Ροδοτόπι: Η ιστορική σημασία της Ακρόπολης Γαρδικίου και τα αναπάντητα ερωτήματα για την αρχαία Πασσαρώνα

Στην κατάμεστη αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου Ροδοτοπίου πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου η εκδήλωση για την αρχαιολογική κληρονομιά της περιοχής, με την αρχαία Πασσαρώνα, την Ακρόπολη Γαρδικίου και τον ναό του Αρείου Διός να βρίσκονται στο επίκεντρο των παρουσιάσεων.

Η εκδήλωση, με τίτλο «Οι αρχαιότητες περιοχής Ροδοτοπίου», ανέδειξε τη μακραίωνη ιστορία της περιοχής, τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά και τα ερωτήματα που εξακολουθούν να απασχολούν την επιστημονική κοινότητα σχετικά με την ταύτιση συγκεκριμένων αρχαιολογικών θέσεων.

Τη διοργάνωση ανέλαβαν ο Προοδευτικός Σύλλογος Ροδοτοπίου, ο Σύνδεσμος Πολιτικών Συνταξιούχων Δημοσίου Ιωαννίνων και η Εταιρία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου, με ομιλητές τον εκπαιδευτικό και συγγραφέα Στέφανο Κωλέττα και την αρχαιολόγο Κωνσταντίνα Ζήδρου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου.

Κωνσταντίνα Ζήδρου: Η σημασία της Ακρόπολης Γαρδικίου και η αναζήτηση της αρχαίας Πασσαρώνας

Στην ιδιαίτερη αρχαιολογική αξία του λόφου Καστρί Γαρδικίου αναφέρθηκε η αρχαιολόγος Κωνσταντίνα Ζήδρου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις της αρχαίας Ηπείρου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: Επίτιμος Διδάκτορας ο καλλιτέχνης Άγγελος Παπαδημητρίου

Όπως εξήγησε, στον λόφο σώζεται οχυρωμένη ακρόπολη της ελληνιστικής περιόδου, με τμήματα του περιβόλου, ελληνιστικά οικοδομικά κατάλοιπα και κινητά ευρήματα. Η ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή ανάγεται ήδη στους προϊστορικούς χρόνους, γεγονός που επιβεβαιώνει τη μακρά ιστορική της διαδρομή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο αρχαίος ναός που βρίσκεται περίπου τρία χιλιόμετρα βορειότερα του οικισμού. Το μνημείο έχει ανασκαφεί στο σύνολό του και ταυτίστηκε από τους αρχαιολόγους Ευαγγελίδη και Δάκαρη με τον ναό του Αρείου Διός, της λατρευτικής μορφής του Δία που συνδεόταν με τον πόλεμο και την προστασία των ένορκων αποφάσεων.

Ωστόσο, η κ. Ζήδρου υπογράμμισε ότι η ταύτιση του λόφου Γαρδικίου με την αρχαία Πασσαρώνα, όπως και η ταύτιση του ναού με το ιερό του Αρείου Διός, παραμένουν ανοιχτά επιστημονικά ζητήματα.

Η σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα δεν διαθέτει ακόμη ασφαλή επιγραφικά ή νομισματικά στοιχεία που να επιτρέπουν την οριστική επιβεβαίωση αυτών των ταυτίσεων.

Παρά την εκκρεμότητα αυτή, η αρχαιολόγος επισήμανε ότι η σημασία της περιοχής είναι αδιαμφισβήτητη. Η στρατηγική θέση της ακρόπολης, από την οποία ελεγχόταν τμήμα του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, το μέγεθος και η κατασκευή του οχυρωματικού περιβόλου, καθώς και η παρουσία του αρχαίου ναού, αποτελούν ενδείξεις της ιδιαίτερης ιστορικής της βαρύτητας.

Η θέση κατοικήθηκε εκ νέου κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, ενώ, σύμφωνα με την κ. Ζήδρου, ενδέχεται να αποτέλεσε και έδρα τοπικού διοικητή. Αναφορές στην περιοχή υπάρχουν σε περιηγητικά κείμενα του 19ου αιώνα, ενώ ο λόφος οχυρώθηκε από τους Οθωμανούς κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων.

Η ίδια εξήγησε ότι σκοπός της εκδήλωσης ήταν να παρουσιαστούν οι αρχαίες φιλολογικές πηγές σε συνδυασμό με τα νεότερα αρχαιολογικά δεδομένα, ώστε να γίνει ευρύτερα γνωστή η ιστορική σημασία της περιοχής, χωρίς να διατυπωθούν βεβαιότητες εκεί όπου η έρευνα δεν έχει ακόμη καταλήξει.

Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα της ενεργότερης συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στην υποστήριξη της αρχαιολογικής έρευνας και στην ανάδειξη των μνημείων.

Αλέξανδρος Φαρμάκης: Η αρχαιολογική κληρονομιά χρειάζεται προστασία και συνέχεια στις πρωτοβουλίες

Στην ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης και προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς στάθηκε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Συνταξιούχων Δημοσίου Ιωαννίνων, Αλέξανδρος Φαρμάκης.

Ο ίδιος εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη συνεργασία με τον Προοδευτικό Σύλλογο Ροδοτοπίου και την Εταιρία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου, τονίζοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες συμβάλλουν ουσιαστικά στη γνωριμία των πολιτών με την ιστορία του τόπου τους.

Όπως ανέφερε, ο Σύνδεσμος επιδιώκει τη συνεργασία με φορείς για τη διοργάνωση εκδηλώσεων, δραστηριοτήτων και επισκέψεων σε περιοχές με ιστορικό, πολιτιστικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον.

Συνδέοντας τη γνώση του παρελθόντος με την ιστορική αυτογνωσία, υπογράμμισε ότι οι σημερινές γενιές έχουν ευθύνη απέναντι στον πολιτιστικό πλούτο που κληρονόμησαν.

«Αυτή την ιστορική παρακαταθήκη και την αρχαιολογική κληρονομιά οφείλουμε να την διατηρήσουμε και να την προστατέψουμε», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Φαρμάκης αναφέρθηκε επίσης στο ζήτημα της επιστροφής ελληνικών αρχαιοτήτων που βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού, επικαλούμενος σχετική ιστορική αναφορά που αποδίδεται στον Ηπειρώτη λόγιο Αθανάσιο Ψαλίδα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη να αποκτήσει συνέχεια η συνεργασία των τριών φορέων, προτείνοντας η επόμενη κοινή πρωτοβουλία να πραγματοποιηθεί στον αρχαιολογικό χώρο που έχει ταυτιστεί με το ιερό του Αρείου Διός.

«Η σημερινή μας συνεργασία δεν αποτελεί ένα πυροτέχνημα», ανέφερε, εκφράζοντας την πρόθεση να ακολουθήσουν νέες δράσεις για την προβολή της ιστορίας και των αρχαιολογικών μνημείων της περιοχής.

Την εκδήλωση έντυσε μουσικά το Κιθαριστικό Σύνολο Ροδοτοπίου, προσφέροντας μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική διάσταση στη βραδιά, που συνδύασε την ιστορική και αρχαιολογική γνώση με τη μουσική δημιουργία.

Η μεγάλη συμμετοχή του κοινού ανέδειξε το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας για την ιστορική της κληρονομιά, ενώ οι τοποθετήσεις των ομιλητών έφεραν στο προσκήνιο τόσο την ανάγκη συνέχισης της επιστημονικής έρευνας όσο και τη σημασία της συνεργασίας των τοπικών φορέων για την προστασία και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων του Ροδοτοπίου.