κύκλος στα Ιωάννινα, ο Απόστολος Τζίμας, μιλά στο epirusgate.gr για τη σκηνοθετική του προσέγγιση, τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην τρυφερότητα και την υπαρξιακή αγωνία, αλλά και για τις αντιφάσεις που διαμορφώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις.

1. Ποια ήταν η βασική ιδέα που θέλατε να αναδείξετε μέσα από τη σκηνοθετική σας προσέγγιση

Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν να αναζητήσω τις λεπτές ποιότητες του έργου, τα συναισθήματα που δεν χρειάζεται να εκφραστούν με ένταση για να γίνουν ορατά. Μικρές κινήσεις, μια αλλαγή στο βλέμμα, μια παύση, η ακρίβεια του λόγου μπορούν να αποκαλύψουν πολλά περισσότερα από ένα έντονο παίξιμο. Ήθελα οι ηθοποιοί να αφήσουν χώρο στα συναισθήματα να εμφανιστούν με φυσικότητα, χωρίς να τα επιβάλλουν στον θεατή. Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η στιγμή στο θέατρο όπου κάτι σχεδόν ανεπαίσθητο μπορεί να σε συγκινήσει βαθιά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

«Ο Λυκούργος»: Τελευταία ευκαιρία για τη διαδραστική παράσταση κουκλοθεάτρου Αντράλα

2. Πιστεύετε ότι ο χρόνος αποκαλύπτει την αλήθεια μιας σχέσης ή ότι τελικά δημιουργεί νέες εκδοχές της

Νομίζω πως ο χρόνος δεν μας φέρνει απαραίτητα πιο κοντά σε μία και μοναδική αλήθεια. Μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε περισσότερα, μπορεί όμως και να αλλάξει τον τρόπο που θυμόμαστε και ερμηνεύουμε όσα ζήσαμε. Οι άνθρωποι αλλάζουμε, οι ανάγκες μας μεταβάλλονται και μαζί τους μεταβάλλεται συχνά και το νόημα που δίνουμε στις σχέσεις μας. Ίσως αυτό να είναι και το δύσκολο, να αποδεχτούμε ότι κάτι που υπήρξε αληθινό σε μια στιγμή της ζωής μας δεν χρειάζεται να παραμείνει ακριβώς το ίδιο για πάντα. Η αγάπη δεν ακυρώνεται απαραίτητα επειδή αλλάζει μορφή, όπως και μια ανάμνηση δεν χάνει την αξία της επειδή τη βλέπουμε διαφορετικά με τα χρόνια.

3. Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά τη διαρκή ανατροπή και πώς θελήσατε να τη μεταφέρετε στη σκηνή

Με ενδιέφερε να μην αντιμετωπίσουμε τις αφηγήσεις σαν μια διαδρομή που πρέπει να οδηγήσει τον θεατή σε ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα. Κάθε νέα πληροφορία μάς καλεί να ξαναδούμε τους ανθρώπους και τις σχέσεις τους από μια διαφορετική πλευρά. Στη σκηνοθεσία αναζήτησα αυτή τη μετατόπιση μέσα από τη λεπτομέρεια, τον ρυθμό και τις παύσεις, χωρίς να χρειάζεται να υπογραμμίζουμε κάθε ανατροπή. Η αγάπη είναι αυτή που ξυπνά τους ηθοποιούς για να πουν ξανά και ξανά αυτή την ιστορία, να επιστρέψουν στις ίδιες λέξεις και να αναζητήσουν κάθε φορά κάτι διαφορετικό μέσα τους. Ίσως τελικά να μην αφηγούμαστε μια ιστορία για να καταλήξουμε σε μια οριστική αλήθεια, αλλά για να μπορέσουμε να την κοιτάξουμε ξανά.

4. Πώς δουλέψατε με τους ηθοποιούς ώστε η τρυφερότητα, η υπαρξιακή αγωνία και το παράδοξο να συνυπάρχουν

Δουλέψαμε με στόχο την ακρίβεια και την ουσιαστική παρουσία. Δεν ήθελα οι ηθοποιοί να δείχνουν στον θεατή τι πρέπει να αισθανθεί, αλλά να δημιουργούν τις συνθήκες ώστε το συναίσθημα να γεννιέται μέσα από τον λόγο και τη μεταξύ τους σχέση. Με ενδιέφερε να εμπιστευτούμε τις μικρές κινήσεις, τις σιωπές και όσα συμβαίνουν κάτω από τις λέξεις. Το παράδοξο του έργου είναι ότι η τρυφερότητα και η αγωνία μπορούν να συνυπάρχουν, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή. Μπορούμε να γελάμε ενώ κάτι μας πονά ή να αγαπάμε κάποιον ενώ αμφιβάλλουμε για όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν. Δεν ήθελα να εξομαλύνουμε αυτές τις αντιφάσεις, αλλά να τις αφήσουμε να υπάρχουν με όλη την πολυπλοκότητά τους.

5. Ποια ερωτήματα θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο

Θα ήθελα ο θεατής να μετακινηθεί, έστω και λίγο. Να μη φύγει απαραίτητα προσπαθώντας να βάλει σε μια σειρά την πλοκή ή να εξηγήσει όλα όσα συνέβησαν, αλλά να σταθεί σε όσα ένιωσε και βίωσε κατά τη διάρκεια της παράστασης. Να αναρωτηθεί για τις δικές του σχέσεις, για όσα θυμάται και για τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει τους ανθρώπους γύρω του. Με ενδιαφέρει επίσης να σκεφτούμε πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η διαρκής μεταβολή για κάποιους ανθρώπους και πόσο μεγάλη ανάγκη μπορεί να έχουν από μια σταθερότητα για να νιώθουν ασφαλείς. Όταν αυτή η ανάγκη γίνεται δυσβάσταχτη, ίσως αυτό που χρειάζεται να μην είναι να σταθούμε απέναντί τους, αλλά δίπλα τους. Να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι είναι αυτό που δυσκολεύονται να αντέξουν.

6. Μετά την ενασχόλησή σας με αυτό το έργο, άλλαξε κάτι στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε την αγάπη, την ειλικρίνεια ή την ανάγκη των ανθρώπων να πιστεύουν σε όσα τους κάνουν να αντέχουν

Το έργο με έκανε να σκεφτώ περισσότερο πόσο μεγάλη ανάγκη έχουμε να πιστεύουμε σε κάτι που μας βοηθά να συνεχίσουμε. Μερικές φορές χρειαζόμαστε μια βεβαιότητα ή μια ιστορία που να μπορούμε να αντέξουμε, ακόμη κι όταν η πραγματικότητα δεν είναι ξεκάθαρη. Ίσως, μάλιστα, να μην έχει πάντα σημασία αν μπορούμε να αποδείξουμε πως αυτό που πιστεύουμε είναι αληθινό, αλλά τι μας προσφέρει και πώς μας βοηθά να υπάρχουμε. Δεν ξέρω αν άλλαξε ριζικά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνομαι την αγάπη, σίγουρα όμως οι «Ψευδαισθήσεις» με έκαναν να σταθώ περισσότερο στην ανθρώπινη ανάγκη να βρίσκουμε νόημα σε όσα μας συμβαίνουν, ακόμη κι όταν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις.