Πάνω από 450.000 παλιά στρώματα αποσύρονται κάθε χρόνο – Έρχεται νέο σύστημα ανακύκλωσης

Περισσότερα από 450.000 παλιά στρώματα, συνολικού βάρους περίπου 7.000 τόνων, αποσύρονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα, χωρίς να λειτουργεί μέχρι σήμερα οργανωμένο σύστημα συλλογής και ανακύκλωσής τους. Έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια αναμονής, η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα καθορίσει το νέο πλαίσιο διαχείρισης βρίσκεται πλέον στο στάδιο των υπογραφών.

Η εικόνα εγκαταλελειμμένων στρωμάτων δίπλα σε κάδους απορριμμάτων και πάνω σε πεζοδρόμια αποτελεί συχνό φαινόμενο σε πολλές ελληνικές πόλεις, αλλά και σε νησιά και τουριστικές περιοχές. Η απομάκρυνσή τους εξαρτάται σήμερα από τις υπηρεσίες ογκωδών αποβλήτων κάθε δήμου, χωρίς να υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής και αξιοποίησης των υλικών τους.

Παρότι η σχετική νομοθεσία προβλέπει από το 2021 τη δημιουργία συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης, με χρηματοδότηση από τις επιχειρήσεις που διαθέτουν στρώματα στην αγορά, η εφαρμογή του εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Τι προβλέπει ο σχεδιασμός και γιατί καθυστέρησε

Σύμφωνα με το energygame.gr η προσπάθεια δημιουργίας οργανωμένου συστήματος ξεκίνησε το 2023, όταν επτά μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου χρηματοδότησαν την εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου.

Πρόκειται για τις Media Strom, Elite Strom, Candia Strom, House Market/IKEA, Jysk, GrecoStrom και Istikbal – Όμιλος Πορτοκαλίδη, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% των πωλήσεων στρωμάτων στην ελληνική αγορά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΠΑΣΟΚ για υπόθεση Τσαβδαρίδη: Ζητά στοιχεία πενταετίας για τις εισαγωγές στα ΑΕΙ με αθλητική μοριοδότηση

Με τεχνικό σύμβουλο τη Redeplan, οι εταιρείες κατέθεσαν την πρότασή τους στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) στις 23 Δεκεμβρίου 2023.

Ακολούθησαν συζητήσεις και τροποποιήσεις, καθώς ο αρχικός σχεδιασμός παρουσίαζε ελλείψεις που έπρεπε να αντιμετωπιστούν.

Η διευθύνουσα σύμβουλος του ΕΟΑΝ, Αλεξάνδρα Τόγια, είχε αναγνωρίσει την ανάγκη διορθώσεων, εκτιμώντας στη συνέχεια ότι οι αλλαγές διαμόρφωσαν ένα λειτουργικότερο πλαίσιο.

Το σχέδιο της ΚΥΑ τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούνιο του 2026 και, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει πλέον προωθηθεί για υπογραφές.

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αναμένεται να επιτρέψει στις υπόχρεες επιχειρήσεις να προχωρήσουν στη συγκρότηση του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης.

Πώς θα συλλέγονται τα παλιά στρώματα

Το σημαντικότερο ζήτημα που παραμένει προς επίλυση αφορά τον τρόπο παραλαβής των χρησιμοποιημένων στρωμάτων από τους πολίτες.

Οι επιχειρήσεις του κλάδου διαφωνούν με την υποχρέωση παραλαβής του παλιού στρώματος από το ίδιο συνεργείο και όχημα που παραδίδει το καινούργιο.

Όπως υποστηρίζουν, ορισμένα χρησιμοποιημένα στρώματα βρίσκονται σε κακή υγειονομική κατάσταση, γεγονός που δημιουργεί προβληματισμό για την προστασία των εργαζομένων και τη μεταφορά τους μαζί με νέα προϊόντα.

Από την άλλη πλευρά, τα στρώματα δεν έχουν χαρακτηριστεί επικίνδυνα απόβλητα, ενώ αντίστοιχες διαδικασίες παραλαβής παλιών προϊόντων κατά την παράδοση νέων εφαρμόζονται ήδη στον τομέα των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών.

Η πρόταση των επιχειρήσεων προβλέπει να συνεχίσουν οι δήμοι τη συλλογή μέσω των υπηρεσιών ογκωδών αποβλήτων, λαμβάνοντας χρηματοδότηση από το νέο σύστημα.

Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση ψηφιακής εφαρμογής για τον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της αποκομιδής.

Τα στρώματα θα συγκεντρώνονται σε καθορισμένα σημεία, από όπου θα παραλαμβάνονται για περαιτέρω επεξεργασία και αξιοποίηση των υλικών τους.

Ποιος θα πληρώνει για την ανακύκλωση

Το κόστος λειτουργίας του συστήματος προβλέπεται να καλύπτεται μέσω οικονομικών εισφορών των παραγωγών και εισαγωγέων στρωμάτων.

Ωστόσο, το ύψος της εισφοράς ανά προϊόν δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

Για τον υπολογισμό του θα πρέπει να συνεκτιμηθούν οι δαπάνες συλλογής, μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης, αποσυναρμολόγησης, διαχωρισμού και αξιοποίησης των υλικών.

Η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων αποτελεί πρόσθετη δυσκολία. Οι εκτιμήσεις για 450.000 αποσυρόμενα στρώματα και 7.000 τόνους ετησίως δεν προέρχονται από ολοκληρωμένο σύστημα καταγραφής, το οποίο αναμένεται να δημιουργηθεί όταν εφαρμοστεί το νέο πλαίσιο.

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τις επιχειρήσεις που διαθέτουν προϊόντα στην αγορά χωρίς να συμμετέχουν αναλογικά στις υποχρεώσεις χρηματοδότησης και διαχείρισης των αποβλήτων.

Η αντιμετώπιση αυτής της πρακτικής θεωρείται απαραίτητη ώστε το οικονομικό βάρος να κατανέμεται μεταξύ των υπόχρεων επιχειρήσεων και να μην δημιουργούνται στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.

Τι ισχύει σήμερα για τους πολίτες

Μέχρι να λειτουργήσει το νέο σύστημα, η απομάκρυνση των παλιών στρωμάτων εξακολουθεί να γίνεται με τις διαδικασίες που εφαρμόζει κάθε δήμος.

Σε αρκετές περιοχές, οι πολίτες πρέπει να επικοινωνούν με την αρμόδια υπηρεσία καθαριότητας, να προγραμματίζουν την αποκομιδή και να τοποθετούν το στρώμα στο σημείο που θα τους υποδειχθεί, την καθορισμένη ημέρα.

Οι διαδικασίες και οι ενδεχόμενες χρεώσεις διαφέρουν μεταξύ των δήμων.

Στον Δήμο Αθηναίων, για παράδειγμα, προβλέπεται διαδικασία υποβολής αιτήματος, υπολογισμού και πληρωμής τέλους, το οποίο για την αποκομιδή στρώματος αναφέρεται στα 5 ευρώ, πριν οριστεί το σχετικό ραντεβού.

Σε άλλες περιοχές, η περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών αποκομιδής ογκωδών αποβλήτων δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την οργανωμένη απόσυρση.

Η έκδοση της ΚΥΑ θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αλλαγή αυτής της εικόνας. Η αποτελεσματικότητα του νέου συστήματος, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη συνεργασία επιχειρήσεων, δήμων και φορέων ανακύκλωσης, καθώς και από τη δυνατότητα των πολιτών να απομακρύνουν εύκολα και με οργανωμένο τρόπο τα στρώματα που δεν χρησιμοποιούν πλέον.