Το VAR βρίσκει το χιλιοστό, αλλά το ποδόσφαιρο έχασε την ψυχή του

Κάποτε το ποδόσφαιρο ήταν άδικο. Και ίσως γι’ αυτό ήταν τόσο ανθρώπινο, τόσο αυθεντικό και τόσο συναρπαστικό.

Ο διαιτητής μπορούσε να μη δει ένα πέναλτι, ο επόπτης να χάσει ένα οφσάιντ και κανείς να μην καταλάβει ποτέ με βεβαιότητα αν η μπάλα πέρασε ολόκληρη τη γραμμή. Ακόμη και το διασημότερο χέρι στην ιστορία του ποδοσφαίρου, δεν ακύρωσε τη μαγεία του αγώνα. Αντιθέτως, τη μεγάλωσε. Λίγα λεπτά αργότερα, ο ίδιος άνθρωπος πέρασε σχεδόν όλη την αγγλική ομάδα και πέτυχε το «γκολ του αιώνα». Ο ήρωας και ο παραβάτης ήταν το ίδιο πρόσωπο. Όπως ακριβώς συμβαίνει στη ζωή.

Σήμερα, το «χέρι του Θεού» θα εξεταζόταν από έξι διαφορετικές κάμερες, θα εμφανίζονταν γραμμές και μεγεθύνσεις στην οθόνη, ο διαιτητής θα έτρεχε στο μόνιτορ και το γκολ θα ακυρωνόταν. Η δικαιοσύνη θα είχε αποδοθεί. Η ιστορία, όμως, θα ήταν φτωχότερη.

Το VAR υποσχέθηκε ένα ποδόσφαιρο χωρίς μεγάλα διαιτητικά λάθη. Υποσχέθηκε ότι οι αγώνες δεν θα κρίνονται από μια λανθασμένη υπόδειξη και ότι οι κανονισμοί θα εφαρμόζονται με ακρίβεια. Πλέον δεν πανηγυρίζουμε αμέσως. Κοιτάζουμε τον διαιτητή.

Και ενώ το ποδόσφαιρο αποκτά ολοένα περισσότερα εργαλεία για να υπηρετήσει την αγωνιστική δικαιοσύνη, γίνεται όλο και πιο ευάλωτο σε μια διαφορετική αδικία: εκείνη που επιβάλλουν το χρήμα, η εμπορική σκοπιμότητα και η ανάγκη παραγωγής ενός παγκόσμιου τηλεοπτικού θεάματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ρωγμή στο αδιάβλητο των Πανελλαδικών και σκιές πάνω από τη δημόσια εκπαίδευση

Στο Μουντιάλ του 2026, η FIFA καθιέρωσε υποχρεωτικές τρίλεπτες διακοπές ενυδάτωσης περίπου στο 22ο λεπτό κάθε ημιχρόνου, ανεξαρτήτως θερμοκρασίας, γηπέδου ή καιρικών συνθηκών. Στην πράξη, όμως, το ενενηντάλεπτο χωρίστηκε σε τέσσερα σχεδόν ισόχρονα αγωνιστικά τμήματα, προσφέροντας στους τηλεοπτικούς σταθμούς ένα καινούργιο, απολύτως προβλέψιμο διαφημιστικό παράθυρο.

Το ποδόσφαιρο πλησιάζει έτσι όλο και περισσότερο τη λογική των αμερικανικών σπορ. Όχι επειδή το απαίτησαν οι παίκτες ή οι φίλαθλοι, αλλά επειδή κάθε διακοπή μπορεί να τιμολογηθεί. Κάθε ανάσα μπορεί να αποκτήσει χορηγό. Κάθε λεπτό σιωπής μπορεί να γεμίσει με διαφημίσεις.

Ο Τζάνι Ινφαντίνο, πρόεδρος της FIFA από τον Φεβρουάριο του 2016, συμπλήρωσε ήδη μία δεκαετία στην κορυφή της ισχυρότερης ποδοσφαιρικής οργάνωσης του πλανήτη. Υπό τις κατευθύνσεις του ανεξέλεγκτου προέδρου, από τα δολάρια του Τραμπ μέχρι τα πετροδόλαρα των Σεΐχηδων που αγοράζουν διοργανώσεις, συλλόγους, ποδοσφαιριστές και επιρροή, η μπάλα καλείται πλέον να κινηθεί μέσα σε ένα γήπεδο πολύ μεγαλύτερο από τις τέσσερις γραμμές του αγωνιστικού χώρου.

Σε αυτό το γήπεδο δεν πουλούν περισσότερο οι καλύτερες ομάδες. Πουλούν τα μεγαλύτερα ονόματα.

Οι διοργανώσεις χρειάζονται τον Μέσι, τον Ρονάλντο και κάθε επόμενο παγκόσμιο είδωλο. Χρειάζονται πρόσωπα που παράγουν εκατομμύρια προβολές, πωλήσεις εμφανίσεων, χορηγικά συμβόλαια και τηλεοπτικά πακέτα. Μια καλοδουλεμένη ομάδα χωρίς σταρ μπορεί να παίξει εξαιρετικό ποδόσφαιρο, αλλά δύσκολα θα πουλήσει όσο ένα ακόμη κεφάλαιο στον μύθο ενός παγκόσμιου ινδάλματος.

Δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η FIFA αποφασίζει ποια ομάδα πρέπει να προκριθεί. Ούτε κάθε απόφαση υπέρ ενός φαβορί αποτελεί απόδειξη οργανωμένου «σπρωξίματος». Όταν όμως η εμπορική επιτυχία μιας διοργάνωσης εξαρτάται τόσο πολύ από την παρουσία συγκεκριμένων προσώπων, η καχυποψία παύει να αποτελεί απλή συνωμοσιολογία. Γίνεται φυσικό αποτέλεσμα του ίδιου του μοντέλου που έχει οικοδομηθεί.

Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της εποχής του VAR: ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσες κάμερες, τόσες γραμμές, τόσοι έλεγχοι και τόσες δυνατότητες διόρθωσης. Και ποτέ άλλοτε ο φίλαθλος δεν αισθανόταν τόσο έντονα ότι πίσω από την απόφαση μπορεί να βρίσκεται κάτι μεγαλύτερο από ένα ανθρώπινο λάθος.

Παλιότερα θυμώναμε με τον διαιτητή. Σήμερα δυσπιστούμε απέναντι σε ολόκληρο το σύστημα.

Το παλιό ποδόσφαιρο δεν ήταν δικαιότερο. Ήταν, όμως, πιο αθώο. Τα λάθη του ήταν ανθρώπινα, απρόβλεπτα και συχνά σκληρά. Δεν γεννιούνταν σε αίθουσες μάρκετινγκ ούτε χωρούσαν ανάμεσα σε δύο τηλεοπτικά διαφημιστικά διαλείμματα.

Η FIFA μπορεί σήμερα να διαπιστώσει αν η μπάλα πέρασε τη γραμμή για λίγα χιλιοστά. Μπορεί να ανακαλύψει ένα οφσάιντ που κανένα ανθρώπινο μάτι δεν θα μπορούσε να δει. Μπορεί να σταματήσει τον χρόνο, να περιστρέψει την εικόνα και να αναζητήσει την απόλυτη εφαρμογή του κανονισμού.

Δεν μπορεί, όμως, να απαντήσει στο σημαντικότερο ερώτημα: Όταν κάθε γκολ, κάθε πανηγυρισμός, κάθε διακοπή και κάθε μεγάλος αστέρας μετατρέπονται σε εμπορικό προϊόν, ποιος προστατεύει το ίδιο το ποδόσφαιρο;

Γιατί τελικά μπορεί να διορθώσαμε το «χέρι του Θεού», αλλά αφήσαμε το αόρατο χέρι της αγοράς να αποφασίζει όλο και περισσότερο για το παιχνίδι.