ΣΥΡΙΖΑ: Η μοναδική πολιτική αυτοκαταστροφή ενός κόμματος εξουσίας

Η χθεσινή παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, ανεξαρτήτως της πορείας των πραγμάτων για το κόμμα της Αριστεράς – είναι ένας σταθμός σε μια ιστορία πολιτικής αποσύνθεσης που δύσκολα βρίσκει προηγούμενο στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας.

Ένα κόμμα που κυβέρνησε την Ελλάδα, βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής, ανέτρεψε τους παραδοσιακούς συσχετισμούς και πρωταγωνίστησε για περισσότερο από μία δεκαετία στην πολιτική ζωή, διαλύεται με κρότο.

Η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πραγματικά μοναδική. Δεν πρόκειται για ένα μικρό κόμμα που απλά έτυχε να ξεπεράσει τα εκλογικά του όρια. Ούτε για έναν συγκυριακό σχηματισμό που δημιουργήθηκε γύρω από ένα πρόσωπο και εξαφανίστηκε μαζί του. Ο ΣΥΡΙΖΑ απέκτησε ισχυρή κοινωνική αναφορά, κυβέρνησε επί τεσσεράμισι χρόνια, έγινε ο βασικός εκφραστής της αντιδεξιάς παράταξης και διεκδίκησε τη διακυβέρνηση της χώρας σε αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Πίσω του υπήρχαν, άλλωστε, ιστορικές ρίζες. Η ανανεωτική Αριστερά, ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός, η παράδοση του Ελληνικού Γραφείου του ΚΚΕ Εσωτερικού, της ΕΑΡ και του Συνασπισμού δεν ήταν πολιτικά πυροτεχνήματα. Αντιπροσώπευαν μια ολόκληρη αντίληψη για μια δημοκρατική, μεταρρυθμιστική και φιλοευρωπαϊκή Αριστερά, η οποία επιδίωκε να συνδυάσει την κοινωνική δικαιοσύνη με τον κοινοβουλευτισμό και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Για τον ιστορικό του μέλλοντος, η πορεία αυτή θα αποτελέσει εξαιρετικό πεδίο μελέτης. Το βασικό ερώτημα θα είναι απλό: Τι ακριβώς έφταιξε;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η δημόσια υγεία πάνω από το πολιτικό κόστος

Ήταν οι ιδεολογικές αντιφάσεις ενός κόμματος που μεγάλωσε απότομα, χωρίς να προλάβει να αποκτήσει ενιαία πολιτική ταυτότητα;

Ήταν η μετάβαση από το 4% στο 36%, η οποία γέμισε τον ΣΥΡΙΖΑ με ανθρώπους διαφορετικών καταβολών, αντιλήψεων και προσωπικών σχεδίων, που συνυπήρχαν όσο υπήρχε η προοπτική της εξουσίας αλλά συγκρούστηκαν μόλις αυτή χάθηκε;

Ήταν τα πρόσωπα που τον καθοδήγησαν;

Η εκλογική ήττα του 2019 κυρίως και πολύ λιγότερο το 2023 θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αφετηρία ανασυγκρότησης. Λειτούργησε, όμως, ως θρυαλλίδα διάλυσης.

Ακολούθησαν αποχωρήσεις, διασπάσεις, αλληλοκατηγορίες, προσωπικές συγκρούσεις και αλλεπάλληλες αμφισβητήσεις εκλεγμένων ηγεσιών. Πρόεδροι εκλέχθηκαν και ανατράπηκαν ή παραιτήθηκαν, στελέχη αποχώρησαν για να δημιουργήσουν νέα κόμματα και πρώην σύντροφοι μετατράπηκαν μέσα σε λίγες εβδομάδες σε ορκισμένους αντιπάλους. Τώρα κάποιοι επιστρέφουν και παρακαλάνε να τους δεχτεί στο νέο του κόμμα, αυτός που μέχρι χθες κατήγγελλαν.

Η ιστορία του ΣΥΡΙΖΑ είναι η ιστορία μιας θεαματικής ανόδου. Μπορεί, όμως, να καταγραφεί και ως η ιστορία μιας ακόμη θεαματικότερης αυτοκαταστροφής.

Ένα κόμμα που νίκησε τους ισχυρότερους πολιτικούς μηχανισμούς της Μεταπολίτευσης, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τις προσωπικές φιλοδοξίες στο εσωτερικό του.

Ένα κόμμα που άντεξε την οικονομική κρίση, τα μνημόνια, τη σκληρή ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση και τη φθορά της διακυβέρνησης, αλλά τελικά φάνηκε ανίκανο να επιβιώσει από τον ίδιο του τον εαυτό.